Buitenland Bewaar

Iraakse premier Nouri al-Maliki treedt af

Premier Nuri al-Maliki van Irak
Premier Nuri al-Maliki van Irak © ANP

Premier Nouri al-Maliki van Irak treedt af. Hij heeft dat in een tv-toespraak bekendgemaakt. De Verenigde Staten zijn blij met het aftreden van de premier. Maliki's coalitie won dit jaar de parlementsverkiezingen, maar hij raakte deze week de steun van zijn eigen partij, Dawa, kwijt.

Dawa riep de politici in het land op samen te werken met de beoogde nieuwe premier Haider al-Abadi, evenals Maliki afkomstig uit de sjiitische meerderheid in het Arabische land.

'Irakezen hebben vandaag een grote stap gezet richting de vereniging van hun land', zei de Amerikaanse veiligheidsadviseur Susan Rice over het besluit van Maliki. Ook VN-chef Ban ki-Moon heeft positief gereageerd op het aftreden van Maliki.

Verzoening
Ook de Verenigde Staten hadden het vertrouwen in Maliki verloren. In plaats van te streven naar verzoening tussen de bevolkingsgroepen wakkerde hij de tegenstellingen tussen de sjiieten, de soennieten en de Koerden aan. Dat leidde onder meer dat ook gematigde soennieten de invasie van de jihadistische Islamitische Staat gingen steunen.

Die extremistische beweging heeft inmiddels een groot deel van het westen en noorden van Irak veroverd en voor de door haar bezette delen van Irak en Syrië een kalifaat uitgeroepen.

Snel aangebrand
Maliki, die als snel aangebrand bekendstaat, werd in 1950 geboren in de plaats Hindya ten zuiden van Bagdad en studeerde Arabisch. Hij begon zijn carrière bij het ministerie van Onderwijs ten tijde van het regime van Saddam Hussein. In 1980 vluchtte hij echter naar Syrië en later naar Iran

In Irak was hij ter dood veroordeeld voor zijn politiek activisme. Pas toen Saddam Hussein in 2003 van het toneel verdween, keerde hij terug.

Het blok waar Maliki's sjiitische Dawa-partij deel van uitmaakte, won de eerste parlementsverkiezingen na de val van Saddam in 2006. Op aandringen van de Verenigde Staten kwam er een regering van nationale eenheid. Maliki moest schipperen om de verdeelde regering van het door sektarisch geweld geteisterde Irak in bedwang te houden.

Vanaf 2008 kreeg Maliki meer greep op zijn verdeelde kabinet. Dat had hij te danken aan zijn harde optreden tegen sjiitische milities en de inzet van extra Amerikaanse militairen waardoor het geweld in Irak geleidelijk afnam. Hij profiteerde hiervan bij de regionale verkiezingen in 2009, maar een jaar later bleek de magie uitgewerkt en werd zijn blok tweede bij de parlementsverkiezingen. Toch wist hij uiteindelijk het premierschap in de wacht te slepen, al was zijn nieuwe regeerploeg opnieuw weinig stabiel.