DEN HAAG - Eén dagje mocht er gisteren gerouwd worden om het vertrek van de zieke Jacques Tichelaar als voorzitter van de PvdA-fractie in Den Haag. Erg hard stroomden de tranen niet. Over zijn opvolging worden de messen alweer geslepen.Zeven bypasses kreeg de 55-jarige Tichelaar in januari, de tol van een leven hard werken; té hard werken. Het was het laatste wat er vernomen werd van de voorman van de PvdA. Tot gisteren. Tichelaar keert in juni terug in Den Haag, maar dan als gewoon Kamerlid. Hij wil graag nog een beetje langer leven.

Natuurlijk waren er warme woorden. ''We zijn heel blij dat hij terugkeert en onderdeel blijft uitmaken van het team,'' zei vicefractievoorzitter en veel getipte kandidaat-opvolger Marriëtte Hamer. Maar dat was het dan ook wel zo'n beetje. Heel succesvol is Tichelaar dan ook niet geweest.

Het kan verkeren. Tichelaars ster rees pijlsnel als onderhandelaar van zijn partij bij de kabinetsformatie. In Beetsterzwaag wist hij precies de juiste toon te vinden om de gezworen vijanden Wouter Bos (PvdA) en Maxime Verhagen (CDA) tot elkaar te brengen. Naderhand zei Tichelaar veel van zichzelf in de christendemocraat te hebben herkend. ''Hij is een rat, net als ik.''

In februari werd hij beloond met het fractievoorzitterschap. Tichelaar zou 'de randen van het regeerakkoord' gaan opzoeken. Maar daarna liep het al snel mis.

Tijdens zijn eerste algemene beschouwingen als fractievoorzitter zakte Tichelaar afgelopen september voor het eerst door het ijs. Op hoge toon eiste hij, in een poging zich de ontketende VVD'er Mark Rutte van het lijf te houden, compensatie voor de middeninkomens. Daar keken zijn coalitiegenoten CDA en ChristenUnie van op. Vooral ook omdat Tichelaar niet had bedacht hoe hij het ging betalen.

Nog diezelfde maand liep het weer mis toen Tichelaar uit moest leggen waarom hij eerst vóór een nieuw referendum over Europa was geweest en daarna toch maar tegen. Fractiegenoot Diederik Samsom probeerde de partijgenoten gerust te stellen met de mededeling dat nu ook de versoepeling van het ontslagrecht niet door zou gaan. Kon Tichelaar dát weer uit gaan leggen.

Dezelfde Samsom, één van de weinigen in de PvdA-fractie die goed uit zijn woorden komt, wordt naast de verbaal veel minder begaafde Marriëtte Hamer genoemd als opvolger van Tichelaar. Hij wenst daar zelf voorlopig geen mededelingen over te doen, evenmin als een andere mogelijke kandidaat: Jeroen Dijsselbloem, succesvol voorzitter van de parlementaire onderzoekscommissie naar de onderwijsvernieuwingen. Alleen oud-concurrent van Tichelaar, Hans Spekman, weet het al wel: hij doet deze keer niet mee.

De PvdA-fractie beslist dinsdag.