Opinie

Ahmed Marcouch: 'Etnisch profileren is van de pot gerukt'

De Tweede Kamer stemt dinsdag over etnisch profileren. De beroepseer van de politie staat op het spel, schrijft Ahmed Marcouch in een opiniestuk in Het Parool. Het goedpraten is totaal van de pot gerukt.

Ahmed Marcouch (midden) praat met politieagenten tijdens de stakingen afgelopen jaarBeeld anp

Hoort etnisch profileren erbij als je boeven wilt vangen? Het leek erop of ik fractieleider Halbe Zijlstra (VVD) dat zondag losjesweg hoorde beweren in Buitenhof. Fout! Er is niets wat selectie op huidkleur of ras legitimeert, ook de misdaadstatistieken niet. Uitsluitend het signalement telt bij staande houden. Rijbewijzen en identiteitspapieren mogen gecheckt worden mits het signalement past; 'op basis van feiten en omstandigheden' zijn de termen. Dus als het signalement een kale man van circa veertig met een Marokkaans uiterlijk is, mag de politie alleen kale Marokkaans uitziende mannen rond de veertig staande houden. Anderen niet. Tenzij het om verkeerscontroles gaat. Maar dan moet de politie juist iedereen willen staande houden.

Alle agenten weten dit. Net als ik bespraken ze in hun opleiding het arrest 'Hollende kleurling', in een zaak waarbij twee politiemannen een kleurling staande hielden die uit een drugscafé de Zeedijk op kwam rennen.

Inderdaad vonden de agenten drugs. Toch sprak het Amsterdams gerechtshof deze heroïnebezitter vrij, de agenten hadden hem nooit enkel en alleen op basis van zijn kleur mogen fouilleren, ook al klopte hun kansberekening. Dit is sinds al veertig jaar de ijzeren norm. Juist omdat de bevoegdheden van de politie zo enorm groot zijn, tot en met geweldsuitoefening, moet de politie uiterst integer zijn.

Goedpraten
Toch blijken politiemedewerkers dit op het besloten bedrijfsnet van de politie te bediscussiëren. NRC beschreef zaterdag welke argumenten zij bedenken om etnisch profileren goed te praten. Dat is totaal van de pot gerukt. Het artikel besluit met de casus die ik twintig jaar geleden zelf ook voorgelegd kreeg bij mijn sollicitatiegesprekom te beoordelen of ik behept was met vooroordelen. Een oude dame rent het politiebureau binnen met de melding dat ze beroofd is en de dader buiten loopt. U snelt naar buiten en ziet inderdaad twee mannen. Een in een driedelig kostuum en een met een donkere huidskleur, verlopen uiterlijk en verschoten jas. Wie grijpt u als eerste in de kraag?

De agent die deze casus becommentarieert op zijn bedrijfsnet met 'I rest my case...', hoort niet bij de politie. Wie de norm loslaat, ondermijnt het gezag van de politie en sloopt de bondgenoten, de welwillende gemeenschappen die de politie zien als 'van ons' en die meehelpen met hun informatie en meldingen, bijvoorbeeld over de buurjongen die elke dag met een andere scooter in de garagebox verdwijnt. Dat stopt als de politie niet die verdachte buurjongen staande houdt, maar de hele buurt lastig valt met straatpatrouilles.

Beroepseer
Dit is het zoveelste signaal dat de politie intern een grote opdracht heeft te vervullen. De politie lijdt onder een gebrek aan onderhoud. Met de opleidingsmodule 'multicultureel vakmanschap' komt zij er niet. Er zijn veel zwaardere trainingen en opleidingen nodig, ook voor de politiechefs die met hun teams dagelijks de morele oordeelsvorming scherp dienen te houden. Ik heb indertijd als brigadier de aspirant agenten die aan mij waren toevertrouwd, gevormd met dagelijkse briefings aan het begin van de dienst en debriefings aan het einde; zo simpel kan het. Het is belangrijk dat agenten hun scherpe veroordeling van etnisch profileren duidelijk laten horen en elkaar aanspreken op ontsporingen. Hun beroepseer staat op het spel.

De politieleiding moet ook stoppen met agenten te overvragen. Hoogste tijd voor de korpsleiding om te accepteren dat wijkagenten, rechercheurs en andere dienders in etnisch gekleurde wijken geen alleskunnende generalisten kunnen zijn. Zij hebben etnisch divers samengestelde teams nodig, met specialisten die de specifieke gemeenschappen kennen; de taal, de onderlinge codes en de motoriek. Op papier is de werving en opleiding van diversiteit intussen georganiseerd, maar de praktijk blijft achter en intussen worden de overvraagde agenten ziek; het ziekteverzuim is met zeven procent al jaren veel te hoog.

Typhoon werd deze maand aangehouden omdat zijn huidskleur niet zou stroken met de (dure) auto waar hij in reedBeeld anp

Stopformulier
En die stopformulieren dan, waarmee agenten het hoe en wat per aanhouding ter plaatse noteren? De claim is dat in Engeland de etnische profilering daardoor daalt. Tja, het aantal staandehoudingen daalt en de klachten over etnische profilering daalt mee. Kwestie van rompslomp vermijden. Nu zo maar deze experimenten in Nederland overnemen, is te gemakkelijk. Daar kan het onderwijs over meepraten, het verschil in kwaliteit zit in het niveau van de docenten en hun leiding; niet in de administratie. Zo ligt ook het verschil tussen goede en foute opsporing in de kwaliteit van de agenten en hun leiding; niet in de stopformulieren.

Hun kwaliteit zit in hun vermogen om bondgenoten te vinden, informatie te vergaren. Dus wat wij nodig hebben, is niet minder klachten, maar meer klachten. Een speciale App die rechtstreeks toegang geeft tot de agent van dienst, is dan een goed idee. Zo verantwoordt de agent zich richting klager, richting chef en richting beroepscommissie. Zo verbeteren wij de politie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden