Plus

Zorgen om mentale gezondheid bij avondklok: ‘De boel wordt thuis op spanning gezet’

Psychologen maken zich ernstige zorgen over de mentale gezondheid van Nederlanders als de avondklok wordt ingevoerd. Vooral alleenwonenden en gezinnen in kleine ruimtes staat een grote uitdaging te wachten.

null Beeld ANP
Beeld ANP

Het kabinet pleit in de strijd tegen het coronavirus voor een avondklok. Dat werd woensdag bekend, net als de bezoekregel van één persoon. Voor de avondklok van 20.30 uur ’s avonds tot 04.30 uur ’s ochtends is donderdag instemming van de Kamer vereist.

Psychologen denken dat de avondklok een gevaar vormt voor de mentale gezondheid. “Zo’n avondklok kan de druppel zijn die de emmer doet overlopen,” zegt gz-psycholoog Najla Edriouch die werkt in een ggz-instelling.

Toch al somberder

“Heel veel mensen zijn in deze tijd sowieso al een stuk somberder. Dat heeft met de tijd van het jaar te maken. De winter is een lastige periode doordat we minder lang daglicht hebben. Daar komen nu ook de coronamaatregelen bij, het thuiswerken. En elke keer als we denken dat het beter wordt, komt er weer een klap. De maatregelen worden niet soepeler, maar strenger. En dan zien we nu ook nieuwe varianten van het virus erbij komen. Dat demotiveert enorm. Het is de kunst om in je leven op zoek te blijven naar wat er wel positief is en daar aandacht op te richten.”

Volgens Edriouch, die ook via haar eigen blog mensen mentaal gezond probeert te houden, had het al gescheeld als het kabinet mensen ’s avonds samen met één persoon toestaat buiten een wandeling te maken. “Als je niet lekker in je vel zit, dan kan wandelen met iemand die je steun kan bieden een groot verschil maken.”

“Voor lang niet iedereen is het haalbaar om overdag na een thuiswerkdag naar buiten te gaan. Wie na het werk nog moet koken en de kinderen op bed moet leggen, staat voor de uitdaging om nog voor 20.30 uur een frisse neus te halen.”

Spannende tijd

Het wordt een spannende tijd in negatieve zin, volgens socioloog Peer Smets van de VU. “Jongeren hebben heel erg behoefte aan contact met leeftijdsgenoten. Dan kan zo’n avondklok resulteren in twee dingen: jongeren kwijnen weg of ze zoeken uitwegen. Je kunt je afvragen wat erger is.”

Ook Smets vreest voor de gevolgen van de opeenstapeling van uitdagingen: stress, thuisscholing, thuiswerken, onzekerheden over de toekomst en over wat er allemaal nog kan komen.

Voor veel Amsterdammers komt daar nog een stressfactor bij: de kleine huizen. “Er is een verschil tussen een gezin dat in een ruime woning de hele avond samen moet doorbrengen en waarbij je de luxe hebt om je terug te trekken in je kamer of een gezin in bijvoorbeeld Nieuw-West dat dicht op elkaar zit,” zegt Smets, die gespecialiseerd is in stadssociologie. “Je ziet in de praktijk al uitspattingen gebeuren en ook problemen met geweld doen zich voor.”

Ernstige meldingen

Vorige week liet Veilig Thuis al weten dat de meldingen tijdens deze coronacrisis ernstiger van aard zijn dan voor corona. Smets waarschuwt voor de gevolgen van een avondklok voor gezinnen. “In sommige huishoudens is het niet vanzelfsprekend dat alle gezinsleden hele avonden samen thuis zijn. Door dat nu te verplichten wordt de boel op spanning gezet.”

Ook het sociale contact tussen personen wordt door het avondverbod ingeperkt. “Dat is precies de bedoeling, denkt u nu vast. Maar iets wat mensen heel graag willen en waar mensen niet zonder kunnen, benadrukt zowel  de gz-psycholoog als Paul van Lange, hoogleraar psychologie aan de VU. “Vitamine-S, sociaal contact, is onmisbaar,” zegt Van Lange.

Hij deed onderzoek naar interacties tussen mensen en weet dat sociale interacties voor mensen onmisbaar zijn. “Er is een sterk verband tussen sociaal contact en mentaal welbevinden, niet vereenzamen en niet somber raken. Je kunt stellen dat voor een gezond leven sociale ontmoetingen zo goed als onmisbaar zijn.”

Juist daarom adviseert de hoogleraar om niet direct alles af te zeggen, maar te kijken hoe ontmoetingen kunnen plaatsvinden binnen de maatregelen. Helemaal als je alleen woont en nu ook nog eens alleen thuiswerkt.

Regie nemen

Eén persoon op bezoek mag nog. Van Lange benadrukt het belang om de regie te nemen en vooral niets uit te stellen ‘in deze moeilijke tijd’. “Rust, reinheid en regelmaat zijn de basis is onzekere, chaotische tijden. Zorg ervoor dat je op een vaste tijd gaat wandelen elke dag. Bijvoorbeeld na de lunch en spreek met jezelf af dat je tijdens de wandeling een vriend belt. We weten dat gezamenlijk lachen een positieve ervaring brengt. Het is anders dan voor corona, maar blijf op zoek naar positief contact met anderen. Anders kun je in een neerwaartse spiraal terechtkomen van minder energie en minder zin om iets te ondernemen.”

Tips van Hoogleraar psychologie Paul van Lange om de avondklok door te komen:

- Probeer je dagschema iets te vervroegen. Begin iets eerder met je dag, lunch iets eerder, bijvoorbeeld rond half 12, en stop als dat kan om 16.00 uur met werken. Dan kan je om half vijf nog één eter ontvangen of bij iemand op bezoek gaan. Dat is binnen de regels en zorgt ervoor dat je toch nog sociale interacties blijft behouden.

-Stuur een appje naar een vriend of vriendin met een vraag. Volgens Van Lange verhoogt een berichtje met een vraag de kans op een gesprek en wordt de drempel om met elkaar te wandelen verlaagd.

-Stel niets uit, benadrukt de hoogleraar psychologie. “Als je vandaag je wandeling uitstelt en dat een paar keer doet, wordt het alsmaar lastiger om je te herpakken, met uitstel als gevolg.”

-Blijf interacteren met andere mensen. “Dat is een basisbehoefte waar je jezelf niet van moet onthouden.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden