Binnenland Bewaar

Alarm over daling aantal ingeënte kinderen

Tweede Kamer wil geen verplichte vaccinaties, wel betere voorlichting
Tweede Kamer wil geen verplichte vaccinaties, wel betere voorlichting © ANP

Het aantal kinderen dat tegen ernstige ziekten wordt gevaccineerd is vorig jaar opnieuw afgenomen. Met alle (dodelijke) risico's van dien. De vraag is: moeten vaccinaties verplicht worden gesteld?

Het RIVM zegt zich grote zorgen te maken, vooral als het gaat om mazelen en HPV, het virus dat baarmoederhalskanker veroorzaakt. Belangrijk voor deze besmettelijke ziektes is dat een zo hoog mogelijk percentage van de groep zich vaccineert, zodat ook de rest wordt beschermd, zoals zuigelingen of mensen met verminderde weerstand.

Vorig jaar kreeg iets meer dan 35 procent van de Amsterdamse meisjes een vaccin tegen het HPV-virus. Dat is negen procent minder dan twee jaar geleden. Amsterdam zit met deze vorm van inenting ook onder het landelijk gemiddelde van 46 procent.

Een positief punt, zegt programma­manager Hans van Vliet van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM): veruit het merendeel van de ouders laat zijn kinderen nog altijd vaccineren tegen ernstige ziektes. Sterker nog: in de jongste leeftijdsgroep lijken de cijfers zich te stabiliseren, en dat geeft hoop voor de toekomst.

Niemand ziet gevolgen
Bij mazelen moet volgens wereldgezondheidsorganisatie WHO 95 procent van de groep worden gevaccineerd om de ziekte de baas te worden. Bij HPV zijn de effecten van groeps­bescherming volgens Van Vliet zichtbaar als veertig tot vijftig procent van de meisjes zich laten vaccineren. In die laatste groep is het percentage in twee jaar gedaald van 61 naar 46, met mogelijk 77 doden per jaar als gevolg. Bij mazelen dreigt het percentage nu onder de negentig procent te zakken.

77

Nog maar 45,5 procent van de meisjes laat zich inenten tegen HPV. Dat heeft mogelijk 77 doden per jaar tot gevolg.

Achterliggende oorzaak voor de terugloop, ook bij ziektes als tetanus en polio, is volgens Van Vliet dat bijna niemand de gevolgen meer ziet, omdat de ziektes nog nauwelijks voorkomen. "Dan worden opeens de bijwerkingen van de vaccinaties belangrijk, zoals koorts en pijn. Maar die zijn altijd van korte termijn en van voorbijgaande aard."

Verplichte vaccinatie
Van oudsher is de vaccinatiegraad op de Biblebelt laag. Ouders vinden dat niet zij, maar God bepaalt of een kind ziek wordt. Ook elders is verzet tegen vaccinaties. Zo vinden antroposofen het belangrijk voor de ontwikkeling van hun kinderen om een ziekte als mazelen 'door te maken'.

90,1%

Het percentage kinderen dat wordt gevaccineerd tegen mazelen is gezakt tot 90,1 procent, waar het 95 procent moet zijn.

Een relatief nieuwe groep zijn de ouders die de informatie van de overheid niet vertrouwen en zich liever verlaten op kennis die zij via internet hebben vergaard. "Het zijn mensen met vragen," aldus Van Vliet. "Die moeten beter worden voorgelicht."

In Frankrijk en Italië hebben ouders de plicht hun kinderen te vaccineren. Het RIVM wil daar geen uitspraken over doen, maar hoogleraar Marcel Verweij uit Wageningen, autoriteit op het gebied van regulering van vaccinaties, voelt daar wel voor.

51,3%

De laagste vaccinatiegraad onder peuters wordt met 51,3 procent gehaald in Neder-Betuwe, deel van de Biblebelt.

"Het werkt," zegt hij. "In elk geval moet de vrijblijvendheid ervan af. Een fundament van onze vrijheid is dat daar een grens aan zit op het moment dat je anderen door je keuzes in gevaar brengt. Je kunt bijvoorbeeld vaccinatie als eis stellen bij de toegang tot het kinderdagverblijf. In Australië koppelen ze het aan de kinderbijslag. Varianten genoeg."

Kamer wil voorlichting

De Tweede Kamer is zeer bezorgd over de dalende vaccinatiegraad, maar wil voorlopig niet dat inenten wordt verplicht. De focus blijft op voorlichtingscampagnes.

VVD-Kamerlid Hayke Veldman vindt niet-vaccineren 'gevaarlijk' en hij voelt voor een campagne waarin zichtbaar wordt gemaakt wat de gevolgen hiervan zijn.

"Ouders moeten zelf inzien dat ze mis zitten als ze hun kinderen niet vaccineren," zegt PVV-Kamerlid Fleur Agema. En CDA-Kamerlid Anne Kuik: "Het is niet meer van deze tijd dat kinderen overlijden aan mazelen. We moeten spookverhalen over vaccinatie pareren met goede voorlichting."