Binnenland Bewaar

Student vindt 's werelds oudste VOC-aandeel

De Halve Maen met op de achtergrond de New Yorkse Brooklyn Bridge. De Halve Maen is het enige bestaande replica van het schip waarmee Henry Hudson in dienst van de VOC in 1609 de Hudson rivier opvoer. Foto ANP
De Halve Maen met op de achtergrond de New Yorkse Brooklyn Bridge. De Halve Maen is het enige bestaande replica van het schip waarmee Henry Hudson in dienst van de VOC in 1609 de Hudson rivier opvoer. Foto ANP © UNKNOWN

ENKHUIZEN - Een geschiedenisstudent heeft tijdens zijn scriptieonderzoek het oudste tot nu toe bekende aandeel van de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC) gevonden. Het aandeel is donderdag gepresenteerd in de Westerkerk in Enkhuizen, zo heeft de gemeente Enkhuizen gemeld.

Ruben Schalk van de Universiteit Utrecht is de vinder van het document. Hij deed zijn vondst in het Westfries Archief in Hoorn. Het gaat om een aandeel dat op 9 september 1606 is uitgegeven door de VOC Enkhuizen.

Het gevonden aandeel staat op naam van Pieter Harmenszoon. Hij kocht het destijds voor 150 gulden. Na zijn dood is het document terechtgekomen in het stadsarchief van Enkhuizen, dat wordt bewaard in het Westfries Archief in Hoorn. Het oudste aandeel dat tot nu toe bekend was, dateert van 27 september 1606 en is afkomstig uit het Stadsarchief Amsterdam. Het VOC-aandeel uit Enkhuizen is dus drie weken ouder.

Bijzonder aan het aandeel zijn gedetailleerde beschrijvingen van dividenduitkeringen aan de binnenkant van het document. De beschrijvingen lopen door tot 1650, veel verder dan bij eerder gevonden aandelen.

Uit de beschrijvingen blijkt onder meer dat aandeelhouders geen zeggenschap hadden in de bedrijfsvoering van de VOC. Ook kregen ze lange tijd geen dividend uitgekeerd. Volgens de gemeente Enkhuizen toont de vondst van het aandeel hiermee samen met onderzoek van de Universiteit van Utrecht aan, dat de VOC veel armer was dan tot nu toe werd aangenomen. Ook zou de bedrijfsvoering niet soepel verlopen.

De VOC was de grootste handelsonderneming in de zeventiende en achttiende eeuw. Het geldt als de eerste multinationale vennootschap ter wereld met vrij verhandelbare aandelen. De handel in VOC-aandelen vormde de opmaat voor het ontstaan van de Amsterdamse Beurs, de oudste effectenbeurs ter wereld.

Ruben Schalk doorzocht voor zijn scriptie over bedrijfsfinanciering door Enkhuizers in de Gouden Eeuw verschillende documenten in het Westfries Archief. Het aandeel is vanaf 10 september in het Westfries Museum in Hoorn te bezichtigen als onderdeel van een tentoonstelling over de VOC. (ANP)