PlusDerk Sauer

Ademloos kijken naar Gunda, de Meryl Streep onder de varkens

Derk Sauer.Beeld Artur Krynicki

Woensdag gaat het International Documentary Film Festival Amsterdam (IDFA) weer van start. Zoals alle culturele activiteiten dit jaar anders dan anders. Geen 250.000 bezoekers dus en ook niet meer dan vierduizend documentairemakers en producenten uit de hele wereld in Amsterdam.

De première van openingsfilm Nothing but the Sun – over een verdwijnende cultuur in Paraguay – vindt als andere vertoningen online plaats, maar de organisatie gaat er vanuit dat na donderdag bioscopen weer opengaan en vertoningen met dertig bezoekers worden toegestaan.

Meer dan tweehonderd documentaires zijn dan toch op het grote scherm te zien, vaak gevolgd door nabesprekingen met regisseurs. Het zal even wennen zijn om met dertig man in de grote zaal van Tuschinski te zitten, maar het is niet anders. Dit jaar mag ik twee – het zal u niet verbazen – Russische films presenteren.

In Gorbachev. Heaven neemt regisseur Vitaly Manski ons mee naar de laatste levensdagen van de man die de Muur deed vallen, een einde maakte aan de Koude Oorlog, perestrojka en glasnost invoerde en mij persoonlijk inspireerde om naar Moskou te vertrekken.

De documentaire is – zo is wel zeker – de allerlaatste keer dat Gorbatsjov zo uitgebreid in beeld wordt gebracht. Een testament. Ontroerend om hem in door zijn door Poetin ter beschikking gestelde huis te zien schuifelen. Pijnlijk hoe Gorbatsjov worstelt met de realiteit dat hij in Rusland wordt verguisd, maar in Het Westen nog steeds op handen wordt gedragen.

Mijn andere keuzefilm is Gunda van de legendarische Viktor Kossakovski. Meestal zijn zijn documentaires ware spektakelstukken, maar deze film draait slechts om één varken. Gunda heeft net het leven geschonken aan tien biggetjes. In anderhalf uur wordt geen woord gesproken en zien we Gunda in zwart-wit met haar kroost in en rond hun schuur scharrelen.

Er gebeurt vrijwel niets, maar toch werd de documentaire juichend ontvangen bij de Berlinale en nu al een klassieker genoemd. Terecht. Ik heb op mijn laptop ademloos gekeken – de ervaring moet op het grote doek nog veel sterker zijn.

Kossakovski werd ‘de eerste vegetariër in de Sovjet-Unie’ nadat hij als kleine jongen had gespeeld met een varken in een afgelegen Russisch dorpje. ‘Met kerst verdween hij in de pan. Daarna heb ik nooit meer vlees gegeten.’ Kossakovski droomde sindsdien over een film over varkens. Dat lukte met Jokerster – en veganist – Joaquin Phoenix als coproducent.

Tijdens de Oscaruitreiking benoemde Phoenix in zijn speech de perversiteit van de vleesindustrie en nu maakt Gunda wereldwijde furore. IndieWire riep Gunda uit tot de ‘Meryl Streep onder de varkens’. Ik zal het einde niet verklappen, maar de kans is groot dat u na het zien van deze film nooit meer vlees aanraakt.

Derk Sauer is uitgever van The Moscow Times en columnist bij Het Parool. Hij is ook ­oprichter van de Russische krant Vedomosti en oud-uitgever van RBK Gazeta.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden