live

Alles over de onderhandelingen rond een nieuw kabinet

Hoe gaat het verder met de kabinetsformatie, nu alleen een meerderheidskabinet van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie mogelijk lijkt? In dit blog lees je alles over de formatie.

Live

Bekijk nieuwe update(s).
  1. Rutte: het is onwaarschijnlijk complex

    VVD-leider Mark Rutte kan niet zeggen hoeveel weken het nog kost om een tot een akkoord over de kabinetsformatie te komen. "Omdat het onwaarschijnlijk complex is", zei Rutte na afloop van de laatste ronde onderhandelingen tussen zijn partij, CDA, D66 en ChristenUnie van deze week.

    Vorige week werd duidelijk dat er behoorlijk vaart zit in de gesprekken. Rutte wees er vrijdag op dat er vier partijen aan tafel zitten "die allemaal wensen hebben''. "We zitten nu in een hele ingewikkelde fase waar het gaat om heel veel grote hervormingen. Dat is echt gedetailleerd.''

    Ook CDA-leider Sybrand Buma herhaalde dat het nog wel een tijdje kan duren. Volgens hem is er veel te bespreken en moet dat goed gebeuren. "Met vier partijen is dat iets wat meer tijd kost dan met twee''.

  2. De vertrouwelijke informatie over de kabinetsformatie die het AD en Het Parool donderdag afdrukten heeft ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers niet zo uit zijn evenwicht gebracht als het lek van eerder deze week.

    "De scherpte gaat er wat af'', zei Segers aan het begin van een nieuwe onderhandeldag. "En de motivatie om hier heel stevig en hard door te praten neemt alleen maar toe.''

    Het AD meldt dat VVD, CDA, D66 en ChristenUnie hebben afgesproken een onderzoek in te stellen naar meervoudig ouderschap. Deze heikele kwestie zou daarmee voorlopig worden geparkeerd. VVD en D66 willen mogelijk maken dat een kind meerdere vaders en/of moeders kan hebben, maar CDA en CU zijn tegen.

    Segers wilde niet zeggen of er inderdaad al afspraken zijn gemaakt of dat het stuk waaruit het AD citeert slechts een voorzet van informateur Gerrit Zalm is.

  3. 'Nieuw kabinet herijkt familierecht'

    VVD, CDA, D66 en ChristenUnie hebben in de formatie afgesproken dat een volgend kabinet een onderzoek gaat doen naar meervoudig ouderschap. Kinderen kunnen dan juridisch gezien meer dan twee ouders hebben.

    Hiervoor moet het familierecht worden 'herijkt'. Rutte-III moet dat gaan uitpluizen, zo blijkt uit een conceptakkoord tussen de formerende vier partijen dat de Haagse redactie van Het Parool en het AD heeft ingezien.

    Het onderzoek is vooral belangrijk voor lesbische of homokoppels, want op dit moment worden alleen de biologische ouders ook juridisch erkend.

    Uit de conceptafspraken blijkt verder dat het nieuwe kabinet meerdere maatregelen wil nemen om de positie van homoseksuelen, biseksuelen, transgenders en interseksuelen (LHBTI'ers) te verbeteren.

    Over meervoudig ouderschap verschillen de partijen erg van mening. D66 en VVD zijn voorstander, maar het CDA en vooral ook de ChristenUnie zijn tegen, onder meer omdat één kind met drie ouders niet strookt met de 'biologische werkelijkheid. Lees hier verder.

  4. Seegers heeft vertrouwen in de formatie

    Het lekken van informatie uit het formatieoverleg viel vooral bij de ChristenUnie erg slecht, maar haar leider Gert-Jan Seegers houdt vertrouwen in het overleg. Dat zei hij woensdag na weer een dag onderhandelen met VVD, CDA en D66.

    Het AD meldde dinsdag dat de onderhandelaars een compromis zouden hebben bereikt over medisch-ethische onderwerpen, een zeer gevoelig onderwerp bij de ChristenUnie. Er zou een akkoord in de maak zijn over stervenshulp en stamcelonderzoek.

    Seegers was woedend en weigerde aan het eind van de dag zelf zijn vertrouwen in de rest van het onderhandelingsproces uit te spreken. "Als je doorpraat, is er vertrouwen. En we praten door, dus dat is er'', verklaarde Segers een dag later.

    Volgens D66-voorman Alexander Pechtold heeft het lekken woensdag geen invloed meer gehad op de gesprekken. "Vandaag was het alleen maar weer de inhoud."

