Binnenland Bewaar

Hoe kunnen we terugkerende depressies voorkomen?

Er lijkt een genetische kwetsbaarheid te zijn
Er lijkt een genetische kwetsbaarheid te zijn © ANP

Kan een huisarts door het meten van de oogpupilreactie adviseren of een patiënt die al depressief is geweest baat heeft bij preventieve therapie? Onderzoeker Marie-José van Tol hoopt die vraag te beantwoorden.

Ziekelijke somberheid vormt een groot probleem in Nederland. Het vergalt jaarlijks het leven van zo'n achthonderdduizend mensen en volgens een conservatieve schatting van het Trimbos-instituut kost depressie jaarlijks ongeveer anderhalf miljard euro. De arbeidsproductiviteit daalt en mensen doen een beroep op de zorg.

Vaak blijkt dat het niet bij één depressie blijft. Ongeveer tachtig procent van de depressiepatiënten maakt in zijn leven meer dan één depressieve episode door, met een gemiddelde van vier, aldus het Trimbos. Er lijkt een genetische kwetsbaarheid te zijn.

Terugkerende somberheid
Toch helpt preventieve therapie soms tegen een tweede of derde depressie. In een onderzoek bij het Universitair Medisch Centrum Groningen gaat Van Tol onderzoeken waarom preventieve therapie bij de één werkt en bij de ander niet.

Ze verwacht dat mensen die hun emoties goed kunnen controleren weinig last hebben van terugkerende somberheid. Mensen die geen grip hebben op emoties als boosheid of angst raken juist sneller depressief. Die laatste groep heeft baat bij therapie, want daarin wordt geleerd grip te krijgen op emoties.

Preventieve therapie helpt soms tegen een tweede of derde depressie

Het onderzoek wordt gedaan met vragenlijsten, MRI-scans en metingen van de hartslag en aan het oog. Via een zogenaamde eye-tracker wordt gekeken of de pupilreactie voorspelt of mensen hun emoties kunnen controleren.

Grip op emoties
Als de pupil hevig reageert, wijst dat mogelijk op een verhoogde activiteit in het deel van het brein -de prefrontale schors - dat de controle op de emoties uitvoert. Als de pupil niet reageert, is er kennelijk weinig activiteit in het controlerende deel van het brein en is er weinig grip op emoties.

Van Tol: "Als de resultaten het toestaan, kan een huisarts in de toekomst aan de pupilreactie onderzoeken of iemand preventieve therapie moet krijgen of niet. Zo kan een arts persoonlijke adviezen geven aan patiënten en wordt het zorggeld doelgericht ingezet."

Het onderzoek kost vierhonderdduizend euro en wordt gefinancierd door de Hersenstichting en de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek. De resultaten worden verwacht in 2018 en 2019. Van Tol zoekt via www.depressiestudie.com nog deelnemers, ook in Amsterdam.