Buitenland Bewaar

Gbagbo eindelijk overmeesterd

De voormalige leider van Ivoorkust, Laurent Gbagbo. Foto
De voormalige leider van Ivoorkust, Laurent Gbagbo. Foto © AP

De voormalige leider van Ivoorkust, Laurent Gbagbo, is maandag in de grootste stad van het land, Abidjan, samen met zijn vrouw Simone opgepakt en naar een hotel overgebracht. Het Hotel du Golfe is het door de VN beschermde hoofdkwartier van Gbagbo's tegenspeler, Alassane Ouattara. De Verenigde Naties beschouwen Ouattara als de eind vorig jaar wettig gekozen president van het West-Afrikaanse land van meer dan twintig miljoen inwoners. Gbagbo weigerde af te treden.

Gbagbo stelt dat hij eind november in de presidentsverkiezingen is herkozen en hij kreeg het hooggerechtshof aan zijn zijde. Maar hij kreeg vrijwel heel de rest van de wereld tegenover zich. Ook in het zuiden van het land kalfde de steun voor Gbagbo af. Strijders uit vooral het noorden die voor Ouattara vechten, begonnen eind maart een offensief. Toen ze Abidjan naderden, kregen ze militaire steun van Franse en van VN-troepen die daar gelegerd zijn.

Zij bestookten zondag en maandag de woning in de wijk Cocody waar Gbagbo zich verschanste. De VN en de Fransen handelden naar eigen zeggen om burgers te beschermen. Aanhangers van Gbagbo zeiden dat speciale eenheden van de Franse strijdkrachten Gbagbo hebben overmeesterd. Aanhangers van Ouattara stellen dat hun strijders de ex-president hebben gearresteerd. De Franse ambassadeur in Ivoorkust sprak van een gezamenlijke actie.

Gbagbo was maandagavond even te zien op een tv-zender van Ouattara. Hij riep op de strijd te staken. Gbagbo is ''gezond en wel'' verzekerde de gezant van Ivoorkust bij de VN Youssoufou Bamba. Hij zei dat Gbagbo wordt vervolgd. Een woordvoerder van de VN zei dat Gbagbo bescherming geniet van VN-militairen in Abidjan. De man die Ouattara tot premier heeft benoemd, Guillaume Soro, heeft maandag de militairen uit het kamp van Gbagbo opgeroepen zich aan te sluiten bij president Ouattara en diens Revolutionaire Krachten (FRCI).

Zowel de FRCI als regeringstroepen onder Gbagbo worden er door waarnemers van beschuldigd in deze strijd gruwelen te hebben gepleegd. De hoofdaanklager van het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag, Luis Moreno Ocampo, is met een voorbereidend onderzoek bezig.

EU-buitenlandchef Catherine Ashton heeft het oppakken van Gbagbo verwelkomd. Ze ziet dat als een cruciale stap in het oplossen van de crisis in het land.

Gbagbo was samen met zijn gedreven echtgenote decennialang een sleutelfiguur in de Ivoriaanse politiek. De in Frankrijk opgeleide leraar werd bekend met zijn vlammende marxistische toespraken tegen Félix Houphouet-Boigny, de eerste president van Ivoorkust na de onafhankelijkheid van Frankrijk. Hij werd daarom in 1971 twee jaar opgesloten.

Na zijn vrijlating begon hij een nationalistische koers te varen. Gbagbo en zijn aanhang verzetten zich fel tegen islamitische immigranten uit Burkina Faso en Mali. Die tegenstellingen waren de oorzaak van de burgeroorlog tussen het voornamelijk islamitische noorden en het voornamelijk christelijke zuiden in 2002 en 2003. In 2000 won Gbagbo de verkiezingen. Zijn mandaat liep in 2005 af, maar nieuwe verkiezingen werden telkens uitgesteld. Pas eind 2010 kon de bevolking naar de stembus. (ANP)