Binnenland Bewaar

Burgemeester Haarlem pleit voor verplicht partijloze collega's

Burgemeester Bernt Schneiders van Haarlem is al 21 jaar burgemeester en voorzitter van het Nederlands Genootschap van Burgemeesters.
Burgemeester Bernt Schneiders van Haarlem is al 21 jaar burgemeester en voorzitter van het Nederlands Genootschap van Burgemeesters. © ANP

Burgemeesters moeten hun lidmaatschap van een politieke partij opzeggen voordat ze het ambt aanvaarden. Een partij-etiket belemmert burgemeesters in hun functioneren.

Dit zegt Bernt Schneiders, scheidend burgemeester van Haarlem en voorzitter van het Nederlands Genootschap van Burgemeesters. "De belangrijkste kracht van burgemeesters is de onafhankelijke positie," aldus Schneiders. "Tegenwoordig moeten bestuurders en politici in alle opzichten de schijn van belangenverstrengeling voorkomen. Wat mij betreft geldt voor burgemeesters dat ze de schijn van politieke partijdigheid zouden moeten vermijden."

De rol van de burgemeester is de laatste jaren veranderd. Voorheen ontleende de eerste burger zijn gezag aan de hiërarchie, tegenwoordig is autoriteit niet meer vanzelfsprekend. Zeker niet nu burgemeesters zalen vol boze burgers moeten overtuigen van de noodzaak van vluchtelingenopvang in hun gemeente.

Iedere burgemeester neemt maatregelen die indruisen tegen het partijbelang

Bernt Schneiders

Partijbelang
Onafhankelijkheid is hierbij cruciaal, stelt Schneiders. "Mensen denken snel dat een burgemeester uit partijpolitieke overwegingen handelt, maar dat is niet zo. Iedere burgemeester neemt maatregelen die indruisen tegen het partijbelang."

Verreweg de meeste burgemeesters in Nederland zijn lid van een politieke partij, al is dit niet verplicht. Uiteraard houdt iedere burgemeester een politieke voorkeur, ook na beëindiging van het lidmaatschap. "Mensen zullen ongetwijfeld zeggen dat opzegging een symbooldaad is, maar de burgemeester geeft op deze manier wel een statement af: 'ik ben voor de stad, voor alle inwoners en politiek neutraal'."

Schneiders heeft zelf zijn lidmaatschap van de PvdA niet opgezegd. "Als ik dat als enige burgemeester zou doen, zou dat deloyaal overkomen voor de PvdA-fractie in Haarlem."

Superwethouder
Diverse partijen zijn voor een gekozen burgemeester, Schneiders is tegen. "Een burgemeester wordt dan verkozen op basis van een partijpolitiek programma en dat gaat ten koste van de onafhankelijkheid. Een PvdA-burgemeester die een PvdA-programma gaat uitvoeren, is eigenlijk een superwethouder in plaats van een onafhankelijke burgemeester." Een burgemeester die zich politiek profileert, komt snel in gevaar, merkt Schneiders. "Zo'n burgemeester moet vaak aftreden. De gemeenteraad pikt geen politieke voorkeur van de voorzitter. Dat is terecht."

Schneiders is al 21 jaar burgemeester, waarvan de laatste tien jaar van Haarlem. Hij is ook waarnemend burgemeester van Bloemendaal. Komende zomer treedt hij af en gaat hij aan de slag bij cultuurfonds VSB.

Lees meer: Haarlemse burgemeester Bernt Schneiders neemt afscheid [+]