BRUSSEL - Eurocommissaris Neelie Kroes wil de macht breken van grote energiebedrijven in de Europese Unie. Die houden de prijzen kunstmatig hoog en weren nieuwkomers van de markt. Kroes wil ze opsplitsen.De consument is de dupe en dat moet nu maar eens afgelopen zijn, zei Kroes gisteren.

In een gesprek met journalisten noemde ze de energiecrisis van deze week, toen Rusland de oliekraan naar Europa dichtdraaide, een godsgeschenk. Nu dringt het in de EU eindelijk door hoe belangrijk het is zeker te zijn van eigen energiebronnen.

Kroes speelde een belangrijke rol in de discussie in Brussel deze week over het negenhonderd pagina's tellende 'strategierapport' over energie en klimaatbeheersing. De Europese Commissie wil dat de EU zuiniger omgaat met energie, minder broeikasgassen uitstoot en minder afhankelijk wordt van Russische olie of gas.

Marktwerking werkt slecht

Kroes presenteerde gisteren een rapport waaruit onomstotelijk blijkt dat de marktwerking in de energiesector slecht werkt. ''De feiten en cijfers geven nu zo veel houvast dat niemand er meer omheen kan. Uit het onderzoek blijkt dat burgers en bedrijven worden benadeeld door het monopoliegedrag van energiereuzen. Burgers betalen te veel voor hun gas en elektriciteit en er is te weinig keuze. Dat kunnen we niet langer negeren, dus die bedrijven zullen we bij de kladden pakken,'' aldus Kroes.

Ze ontdekte dat sommige grote energiebedrijven misbruik maken van hun macht, omdat ze de gehele energieketen in handen hebben: productie, distributie en verkoop. Dat leidt ertoe dat bedrijven nauwelijks investeren in de infrastructuur of in schone, duurzame energiebronnen.

Voor Kroes is één aanpak met afstand de beste: de bedrijven splitsen. Maar staten als Duitsland en Frankrijk zijn daar tegen. Kroes heeft geen machtsmiddelen zolang de 27 EU-landen het niet eens zijn over haar beleid.

In maart praten de EU-leiders over de voorstellen van de Europese Commissie. Dan zal blijken wat van Kroes' plannen overblijft.

Volgens Kroes heeft de Gasunie toegegeven dat deze pas na de gedwongen splitsing tot nieuwe investeringen overging.

Volgens Kroes kan Europa zich spiegelen aan gouverneur Arnold Schwarzenegger in Californië. Hij wil dat de uitstoot van broeikasgassen in 2020 terug is op het niveau van 1990. (ANP)