  5. 'Nog geen begin akkoord sociale partners

    Er is voorlopig geen akkoord te verwachten tussen de sociale partners. "Wij hebben nog niet het begin van een akkoord," aldus Hans de Boer van werkgeversorganisatie VNO-NCW.

    Hij zei dat nadat hij en voorzitter Han Busker van vakbond FNV waren aangeschoven bij de onderhandelingen over de vorming van een nieuw kabinet tussen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie. Er werd volgens De Boer over de arbeidsmarkt en pensioenen gesproken.

    Ook Busker zei dat een akkoord niet aanstaande is. "Wij zijn met elkaar in gesprek, maar het zijn zware onderwerpen, daar zijn wij nog niet uit met elkaar.''

  6. Onderhandelaars blij, maar behoedzaam

    De partijen die onderhandelen over een nieuw kabinet zijn ingenomen met de krachtige groei van de Nederlandse economie. Maar ze willen nog geen belastingverlaging beloven. Ze trekken zich weinig aan van opnieuw gelekte stukken uit de kabinetsformatie.

    Rutte
    Premier en VVD-leider Mark Rutte wijst erop dat "de middenklasse de prijs heeft betaald voor de economische crisis" van een paar jaar geleden. "Als het kan zou het mooi zijn als we ze ook kunnen laten voelen dat het beter gaat. Maar nu zijn we al aan het uitgeven; laten we eerst eens vieren dat we zo'n beetje de snelst groeiende economie van de westerse wereld zijn. En we zullen de tering naar de nering moeten blijven zetten."

    Pechtold
    Ook D66-voorman Alexander Pechtold is blij met de "hele mooie cijfers", maar waarschuwt ook dat er "op middellange termijn nog wel problemen zijn met de overheidsfinanciën. Het kabinet zal komende jaren toch voorzichtig moeten zijn.''

    Segers
    ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers is al even terughoudend. Hij ziet "reden tot optimisme", "Wie weet'' kunnen mensen daarvan wat terugzien in hun eigen portemonnee."

    Roemer
    Volgens SP-leider Emile Roemer profiteren te weinig mensen van de economische groei. "Deze cijfers worden pas echt goed nieuws als iedereen het merkt. Tijd om harde bezuinigingen te repareren!," twitterde hij. Henk Nijboer, financieel woordvoerder van de PvdA in de Tweede Kamer, is blij maar vindt dat burgers met de kleinste beurs meer moeten voelen van het herstel. "Economische cijfers zien er op vele fronten heel goed uit, maar koopkracht lage inkomens blijft te veel achter en vergt reparatie."

    Segers was dinsdag woedend over het lekken van een vertrouwelijk concept-compromis van de onderhandelaars over medisch-ethische kwesties naar het AD. Maar aan het eind van de dag was volgens VVD, CDA, D66 en ChristenUnie de lucht geklaard. Segers liet zich woensdag door nieuwe berichtgeving van het AD over vertrouwelijke stukken niet opnieuw van zijn goede humeur beroven. Hij betwijfelt ook of het om een nieuw lek gaat.

  7. Wilhelmus verplichte kost bij Rutte-3

    Scholen moeten leerlingen les gaan geven in de tekst, betekenis en melodie van het Wilhelmus. Ook moeten Nederlanders op hun 18e verjaardag van hun burgemeester een boekje krijgen over de geschiedenis van Nederland met een uitleg van onze ‘democratische rechtsstaat’.

    Dat willen de formerende partijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie, blijkt uit een concepttekst voor het regeerakkoord die AD en Het Parool hebben ingezien.

    Vooral het CDA hamerde er voor de verkiezingen al op dat de ‘normen en waarden’ in Nederland hersteld moeten worden. Het plan van CDA-leider Sybrand Buma om staand het Wilhelmus te laten zingen op scholen, lijkt het niet te halen.

    Met les in de grondwet en het Wilhelmus vinden de formerende partijen dat er ‘op samenhangende wijze’ aandacht wordt besteed ‘aan elementen die van belang zijn voor de nationale identiteit’. Ook moeten ‘locaties’ met een ‘historische betekenis’ toegankelijk worden en een aanduiding krijgen.

    Opvallend is dat D66 heeft gepleit voor lessen over kolonialisme en slavernij, maar dit is in het voorlopige compromis niet meer terug te vinden.

    Flinke spanning
    De maatschappelijke dienstplicht die CDA en ChristenUnie graag willen, is nog onderwerp van onderhandeling. Het CDA wil dat jongeren die vervullen bij Defensie, de politie ‘of andere maatschappelijke organisaties’. Probleemjongeren moeten dan eerst.

    ChristenUnie wil dat die dienstplicht een half jaar duurt en jongeren die –opgedeeld in periodes- vervullen tussen hun 18e en 28e jaar. De vergoeding die ze krijgen moet worden afgetrokken van de studieschuld, vindt ChristenUnie.

    VVD is overigens tegen de maatschappelijke dienstplicht, omdat dit te duur zou zijn. D66 is te porren voor ‘maatschappelijke stages’, blijkt uit de conceptteksten.

    Tussen de onderhandelende partijen ontstond dinsdag overigens flinke spanning, nadat AD en Het Parool hadden gemeld dat er een voorlopig akkoord ligt over euthanasie en onderzoek met embryo’s.

    Vooral ChristenUnie-voorman Gert-Jan Segers was woedend dat het compromis over deze belangrijke hobbel in de formatie op straat was komen te liggen. De formatie gaat door, maar Segers wilde dinsdagavond na urenlang overleg niet zeggen dat hij de andere onderhandelaars weer vertrouwt.

    Door Tobias den Hartog en Jan Hoedeman

  8. Rutte: kou over lek is uit de lucht

    Het is niet goed als onderdelen van onderhandelingen uitlekken naar media, maar het onderlinge vertrouwen tussen de onderhandelaars is nog goed. Dat heeft VVD-leider Mark Rutte gezegd nadat het AD en Het Parool eerder op de dag hadden geschreven over een mogelijk compromis over medisch-ethische kwesties en uit een vertrouwelijk stuk van de kabinetsformatie had geciteerd.

    Volgens Rutte is er "goed over gesproken'' en gaan de gesprekken woensdag verder. Volgens hem worden er over en weer geen verwijten gemaakt.

  9. Zalm: Vertrouwen hopelijk niet geschaad

    Informateur Gerrit Zalm noemt de berichten over het vermoedelijke compromis "heel vervelend".

    "Er staat iets over in de krant, wat niet de bedoeling was," zo zei hij over berichten van AD en Het Parool dat de formatiepartijen een compromis hebben bereikt over medisch-ethische kwesties.

    Zalm wees erop dat "er pas een deal is als alles klaar is". "Er is geen deal; een akkoord gaat over het totale pakket."

    Zalm hoopt dat het vertrouwen van de onderhandelaars in elkaar door het lek niet is geschaad.

  10. Segers boos over lekken

    ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers is woedend over de berichten dat de onderhandelende partijen een compromis hebben bereikt over heikele medisch-ethische kwesties.

    Hij ontkent dat er een vergelijk is en noemt de berichtgeving "heel schadelijk" voor de kabinetsformatie.

    "Er is geen compromis. Er is geen akkoord," bezwoer Segers in weerwil van berichtgeving van het AD en Het Parool (lees hier via Topics) dat er een akkoord in de maak is over stervenshulp en stamcelonderzoek.

    Hij heeft het gevoel dat het door die berichten "geen gemakkelijke middag wordt". "Dit helpt niet voor het proces dat we binnen gaan voeren. Ik ga nu met een bezwaard gemoed naar binnen."

    Ook D66-leider Alexander Pechtold was geïrriteerd. "Ik zeg even helemaal niets," was het enige wat hij kwijt wilde terwijl hij naar binnen beende bij het Johan de Witthuis, waar de onderhandelingen plaatsvinden.

    VVD-voorman Mark Rutte wilde zich niet over een eventueel compromis uitlaten, maar sprak met een knipoog wel van ,,knap werk'' van het AD. ,,Ik zeg er helemaal niets over, omdat het niet helpt''.

    Het AD en Het Parool berichtten woensdag dat VVD, CDA, D66 en ChristenUnie hebben afgesproken dat een nieuw kabinet geen voorstellen gaat doen om de regels voor hulp bij zelfdoding niet te verruimen.

    Voor stamcelonderzoek en embryoselectie zou wel meer ruimte komen. ChristenUnie, maar ook het CDA, was fel tegen deze beide wensen van D66.

    VVD-voorman Mark Rutte wilde zich niet over een eventueel compromis uitlaten, maar noemde de berichtgeving wel "knap werk".