Binnenland Bewaar

Wie volgt Zijlstra op als minister van Buitenlandse Zaken?

Keert Jeanine Hennis nu al terug als minister?
Keert Jeanine Hennis nu al terug als minister? © ANP

Amper vier maanden nadat Rutte III op het bordes stond, moet de premier opnieuw op zoek naar een minister. De grote vraag is wie koning Willem-Alexander gaat beëdigen als opvolger van Halbe Zijlstra op Buitenlandse Zaken.

Doorgaans zoekt Rutte naar VVD'ers die hij kent als zijn broekzak. Geen experimenten! Ook in dit kabinet selecteerde hij trouwe vazallen. Het ligt zeer voor de hand dat hij zal kijken in het kringetje rondom hem.

Meest voor de hand liggende kandidaten zijn voormalig Defensieminister Jeanine Hennis en Tweede Kamerlid Han ten Broeke.

Die eerste is evenwel nauwelijks de klap te boven dat ze moest aftreden als minister na een rapport over een mortierongeval in Mali, waarbij twee militairen omkwamen. Ze heeft ook nog niet haar nieuwe profiel afgegeven als financieel woordvoerder. Het zal bovendien lijken alsof ze na haar debacle meteen weer doorschuift.

Ten Broeke staat als kundig buitenlandwoordvoerder te boek, maar werd bij de laatste formatie ook al gepasseerd. In haar boek schreef voormalig fractiegenoot Ybeltje Berckmoes dat dit kwam 'omdat er in het verleden 'iets' was voorgevallen'.

Ten Broeke zegt niet te weten wat dat zou moeten zijn. Hij was graag minister geworden, maar vermant zich door te stellen dat hij nu al een van de mooist denkbare banen heeft die er zijn.

Onbeschreven blad
Het ligt misschien meer voor de hand dat Rutte kiest voor een onbeschreven (en vooral onbeschadigd) blad. Zo is Ben Verwaayen (66) al jaren een klankbord voor de premier. In het buitenhuis van deze oud-topman van Alcatel, KNP en British Telecom zet Rutte jaarlijks de klokken gelijk met andere top-VVD'ers. Verwaayen heeft de internationale ervaring en het netwerk. Grote vraag is vooral: heeft hij er zin in?

Een minder in het oog springende kandidaat is de Nederlandse ambassadeur in Moskou Renée Jones-Bos (65). Ze is VVD-lid, kent de materie, werkte als secretaris-generaal met ministers Frans Timmemans en Bert Koenders.

Ze is op de hoogte van de supergevoelige MH17-materie en weet hoe ze hoe met Russen om moet gaan. Het is zeer de vraag of ze haar pensioen wil uitstellen voor een ongewisse baan in het mijnenveld van de Haagse politiek.

Een onverwachte zet zou zijn als Rutte Edith Schippers weer naar het Binnenhof haalt. Ze heeft de loyaliteit van Zijlstra en kan Rutte lezen als weinig anderen. Hoewel ze ervan overtuigd was niet terug te keren, breekt ze haar woord niet als ze nu toch minister wordt.

Onvoorziene omstandigheden, heet dat op het Binnenhof.

Meer verder over het vertrek van Zijlstra

Halbe Zijlstra besloot het dinsdagochtend: hij zou aftreden. De aanleiding: "Mijn eigen stommiteit." Emotionele Zijlstra ziet zijn droom uiteen spatten.

Halbe Zijlstra is de eerste minister van Buitenlandse Zaken in de parlementaire geschiedenis die door een politieke blunder het veld moet ruimen. Zijn vertek is een unicum in politieke geschiedenis.

Ook Theodor Holman weidde zijn column dinsdag aan de moeilijke positie van de minister. Zijlstra tegen Rutte: 'Een politicus die niet liegt, is pas een gevaar voor zijn land, want die vertelt de waarheid... De waarheid, dat is iets wat je je burgers moet wijsmaken.'

Zijlstra is niet de eerste in zijn positie, de afgelopen jaren moesten al diverse VVD-bewindslieden het veld ruimen. Deze VVD-bewindslieden gingen Zijlstra voor.

Nu dat de minister is afgetreden is zijn toekomst ongewis. De ene dag wordt je met de dienstauto overal heen gebracht, de volgende dag moet je zelf met de fiets: Het zwarte gat van afgetreden bewindslieden.