© ANP

Blok op het matje vanwege steun aan jihadisten in Syrië

Weer moet buitenlandminister Stef Blok opheldering geven aan de Tweede Kamer. Nederlandse goederen kwamen terecht bij een Syrische groep die door justitie als terroristisch is bestempeld.

Groepen in Syrië die verzet plegen tegen de regering van Bashar al-Assad kregen tussen voorjaar 2015 en voorjaar 2018 voor 25 miljoen euro aan goederen van de Nederlandse regering, die de gewapende strijd wilde steunen - overigens zonder zelf wapens te sturen.

Welke groepen steun kregen, bleef geheim 'uit veiligheidsoverwegingen', schreef minister Stef Blok van Buitenlandse Zaken in juli aan de Kamer.

Nieuwsuur en Trouw onthulden maandagavond dat een van de groepen Jabhat al-Shamiya is. De groep kreeg pick-uptrucks, satelliettelefoons, uniformen, matrassen, rugzakken, camera's en laptops. De strijders waren er dolblij mee, laten ze de twee Nederlandse media weten.

Jabhat al-Shamiya is volgens het Openbaar Ministerie (OM) salafistisch, jihadistisch en een 'criminele organisatie met een terroristisch oogmerk'.

Parlementaire enquête
Volgende maand is er een rechtszaak tegen een Nederlander die zich bij Jabhat al-Shamiya had aangesloten. Dat uitgerekend deze groepering via Nederlands belastinggeld steun kreeg, brengt het kabinet ernstig in verlegenheid.

Keer op keer lieten de ministers van Buitenlandse Zaken en voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking de Tweede Kamer weten dat louter 'gematigde groepen' werden gesteund.

De geschrokken Kamer eist opheldering van minister Blok, die zich waarschijnlijk nog deze week zal moeten verantwoorden. Veel partijen vreesden in 2015 al dat de Nederlandse steun bij de verkeerde partijen terecht zou komen; de ChristenUnie probeerde die steun per motie nog tevergeefs stop te zetten.

De Kamer zal dinsdag een brief met uitleg vragen en een debat. Nieuwsuur speculeert al over een parlementaire enquête om de onderste steen boven te krijgen.

Het is lastig voor de Kamer de regering op dit onderwerp te controleren, omdat veel informatie over de steun tot staatsgeheim is verklaard. Overdrachtsbewijzen van goederen die geleverd zijn, kunnen niet worden ingezien. 

Syrische oppositiegroepen vuren vanaf een pick-uptruck. Dergelijke voertuigen zijn onder meer door Nederland geleverd. © AFP

De evaluatie die het kabinet liet uitvoeren over de periode van eind 2016 tot begin 2017, is geheim, net als wie die evaluatie heeft uitgevoerd.

Vertrouwelijk geïnformeerd
Wel werden Kamerleden in januari vertrouwelijk geïnformeerd over groepen aan wie de steun werd stopgezet, inclusief het hoe en waarom. Dit najaar wilde Blok de Kamer eveneens vertrouwelijk inlichten over een tweede doorlichting van de groepen door de auditdienst van het rijk.

Opvallend was dat Blok en minister Sigrid Kaag voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking afgelopen voorjaar al bekendmaakten alle steun aan de gewapende Syrische oppositie te staken. De risico's waren toen 'te groot', stelde het ministerie. Vrijdag werd plots álle steun aan Syrische groepen stopgezet.

Het CDA vroeg al vaker om opheldering. Blok meldde daarop in juli dat ons land 22 bewegingen heeft gesteund. Die werden geselecteerd uit 70 door de Verenigde Staten gescreende groeperingen. Nederland screende hen ook nog zelf.

Die check blijkt nu niet waterdicht, net zo min als Bloks antwoord op de vraag of er ooit voertuigen in handen zijn gevallen van extremistische groepen: "Voor zover bekend is dit niet het geval." Alle goederen, aldus Blok, zijn 'tijdig bij de juiste groepen' terechtgekomen.

Alle goederen zijn tijdig bij de juiste groepen terechtgekomen

Minister Blok

Tip Het Parool

Heb je een nieuwstip of nieuwsfoto? Voeg ons toe op Whatsapp. Liever mailen of anoniem tippen? Bekijk hier hoe dat kan.