Binnenland Bewaar

Kleine meerderheid vmbo'ers voelt zich veilig op school

Landelijk Aktie Komitee Scholieren vroeg 75.000 scholieren in heel Nederland naar hun mening over school
Landelijk Aktie Komitee Scholieren vroeg 75.000 scholieren in heel Nederland naar hun mening over school © ANP

Amper de helft van de vmbo'ers voelt zich veilig op school. Dat blijkt uit een monitor van LAKS. Schokkend, vindt de scholierenorganisatie. Maar waar het aan ligt is onduidelijk.

Landelijk Aktie Komitee Scholieren vroeg 75.000 scholieren in heel Nederland naar hun mening over school. Vragen als: hoe is de sfeer, wordt er veel gepest, heb je inspraak en weet je wat je moet leren voor een toets.  Slechts 56 procent van de vmbo-scholieren voelt zich veilig op school. Een schokkend laag aantal, vindt voorzitter Anouk Gielen. Zeker in het licht van de Wet Veiligheid op school die in 2015 is ingevoerd.

Sindsdien zijn scholen verplicht een veilig schoolklimaat op school te garanderen, en moeten ze daar ook open over zijn naar de Onderwijsinspectie. "We roepen scholen op hun verantwoordelijkheid te nemen. Want niemand lijkt dit probleem toe te eigenen," zegt Gielen. Een verrassende uitslag vond Gielen het niet. "Helaas hebben vmboscholen en het praktijkonderwijs al het imago dat het onveiliger is. Des te meer reden om er iets aan te doen."

Segregatie
Op het vwo voelt 84 procent zich veilig en op het havo 72 procent. "Dit zet de discussie over segregatie in het onderwijs weer op scherp." De monitor wordt donderdag aan minister Arie Slob (CU) van onderwijs aangeboden. 

Klaas Hiemstra van School & Veiligheid, een stichting die scholen adviseert om te gaan met vraagstukken over pesten, lastige gesprekken of seksualiteit, vindt de resultaten verontrustend. "Het is het tweede jaar dat dit uit de monitor komt. Maar het is moeilijk aan te geven waarom kinderen in het vmbo zich onveiliger voelen. Andere onderzoeken laten zien dat het op vmbo-scholen niet onveiliger is dan elders, maar als het LAKS ziet dat het nog niet op orde is, betekent dat er iets moet worden gedaan."

Volgens Hiemstra is het nog gissen naar de reden voor het onveilige gevoel. "Je kunt daar aannames aan verbinden, dingen als dat er op vmbo's meer kinderen uit moeilijke gezinssituaties komen, maar daar draait het niet om. De vraag is of scholen de goede dingen doen."

Poortjes
Camera's of poortjes voorkomen problemen volgens School & Veiligheid niet. "Pesten en bedreigingen zie je niet. Je kunt beter goede methodes invoeren om het gesprek te openen."

Andere onderzoeken laten zien dat het op vmbo-scholen niet onveiliger is dan elders, maar als het LAKS ziet dat het nog niet op orde is, betekent dat er iets moet worden gedaan

Klaas Hiemstra, School & Veiligheid

Op het Bindelmeer College, een vmboschool in Zuidoost, is de afgelopen jaren hard gewerkt aan de veiligheid. Niet met een agent op school (zoals vijf jaar geleden normaal was voor 'lastige scholen') maar juist met meer mentoruren, en met camera's.

Klein
Teamleider van de eerste klas Karim el Azzouzi zegt dat het helpt dat de school klein is. "We kennen alle leerlingen, we zijn een soort tweede ouder voor ze. Veel leerlingen komen uit een lastige buurt of thuissituatie. Hier op school moet het daarom extra veilig zijn." Een zero-tolerancebeleid voor criminaliteit en geweld geldt sinds twee jaar. Wordt dat overtreden, dan moeten leerlingen van school. "En met camera's denken leerlingen wel drie keer na voordat ze iets ongeoorloofd meenemen."

Ook op het Calvijn College (vmboschool in Nieuw-West) is het qua veiligheid op orde, zegt directeur Jolanda Hogewind. "Wij hebben net een 8,4 gehad van onze leerlingen. Het is zonde dat zo'n onderzoek vmbo'ers weer lijkt te stigmatiseren. Maar op veel scholen is er ook nog steeds te veel een denken vanuit repressie en lage verwachtingen. Daar gaat het mis. Respecteer je leerlingen en spreek elkaar aan. Maar breed gedragen lijkt die instelling niet."

Jerrold (15), vmbo-scholier op het Bindelmeer College
"Via sociale media wordt er wel gepest. Dat gebeurde een tijdje geleden in een app-groep van de klas. Maar de meester reageerde daar goed op en heeft het in de klas besproken, toen hield het op. Verder vind ik het op school helemaal niet onveilig. Er hangen hier camera's dus mijn spullen durf ik ook te laten liggen. De sfeer op school is goed."

Dianyrha (14), vmbo-scholier op het Bindelmeer College
"We hebben een kleine school, iedereen kent elkaar. Ik ga er graag naartoe. Toen er laatst een ruzie was tussen twee meisjes, dook AT5 daarop, maar eigenlijk gebeurt er hier nooit wat, je zou het bijna saai kunnen noemen. Er is een hek om de school, zo komt er niemand binnen die er niet hoort. En volgens mij wordt er bij ons op school niet gepest."

Mohammed (16), vmbo-scholier op het Montessori College Oost
"Pesten merk ik niets van, maar ik ben ook een van de oudsten op school, dus misschien doen ze dat dan niet meer. Met de veiligheid hier is niets mis. De docenten vragen ook wel naar onze mening, laatst nog in een enquete, maar ik heb geen idee of ze daar iets mee doen."

Ashanti (13), vmbo-scholier Bindelmeer College
"Laatst kwamen er twee mensen van een stichting praten over pesten hier op school. Dat als het gebeurt, je dan meteen de meester en juffrouw moet halen. Maar er gebeurt hier nooit iets ergs hoor, op andere scholen hoor je veel gekkere dingen. Alleen de hekken om de school vind ik wel jammer, ik wil meer vrijheid."

Murat (18), nu mbo-student op het ROC van Amsterdam, voorheen vmbo-scholier 
"Hoe lager je niveau, hoe onveiliger het wordt en hoe erger de situatie. Je moet een vmbo-school zien als een achterstandswijk. Bedreigingen komen zeker voor, dat is gewoon zo op school. Je wordt er harder van en dat is wel goed, denk ik. Op vwo- en havoscholen is het een stuk saaier. Op het mbo is het trouwens wel rustiger. Je wordt ouder en wijzer. Maar aan de andere kant: als er dan problemen zijn, is het ook echt erg."