Binnenland Bewaar

Trump: een president die zichzelf blijft

Trump: een president die zichzelf blijft
© AFP

In de rubriek 'om de wereld in 800 woorden' één kwestie, twee visies: de Amsterdamse blik en een mondiale kijk op de actualiteit. Door Max Pam en Paul Brill. Deze week: het karakter van Trump.

Brill
Donald Trump won de verkiezingen en respectabele Amerikakenners zeiden: je zult zien dat hij zich binnen de kortste keren presidentieel gaat gedragen en een veel rustiger toon zal aanslaan. Ik dacht: daar zit wat in, zo gaan de dingen eigenlijk altijd.

Maar Trump ging zich niet presidentieel gedragen, hij bleef wild om zich heen slaan en bezwoer dat hij alles anders zou doen dan zijn waardeloze voorganger. Respectabele commentatoren zeiden: zo'n vaart gaat het heus niet lopen, je zult zien dat zijn beleid veel gematigder zal zijn dan zijn uitspraken doen vermoeden. Ik dacht: daar zit wat in, dat hebben we in het verleden vaker gezien.

Maar van matiging was geen sprake. Trump zette alles op alles om Obamacare te ontmantelen, loodste een mega­belastingverlaging door het Congres, deponeerde het Parijse klimaat­akkoord in de prullenmand, bestookte de Europese bondgenoten met denigrerende teksten en bleef hameren op de - door Mexico te financieren - bouw van een muur langs de Amerikaanse zuidgrens.

Respectabele waarnemers zeiden: dit moet je zien als inlossing van zijn verkiezingsbeloften, daarna worden de dingen anders, en die waarschuwingen tegen Europa hebben ook een positieve kant, ze fungeren als een ­wake-upcall. Ik dacht: misschien is dat een juiste taxatie, het is inderdaad hard nodig dat Europa meer verantwoordelijkheid neemt voor zijn eigen defensie.

Presidentieel werd hij niet, hij bleef wild om zich heen slaan

Maar het bederf in het westerse bondgenootschap woekerde voort. Ondanks een dringend appèl van Europese leiders zette Trump een streep door het nucleaire akkoord met Iran. Even hardhandig stevende hij af op een handelsoorlog met zijn buur­landen en Europa. Een nieuw dieptepunt werd bereikt op de G7-bijeenkomst in Canada, die door Trumps bokkigheid uitliep op een pijnlijk vertoon van westerse verdeeldheid.

Respectabele strategen zeiden: tja, fraai is het allemaal niet, maar een voordeel zou wel kunnen zijn dat Trump hierdoor nog meer indruk maakt op Kim Jong-un en daardoor vanuit een sterkere positie kan onderhandelen. Ik dacht: de prijs is wel erg hoog, maar misschien niet te hoog als despoot Kim de pin op de neus kan worden gezet.

Toen kwam de topontmoeting Trump-Kim in Singapore. Een historische ontmoeting, jazeker. Beter dan wapengekletter. Maar degene die veruit de meeste winst boekte was Kim, die in ruil voor een algemene intentieverklaring door Trump werd bewierookt als moedige, visionaire leider. Zijn bewind kreeg wat het altijd had gewild. En nu zoek ik een respectabele analist die in dit alles de opmaat naar een stralende toekomst ontwaart.

Paul Brill

Pam
In deze rubriek wordt gezocht naar overeenkomsten en analogieën. Maar nu schrijft mijn collega Paul Brill over Donald J. Trump en in het bijzonder over diens onconventionele aanpak, waardoor deskundologen voort­durend op het verkeerde been worden gezet. Pauls stukje roept de vraag op: is Donald Trump te vergelijken met andere politieke leiders - toen en nu?

Je kunt natuurlijk, zoals Ivo van Hove, in elk Shakespearedrama een karakter herkennen dat lijkt op een personage uit de hedendaagse politiek, maar zo bedoel ik het eigenlijk niet. Ik bedoel: op wie lijkt Trump? Is er bijvoorbeeld in Nederland ooit iemand geweest die op trumpiaanse wijze de wereld tegemoet trad?

Zo iemand ken ik niet. We hadden Willem Drees, die liever één dan twee pitjes van zijn gaskacheltje liet branden, want zuinigheid stond voorop. Zelfs Colijn, die - voor hij premier werd - een godsvermogen aan Shell verdiende, heeft weinig gemeen met Trump.

Olifanten in de porseleinkast heb je natuurlijk altijd en overal gehad, maar een olifant die overal mee weg lijkt te komen en die met zijn lompe gedrag zelfs succes lijkt te hebben, is in deze mate nooit eerder vertoond.

Hij lijkt met zijn lompe gedrag zelfs succes te hebben

Laten wij eerlijk zijn: misschien is Trump als fenomeen wel uniek. Wat overigens nog niet betekent dat zijn fortuin ook in de toekomst standhoudt. Mijn intuïtie zegt dat Trump zich door Kim Jong-un in een heel nauw pak heeft laten naaien, maar mogelijk heeft mijn intuïtie wel helemaal ongelijk. Mijn intuïtie heeft bij Trump nu eenmaal weinig aanknopingspunten. Trump lijkt mij typisch zo'n leider over wie wij pas na een jaar of twintig een enigszins afgewogen oordeel kunnen vellen - en misschien ook dan nog niet.

Om toch niet helemaal met lege handen te staan, raadpleegde ik de verzameling Karakters, zoals beschreven door Theophrastus (371-287 v Chr.). Hij was een leerling van Aristoteles en dus nog eeuwen ouder dan Shakespeare.

Theophrastus onderscheidde ­dertig mensentypen. In dertien van de dertig herkennen wij duidelijk iets van Trump: de veinzer, de wauwelaar, de behaagzieke, de desperado, de schaamteloze, de ­vlegel, de achterdochtige, de weerzinwekkende, de lomperik, de ijdeltuit, de verwaande, de kwaadspreker en de opschepper. Over die laatste staat er: 'Opschepperij is te zien als het voorspiegelen van afwezige voortreffelijkheden.'

De opschepper kan niet toegeven dat hij iets niet weet. Bovendien kan de opschepper evenmin toegeven dat iets mislukt, zie Geert Dales over de kosten van de metro. Maar voorlopig houden wij eerst Korea in de gaten.

Max Pam