PlusAnalyse

Zuidas moet het gaan stellen zonder ABN: hoe erg is dat?

Met het vertrek van ABN Amro – grotendeels dan – raakt kantoorwalhalla Zuidas een pionier en vlaggenschip kwijt. Wat betekent dat voor wat ooit hét zakendistrict van Nederland had moeten worden?

Het ABN Amro-hoofdkantoor op de Zuidas. Beeld Hollandse Hoogte / Herman Wouters
Het ABN Amro-hoofdkantoor op de Zuidas.Beeld Hollandse Hoogte / Herman Wouters

Financieel geograaf Ewald Engelen, hoogleraar aan de UvA is overvallen. “Gaan ze weg? Dat is heftig, zeg. Het hele anker valt weg onder de Zuidas.”

ABN Amro maakte maandag bekend dat het over vier jaar met 11.000 werknemers van het huidige onderkomen verhuist naar ‘Fop’, het oude hoofdkantoor van bloedgroep ABN in Amsterdam Zuidoost. Naast NS-station Zuid blijft alleen het formele hoofdkantoor over met 1200 medewerkers. Volgend jaar gaat het complex, waarvan zowel de stenen als de grond eigendom zijn van de bank, in de verkoop.

Dat besluit betekent het einde van de kantorenstrook langs de zuidelijke A10 als walhalla voor multinationals, verwacht Engelen. “In de Zuidas zijn onder druk van het bedrijfsleven, ABN Amro voorop, honderden miljoenen euro’s gestoken om er een glanzend, glimmend gebied van te maken. Een typisch voorbeeld van financiële globalisering uit de koker van de stadsplanners. Het is een goede zaak dat het voorbij is. Te veel finance is niet goed voor economie en politiek: het leidt tot lobbyen en onwelgevallige deals.”

Hij ziet meer bedreigingen. “Er zitten nu vooral dochters van Angelsaksische advocatenkantoren. Onder meer om de miljardenwinsten die multinationals buiten de VS maken, belastingvriendelijk via Nederland te sluizen. De vraag is hoelang dat blijft voortduren. Belastingparadijs Nederland staat steeds meer onder druk. En fusies, overnames en beursgangen die zulke kantoren begeleiden, zullen we deze crisis niet meer zien.”

Geel-groen hart

Olivier Otten moest maandagochtend even een ingebeeld traantje wegpinken toen hij het nieuws hoorde. “Ik heb een geel-groen kloppend hart,” zegt de directeur van zakenclub Hello Zuidas, verwijzend naar de logokleuren van dé bank. “Ik heb er wel een warm gevoel bij. Van mij hadden ze niet weg gehoeven.”

Maar ABN Amro gáát grotendeels weg, alhoewel het uitgestelde vertrek nog vier jaar duurt. En het zat de enige Nederlandse kantorenlocatie die zich met het buitenland kan meten toch al niet mee. Het lukt al twee decennia niet om de snelweg en spoorknoop die het gebied in tweeën splitst ondergronds te brengen.

Met ABN verdwijnt ook de ooit belangrijkste aanjager van wat ‘de financiële mijl van West-Europa’, danwel ‘Holland Financial Center’ had moeten worden. “Rabobank heeft geflirt met de Zuidas, ING heeft hier gebivakkeerd, de beurs had hier moeten komen,” aldus Otten.

Volgend jaar boeten de financiële ambities al sterk in als APG, de investeringstak van pensioenfonds ABP, naar Sloterdijk verhuist. De Zuidas moet het op financieel gebied straks doen met Binck, Van Lanschot Kempen en een trits lokale vestigingen van buitenlandse banken.

De aftocht van Zuidaspionier ABN, dat in 1999 de huidige kolos betrok en daarmee de aanzet gaf tot de ontwikkeling van de kantorenstrook tussen Amsterdam-Zuid en Buitenveldert, heeft ook de vastgoedwereld overvallen. “Natuurlijk kijkt elke organisatie momenteel goed naar zijn huisvesting,” zegt Jan Verhaegh van vastgoedadviseur Cushman & Wakefield. “Maar dit is wel een heel grote stap.”

‘Best te overzien’

Geen stap voor grote zorgen, overigens. “De vraag naar kantoorruimte op de Zuidas was vlak voor corona al vier keer zo groot als het aanbod. Die vraag is gebleven, ondanks corona. Die is hoogstens eventjes bevroren. Wij verwachten vanaf het eerste kwartaal van 2022 een herstel. In 2025, als ABN definitief weggaat, bevindt de kantorenmarkt zich op het niveau van voor corona.”

Dat er straks in één klap bijna 90.000 vierkante meter kantoorvloer vrijkomt op het duurste monopolyplekje van de Nederlandse vastgoedsector, valt volgens Verhaegh best te overzien, ondanks de huidige golf massaontslagen en de thuiswerktrend. “De leegstand lag er in het derde kwartaal historisch laag. Dat je zo weinig transacties ziet, komt doordat er simpelweg geen vrije plek meer is.”

Nu de eerste schrik voorbij is, ziet Otten van Hello Zuidas wel weer een sprankje hoop. “Ik denk dat het vertrek van ABN gek genoeg ook een positieve ontwikkeling is. Ik zou wel een wat breder aanbod van bedrijfstakken toejuichen. Ik kijk jaloers naar Noord als de plek voor de techsector. Dat zouden we hier meer moeten hebben.”

Voor de uitstraling van de Zuidas is het vrijwel voltallige vertrek van zijn belangrijkste gebruiker een smet. “Maar het kan ook een zegen zijn, omdat dat stukje Zuidas minder afhankelijk wordt van één grote gebruiker.” Hij verwacht geen leegloop. “Nadat ABN hierheen kwam, zijn daar heel veel belastingadviseurs, accountants en adviseurs op afgekomen. Maar als hofleverancier van de bank hoef je er ook niet per se naast te zitten.”

Megalomaan

Hoogleraar Engelen ziet in de teloorgang van de Zuidas een wijze les. “Hou nu eens op dit soort ontwikkelingen altijd groots aan te pakken. Doe het kleiner, hou rekening met de onvoorspelbaarheid van de economie. Het verbaast me telkens weer dat Amsterdam steeds megalomanere vergezichten presenteert, op basis de afgelopen jaren. Zoals de voorspelling dat Amsterdam een miljoenenstad wordt, terwijl je ziet dat mensen juist wegtrekken.”

Ook de Zuidas zou nederigheid passen. “We komen opnieuw voor de vraag staan wie al die kantoren gaat vullen. Al die monomane torens gaan verdwijnen. Wat mij betreft mag het nog wel een tijdje doorgaan.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden