Opinie

5 jaar na bezetting Maagdenhuis: ‘Bezieling is nodig op de universiteit’

Vijf jaar na de Maagdenhuisbezetting kijken Geertje Hulzebos en Iris Breetvelt terug: zijn de beloftes van de Universiteit van Amsterdam uitgevoerd? 

De langste bezetting van het Maagdenhuis eindigde op 11 april 2015 met een ontruiming door de ME.Beeld ANP

De langste en meest spraak­makende Maagdenhuis­bezetting is vijf jaar geleden. In 2015 werd het iconische gebouw voor de elfde keer bezet uit grote onvrede over een gebrek aan zeggenschap, democratie, en het rendementsdenken. Hierbij wordt personeel als kostenpost beschouwd, de student als klant en diploma’s en publicaties als producten op basis waarvan financiering plaatsvindt.

De bezetting kwam voort uit toenemend verzet tegen een bestuur en beleid dat academisch werk en ontplooiing in studie belemmerde. Dit landelijk verzet werd in februari 2015 verwoord in de petitie Naar een andere universiteit, ondertekend door vakbonden, medezeggenschapsraden en andere belangenorganisaties.

Een collectieve terugblik op de Maagdenhuisbezetting zou uiteraard gehouden moeten worden in het Maagdenhuis zelf, symbool voor het verzet tegen de neoliberale universiteit. Het verzoek tot een dergelijk evenement is geweigerd door het College van Bestuur (CvB), met als reden dat de locatie ongeschikt is. Openstelling van het Maagdenhuis voor debat was echter een van de tien toezeggingen van het CvB naar aanleiding van de bezetting.

Het tienpuntenplan, waar de toezeggingen in zijn opgenomen, kwam aan lang niet alle eisen van de bezetters tegemoet. Hoewel deze afspraken door het CvB zelf zijn opgesteld, zijn de meeste ervan niet helemaal en sommige helemaal niet nagekomen.

Gebrek aan democratie

Vijf jaar na dato lijkt de UvA er op veel fronten niet beter voor te staan dan voor de bezetting: excessieve werkdruk doordat onderzoek en onderwijs onder grote budgettaire druk staan zoals WOinActie heeft aangetoond, output­financiering en moeizaam functionerende medezeggenschap.

Het CvB zou onder meer ‘investeren in en versterken van de medezeggenschap’, ‘werk maken van democratisering’ en ‘inzetten op decentralisering van onderwijs en onderzoek’. Uit een referendum bleek dat een meerderheid van de academische gemeenschap voorkeur heeft voor een bestuursmodel met meer inspraak. Juist het gebrek aan democratie is waartegen de bezetters zich keerden. Dat was ook de reden voor studentenpartijen De Decentralen en Humanities Rally Partij om zich op te heffen.

De medezeggenschap heeft te weinig rechten om daadwerkelijk iets te kunnen bereiken. ‘Verandering kan alleen bewerkstelligd worden door protest,’ zo klonk de teleurgestelde conclusie van Humanities Rally Partij. Ondertussen nemen probestuurderspartijen, zoals de Amsterdamse Academie – die zich zelfs ten doel stelt goede bestuurders op te leiden – en de Vrije Student steeds vaker zitting in ondernemingsraden.

Waar in het Maagdenhuis nog een groot spandoek hing met ‘Geen democratisering, zonder dekolonisering’, komt dit begrip, ondanks het rapport van de Commissie Diversiteit, niet terug in het huidige beleid.

De academische gemeenschap dringt al jaren aan op implementatie van het rapport, helaas zonder enig succes, ook al zijn er diversity officers aangesteld. De onvrede hierover kwam onder meer tot uiting in de bezetting van het P.C. Hoofthuis in september 2018.

Tijdelijke arbeidsrelaties

Paal en perk stellen aan het aandeel tijdelijke arbeidsrelaties is moeizaam gebleken in het overleg tussen ondernemingsraad en CvB. Desondanks is het percentage tijdelijke docenten gedaald van 59 procent in 2014 naar 40 procent in 2018. De UvA heeft intussen minder tijdelijk personeel in docentfuncties dan landelijk het geval is. Een verbetering die voortvloeide uit de Commissie Financiën en Huisvesting is dat er meer openheid over de financiële stukken is.

Of een universiteit er private ondernemingen op na moet houden waarin geen medezeggenschap is en geen cao geldt en soms hetzelfde type onderzoek wordt verricht als aan de universiteit, maar tegen slechtere arbeidsvoorwaarden, is ternauwernood bespreekbaar.

De CvB-voorzitter opende dit academisch jaar met de vraag ‘Wat bezielt de academie?’ Wij willen nog steeds meer ruimte voor bezieling in plaats van voortgejaagd te worden in het onderwijs- en wetenschapsbedrijf.

Wij menen dat de bezetting in elk geval ruimte voor een ander perspectief heeft afgedwongen. De Maagdenhuisbezetting heeft in een context van breed verzet en kritiek in de universitaire wereld tot enige verandering geleid.

Of die aan wetswijziging, cao-afspraken of UvA-besluiten is toe te schrijven, doet er eigenlijk niet toe. Tegelijkertijd moeten we constateren dat er van de redenen tot onvrede van ­destijds nog het nodige onopgelost is gebleven. Het zijn deze onderwerpen en meer waarop wij 28 februari terugblikken tijdens Commemoration Maagdenhuis Occupation. In de Oudemanhuispoort, met een wandeling naar het Maagdenhuis.

Iris Breetvelt is onderzoeker bij het ­Kohnstamm Instituut van de UvA en lid van twee UvA-medezeggenschapsraden.Beeld -
Geertje Hulzebos is UvA-student onderwijs­wetenschappen en oud-voorzitter Landelijke Studentenvakbond (LSVb).Beeld J.M.Schraa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden