BRUSSEL/JAKARTA - Nederland is het oneens met de krachtige bewoordingen waarmee Slovenië als voorzitter van de Europese Unie de film Fitna van de Nederlandse parlementariër Geert Wilders veroordeelde.Minister Maxime Verhagen van Buitenlandse Zaken hoopt dat hij het zaterdag tijdens overleg met zijn EU-collega's in Slovenië eens kan worden over een gezamenlijke EU-verklaring. Slovenië stelde vrijdag in een eerste reactie dat de film aanzet tot haat, wat in Nederland strafbaar is. Het Nederlands kabinet was niet verder gegaan dan te zeggen dat het enige doel van de film ''het kwetsen van gevoelens'' van mensen zou zijn.

Verhagen weigerde mee te gaan met de bewoordingen van de Sloveense verklaring: ''Of er met de film sprake is van een strafbaar feit, is iets waar het Openbaar Ministerie over gaat.'' Den Haag werkte maanden aan een ''eensluidende'' verklaring van de EU over Fitna. De Sloveense verklaring was formeel niet namens alle 27 EU-landen. De tekst ervan was opgesteld door de Sloveense minister van Buitenlandse Zaken Dimitrij Rupel, na een telefoongesprek met collega Verhagen. Maar Verhagen was niet op de hoogte van de letterlijke bewoordingen. De krachtige kritiek door Slovenië was opvallender dan de voorspelbare reacties uit de moslimwereld op Fitna.

Door moslims gedomineerde landen als Saudi-Arabië, Iran, Jordanië, Bangladesh, Pakistan en Indonesië bestempelden de film als provocatie en belediging voor alle moslims. Maar deze landen moeten wel weten dat Nederland vrijheid van meningsuiting kent, benadrukte minister Bert Koenders (Ontwikkelingssamenwerking). Voor zover bekend bleven gewelddadige reacties uit. Volgens de 57 landen tellende Organisatie van de Islamitische Conferentie (OIC) is Fitna bedoeld om onrust te veroorzaken. De organisatie riep de internationale gemeenschap op de film te veroordelen.

De topman van de Verenigde Naties, Ban Ki-moon, maande iedereen tot kalmte. Jordaanse media en organisaties kondigden aan de ''extremistische en zionistische'' Wilders voor de rechter te dagen. Ook beginnen zij een campagne om Nederlandse goederen te boycotten. Pakistan riep de Nederlandse ambassadeur op het matje. In Indonesië, het land met de grootste moslimgemeenschap van de wereld, reageerde parlementsvoorzitter Hidayat nur Wahid afkeurend. De film is gemaakt in het land dat Indonesië ruim driehonderd jaar lang heeft ''onderdrukt'', verwees hij naar de koloniale periode. ''Nederland zou geen oude wonden moeten openrijten.''

Minister Verhagen had vrijdagochtend meteen contact met zijn ambtgenoot in Indonesië. De Nederlandse buren België en Duitsland maken zich zorgen over mogelijke reacties op de film door moslims. Brussel riep zijn burgers in moslimlanden op tot verhoogde waakzaamheid wegens mogelijke agressie. De Duitse federale recherche vreest dat de anti-Koranfilm radicale moslims ertoe zal aanzetten aanslagen te plegen. Volgens de instantie bestaan er nog steeds islamitische netwerken van potentiële terroristen in de Bondsrepubliek. De aanslagen van 11 september 2001 werden gedeeltelijk in Duitsland voorbereid. (ANP)