Binnenland Bewaar

Rutte erkent inschattingsfout in zaak-Zijlstra

Halbe Zijlstra legt een verklaring af waarin hij zijn aftreden bekendmaakt.
Halbe Zijlstra legt een verklaring af waarin hij zijn aftreden bekendmaakt. © ANP

Premier Mark Rutte zegt inschattingsfouten te hebben gemaakt in de zaak van Halbe Zijlstra.

Die trad dinsdag af als minister van Buitenlandse Zaken omdat hij heeft gelogen over zijn aanwezigheid bij een bijeenkomst met de Russische president Vladimir Poetin. De oppositie viel Rutte hard aan op zijn aanpak.

Rutte zei in het debat dat hij de impact heeft 'onderschat' van de leugen. Hij noemde het een 'politieke inschattingsfout'. Toen Zijlstra hem twee weken geleden over de leugen vertelde had de premier niet het idee dat Zijlstra hierdoor zou vallen. Het was in zijn ogen een 'zonde maar geen doodzonde'.

Oppositiepartijen haalden dinsdagavond hard uit naar de premier. Zij menen dat hij de Kamer eerder had moeten inlichten. Zij wezen Rutte op de informatieplicht aan de Kamer. De PVV diende daarom een motie van wantrouwen in. Die kreeg steun van SP, Forum voor Democratie, Partij voor de Dieren, Denk en 50Plus.

'Niet simpel black and white'
Rutte zei de zienswijze van de Kamer te begrijpen, maar een andere afweging te hebben gemaakt. "Ik snap het maar het is ingewikkeld."

Hij wilde ook niet de primeur van de Volkskrant over de leugen van Zijlstra torpederen. "Ik vind mijn afweging verdedigbaar. Het is niet simpel black and white."

Wel had het kabinet volgens hem maandag, toen de Volkskrant het nieuws bracht, direct de Kamer moeten informeren per brief.

PvdA en GroenLinks wilden weten of Rutte de zaak met anderen heeft besproken, voordat de Kamer was geïnformeerd. Rutte kon daar geen eenduidig antwoord op geven. "Ik heb niet precies scherp met wie ik het wel of niet besproken heb. Ik durf het niet met zekerheid te zeggen."

"Dit is de eerste grote kras op het kabinet," oordeelde Jesse Klaver (GroenLinks) aan het eind van het debat. PvdA-leider Lodewijk Asscher sprak van een "pijnlijke avond".

Lees verder over het vertrek van Zijlstra

Halbe Zijlstra besloot het dinsdagochtend: hij zou aftreden. De aanleiding: "Mijn eigen stommiteit." Emotionele Zijlstra ziet zijn droom uiteen spatten.

Halbe Zijlstra is de eerste minister van Buitenlandse Zaken in de parlementaire geschiedenis die door een politieke blunder het veld moet ruimen. Zijn vertek is een unicum in politieke geschiedenis.

Ook Theodor Holman weidde zijn column dinsdag aan de moeilijke positie van de minister. Zijlstra tegen Rutte: 'Een politicus die niet liegt, is pas een gevaar voor zijn land, want die vertelt de waarheid... De waarheid, dat is iets wat je je burgers moet wijsmaken.'

Zijlstra is niet de eerste in zijn positie, de afgelopen jaren moesten al diverse VVD-bewindslieden het veld ruimen. Deze VVD-bewindslieden gingen Zijlstra voor.

Nu dat de minister is afgetreden is zijn toekomst ongewis. De ene dag wordt je met de dienstauto overal heen gebracht, de volgende dag moet je zelf met de fiets: Het zwarte gat van afgetreden bewindslieden.