Lezersbrief

‘Advocaat voor kroongetuige is inbreuk op rechtssysteem’

Advocaat Jan Boone is van mening dat het recht op een advocaat nooit had mogen worden opgenomen in de kroongetuigeregeling. ‘De bepaling dat een kroongetuige recht heeft op bijstand van een advocaat is een inbreuk op ons rechtssysteem’.

Bloemen bij het kantoor van de doodgeschoten advocaat Derk Wiersum. Beeld ANP

De advocaat die bereid is een kroongetuige van justitie bijstand te verlenen, wordt als gevolg van die bijstand deel van de opsporing. Er is een direct verband tussen de dood van Derk Wiersum en zijn bijstand aan een kroongetuige. 

Als advocaat is Wiersum beschreven als zeer kundig en bereid om de underdog te verdedigen. Het gaat dus om verdediging van verdachten, maar de kroongetuige is geen verdachte, doch een instrument van justitie. 

Het lijkt erop dat niemand zich realiseert dat Wiersum slachtoffer is geworden van zijn bereidheid om een kroongetuige bij te staan. Een kroongetuige heeft geen verdediging nodig. Immers: hij is geen verdachte in de zaak waarin hij als kroongetuige verklaringen aflegt.

De regeling geeft de kroongetuige recht op rechtsbijstand en indien deze kroongetuige rechtsbijstand zou weigeren, dient hem een advocaat te worden toegewezen. Op het moment dat de advocaat bereid is de kroongetuige bij te staan, voert hij niet de verdediging van een verdachte, maar helpt hij de officier van justitie bij de opsporing en veroordeling van personen tegen wie hij verklaart.

De inzet van kroongetuigen brengt risico’s met zich mee. Het gaat immers om verraders die bijdragen aan de veroordeling van mensen die verdacht worden van zeer ernstige strafbare feiten en geweld niet schuwen.

In de afgelopen jaren zijn verdachten, anders dan voorheen, op grote schaal tot levenslang veroordeeld.

Hoe controleren?

De suggestie dat zonder kroon­getuigen geen vervolging van ernstige misdrijven mogelijk zou zijn, heeft geleid tot de dood van Wiersum. Het recht op een advocaat had nooit in de kroongetuigenregeling mogen worden opgenomen. De hele kroongetuigenregeling waarin een rechter-commissaris het werk van de officier van justitie moet goedkeuren, geeft nergens aan wat nu precies de taak van die advocaat is.

Daarbij komt dat de advocaat die bereid is om de kroongetuige bij te staan, zich ook om een andere reden in een buitengewoon riskante positie brengt. De advocaat zou volgens de kroongetuigenregeling de overeenkomst die de kroongetuige sluit met de officier van justitie na goedkeuring door de rechter-commissaris moeten controleren. Maar wat en hoe controleert hij?

Vaststaat dat elke kroongetuigen­regeling een aanbod van justitie ­inhoudt dat in de strafzaak tegen de kroongetuige een aanmerkelijk geringere straf zal worden geëist dan hij mag verwachten gezien de ernst van zijn misdrijf. De rechter is in het geheel niet gebonden aan die overeenkomst. De advocaat heeft dan ook geen enkele invloed op de gedane ­belofte door de officier van justitie.

Onmogelijke situatie

Daarbij komt dat de praktijk leert dat in vrijwel alle zaken waarin kroon­getuigen een rol hebben gespeeld problemen zijn ontstaan. Gebleken is dat het Openbaar Ministerie een buitengewoon onbetrouwbare contractspartner is. Zo onbetrouwbaar dat kroongetuigen vrijwel in alle gevallen op enig moment afzien van hun bereidheid ter zitting verklaringen af te leggen en vaak hun verklaringen wensen in te trekken.

Door de advocaat in te schakelen in kroongetuigenzaken kan de advocaat door zijn vertrouwensrelatie met zijn cliënt/kroongetuige in de bizarre positie terechtkomen dat wat de kroongetuige aan hem vertelt niet in overeenstemming is met de verklaringen die hij bij de justitie heeft afgelegd. 

Daarmee is de advocaat in een onmogelijke positie terechtgekomen, omdat hij dan weet dat de kroongetuige liegt. Moet hij de officier van justitie dan op de hoogte brengen van de leugenachtigheid van de kroongetuige, of is hij gebonden aan zijn beroeps­geheim en moet hij zwijgen? 

Een zodanig onmogelijke situatie, dat het ook om die reden onbegrijpelijk is dat nog steeds advocaten bereid zijn om kroongetuigen bij te staan.

De wettelijke bepaling dat een kroongetuige recht heeft op bijstand van een advocaat is een inbreuk op ons rechtssysteem. Door de kroon­getuige recht te geven op bijstand wordt de advocaat deel van de op­sporing en dat is in strijd met het ­systeem van ons strafrecht waarin advocaten verdachten verdedigen.

Jan Boone, strafrecht- en civiel advocaat. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden