Binnenland Bewaar

Het bloedbad op de Dam blijft 70 jaar na 7 mei 1945 nog steeds verbazen

Tijdens de Bevrijdingsfeesten wordt op de Dam op 7 mei 1945 vanuit de Groote Club door achtergebleven SS-soldaten geschoten op de feestvierende menigte.
Tijdens de Bevrijdingsfeesten wordt op de Dam op 7 mei 1945 vanuit de Groote Club door achtergebleven SS-soldaten geschoten op de feestvierende menigte. © Nederlands Fotomuseum

Op 7 mei 1945 schoten Duitsers plotseling op de feestvierende menigte op de Dam. Maar was het wel zo plotseling? Zeventig jaar later blijft het bloedbad na de bevrijding verbazen.

WAT GEBEURDE OP 7 MEI 1945?

De dag van 7 mei 1945 begint mooi, de oorlog is voorbij en duizenden mensen staan op de Dam; joelend en zingend. De mensenmassa onder het balkon van de Groote Club en op de Dam, de ‘moffenhoeren’ die worden kaalgeknipt en mishandeld, het arresteren en uitlachen van Duitse militairen en de schoten die links en rechts weerklinken maakt de sfeer grimmig en explosief.

1. Rond 12 uur komt een kleine colonne van 6 geallieerde voertui- gen de Dam opgereden vanaf het Rokin.
2. Als ze langs het Paleis rijden worden ze van bovenaf bekeken door tientallen leden van de Kriegsmarine in De Groote Club.
3. De Binnenlandse Strijdkrachten (BS) zijn al begonnen met het ontwapenen van de SS, SD en Grune Polizei en het arresteren van NSB-ers (tegen de afspraak in, dat zouden de Canadezen doen). Achter het Paleis ontstaat een incident wanneer een Duitse soldaat weigert zich te laten ontwapenen. Hij wordt doodgeschoten.
4. Daarna rond 15 uur beginnen Duitse mariniers vanaf het balkon van de Groote Club te schieten...
5. ...daarna schieten ze ook vanaf het dak of werpen granaten vanuit het steegje achter de Groote Club naar de BS.
6. Sommige mensen schuilen tijdens het schieten, achter het draaiorgel of landtaarnpalen.
7. Bij de schietpartij die anderhalf uur duurt vallen 31 doden en 231 gewonden.
8. Tussen 5 en 8 mei viellen elders in de stad bij schietincidenten nog eens 30 doden.

Ze lag op de grond achter een kiosk, toen het schieten in volle gang was. C. Woudsma-De Koning vertelde haar verhaal aan het 4 en 5 mei comité. Duizenden Nederlanders waren net als zij naar de Dam gekomen, die maandag 7 mei. De capitulatie was een feit. Een muziektent, draaiorgel het Snotneusje en kiosken op de Dam bewezen dat het feest was. Een colonne Canadezen werd op gejuich onthaald.

Er waren nog veel Duitsers in de stad, onder meer in hun kwartier in De Groote Club. De Binnenlandse Strijdkrachten (BS) hadden het op zich genomen Duitse soldaten te ontwapenen - al was afgesproken dat de Canadezen dat zouden doen.

Spanning en chaos
Amsterdammers knipten meisjes kaal die waren omgegaan met de bezetters, 'moffenhoeren'. Wraakgevoelens tierden welig. Het was gespannen, die zonnige maandagmiddag.

Maar begon de Kriegsmarine, zoals altijd gedacht, uit het niets op de menigte te schieten? Vrij Nederland, Fosfor en de NOS kwamen met nieuwe inzichten. Zoals het feit dat de spanning en chaos groter waren dan gedacht. De ontwapening van de Duitse militairen ging hardhandig, ze werden onder gejuich van omstanders het paleis in geschopt en geslagen, schreef een ooggetuige later in Het Parool. Achter het paleis sneuvelde een Duitser.

32 doden
Was dat de katalysator van de mitrailleurschoten met een MG 34 vanuit De Groote Club rond 15.00 uur? Waardoor honderden feestvierders moesten vluchten, schuilend achter een prullenbak, vrachtwagen, draaiorgel of zelfs een lantaarnpaal?

Feit blijft dat er die 7 mei 32 doden vielen en 231 gewonden. Tussen 5 en 8 mei vielen 61 doden. Een bloedig begin van een stad in vrijheid.

Bekijk een reconstructie van het bloedbad: