DEN HAAG - Het kabinet zal de btw niet verhogen en het is ook bereid de WW-premie voor werknemers volgend jaar te schrappen. In ruil voor deze lastenverlichting verwacht het dat vakbonden en werkgevers ervoor zorgen dat de lonen in 2009 niet te veel stijgen.

Premier Jan Peter Balkenende sprak vrijdag na de ministerraad van ,,een openingszet''. De premier en minister Wouter Bos van Financiën willen ,,samen optrekken'' met de sociale partners. Balkenende en Bos onderstreepten dat, nu het economisch tegenzit, een gematigde loontwontwikkeling van groot belang is voor de Nederlandse concurrentiepositie.
Het kabinet was aanvankelijk van plan de btw volgend jaar te verhogen van 19 naar 20 procent. Met de 2 miljard euro die dit oplevert, wilde het de WW-premie voor werknemers schrappen.

Inflatie
PvdA'er Bos liet voor de zomer al weten dat hij de btw-verhoging wilde uitstellen omdat die de inflatie opjaagt en de koopkracht aantast. Vakbonden en werkgevers hadden daar eerder sterk op aangedrongen bij het kabinet.
Vrijdag maakte Bos bekend dat de btw-verhoging helemaal van de baan is voor deze kabinetsperiode. Het kabinet wil daarnaast toch vasthouden aan het afschaffen van de WW-premie voor werknemers. Vooral de CDA-ministers pleitten daar afgelopen weken voor, vanwege de gunstige effecten op de werkgelegenheid.

Dreigement
Balkenende en Bos ontkenden vrijdag dat hun oproep tot loonmatiging gezien moet worden als dreigement aan de sociale partners. Maar ze maakten wel duidelijk dat het kabinet zeer groot belang hecht aan het voorkomen van een loon-prijsspiraal. ,,De WW-verlaging moet mogelijk worden. We willen dat de sociale partners ons daarbij helpen.''
Het is nog niet helemaal duidelijk waar het kabinet de 1,4 miljard euro, die netto nodig is om de WW-maatregel te betalen, vandaan haalt. Maar volgens ingewijden kan het een beroep doen op forse meevallers in de fiscale sfeer. Bos verzekerde vrijdag dat de lagere WW-premie niet gefinancierd wordt door vervelende ingrepen elders. ,,Het wordt geen kat in de zak.''

Verdeelde reacties
Vakbonden en werkgevers reageren verdeeld op de voornemens van het kabinet. FNV en CNV zijn tevreden dat de btw-verhoging nu van tafel is. Maar de FNV wil niet horen van de loonmatiging die het kabinet daarvoor terugverlangt. ,,De looneisen staan hier los van'', aldus een zegsman. ,,Onze looneisen leggen we in het najaar neer.'' Het CNV laat weten dat het zijn looneis baseert op de te verwachten inflatie. ,,Afstel van de btw is van invloed op die inflatie.''
Ook werkgeversorganisatie VNO-NCW is bereid met het kabinet te praten over de loonontwikkeling als de btw-verhogig van tafel gaat en de WW-premie voor werknemers toch verdwijnt. Net als de bonden is VNO-NCW wel benieuwd hoe het kabinet dat allemaal gaat betalen. De lastenverlichting mag niet gepaard gaan met een lastenverzwaring op andere terreinen, zegt VNO-NCW.

'Blij'
De regeringsfracties CDA, PvdA en ChristenUnie zijn blij met de kabinetsplannen. Frans de Nerée (CDA) noemt ze ,,een hele goede eerste stap''. Zijn PvdA-collega Paul Tang zegt het niet doorgaan van de btw-verhoging ,,te verwelkomen''. Fractieleider Arie Slob van de ChristenUnie is daarover ,,zeer te spreken''. De coalitiepartijen hopen dat de sociale partners nu bereid zijn tot loonmatiging.
Volgens de VVD is het niet doorgaan van de btw-verhoging ,,het verstandigste besluit dat het kabinet tot dusver heeft genomen''. Tweede Kamerlid Frans Weekers hoopt wel dat er geen sprake is van financiering ,,op de pof''. Ook D66-leider Alexander Pechtold maakt zich zorgen dat het kabinet zou willen putten uit reservepotjes voor de toekomst. Ingewijden ontkennen dat overigens. (ANP)