DEN HAAG - Gemeenten kunnen sinds december niet goed meer controleren of bijstandsgerechtigden bijverdienen zonder dat op te geven.De gemeenten ontvangen sinds die tijd de loongegevens van werkgevers niet meer van de Belastingdienst en uitkeringsinstituut UWV. Beide kampen met automatiseringsproblemen waardoor de informatie is zoekgeraakt.

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) vreest hoge kosten voor haar leden als uitkeringsgelden later moeten worden teruggevorderd.

De enige manier waarop gemeenten nu kunnen nagaan of uitkeringsgerechtigden een baan hebben, is via zogeheten eerstedagsmeldingen (EDM). Zo'n melding moet een werkgever bij de belastingdienst doen als hij een werknemer in dienst neemt. Die gegevens bestaan uit naam en sofinummer, niet uit salaris; ze kunnen elektronisch worden gelegd naast die van uitkeringsgerechtigden.

''Maar dat levert geen sluitende controle op. Het voorkomt wel dat je al te grote achterstand oploopt,'' zegt een woordvoerster van het Inlichtingenbureau, dat voor gemeenten de elektronische gegevensuitwisseling coördineert. Het gaat dan om gegevens als dienstverbanden, salarissen, of iemand gedetineerd is of een auto bezit.

Volgens de VNG moeten gemeenten straks extra kosten maken als zij te veel betaalde uitkeringen terug moeten vorderen. ''Als er te veel is betaald gedurende drie maanden, kan dat worden ingehouden op een uitkering. Gebeurt dat over een langere periode, dan moet de gemeente een terugvorderingsprocedure beginnen. Dat betekent meer werk en dus meer kosten,'' zegt een woordvoerster.

Nu kan een gemeente wel nagaan of een bijstandsgerechtigde gedetineerd is of een auto op zijn naam heeft staan. ''Maar de bijverdiensten van de circa negenduizend bijstandsgerechtigden zijn niet na te gaan. Dat is een probleem,'' aldus een medewerker van de dienst Sociale Zaken en Werk in Groningen. Het kan wel september worden voordat de perikelen voorbij zijn, heeft minister Donner van Sociale Zaken gemeld.