PlusAchtergrond

Zomerschool nu nóg belangrijker: ‘Sommige kinderen blijven altijd last houden van de lockdown’

Marilou van Ginkel en Dayenne Schurman: ‘Kinderen kwamen de eerste dag schuchter binnen, maar gingen vrolijk naar huis.’ Beeld Nina Schollaardt
Marilou van Ginkel en Dayenne Schurman: ‘Kinderen kwamen de eerste dag schuchter binnen, maar gingen vrolijk naar huis.’Beeld Nina Schollaardt

Terwijl Nederland vakantie viert, zijn er mensen heel druk met het puinruimen van de pandemie. Een zomer bikkelen om wachtlijsten en achterstanden weg te werken. Vandaag deel 3: de zomerschool.

Bij de ingang hangen gekleurde vlaggetjes, de fietsenrekken staan vol en binnen brandt licht. Je verwacht dat de zomervakantierust in de scholen is getrokken, maar het zit vol leven in het Ir. Lely Lyceum in Gaasperdam, Zuidoost. Klaslokalen zitten vol, de computers in de mediatheek zijn bezet en in de kantine staan bordjes en bekertjes op versierde lunchtafels.

Voor de elfde keer is in Zuidoost de zomer­school, waarbij zesde- en zevendegroepers en leerkrachten van verschillende scholen in het stadsdeel samenkomen voor een paar weken extra taal, rekenen en aandacht. “Dag één is het altijd een beetje zoeken, dag drie voelt het alsof de school altijd heeft bestaan,” zegt projectleider en leerkracht Dayenne Schurman-de Bruin (43), terwijl ze langs een lokaal loopt waar kinderen zich over breuken buigen.

Voor corona bestond de zomerschool nog uit twaalf groepen van zestien leerlingen, afgelopen twee zomers waren er vier groepen meer. En er staan nog een heleboel kinderen op de wachtlijst, zegt Marilou van Ginkel (41), orthopedagoog en intern begeleider bij de Zomerschool. Ze is in de gang bij de breuken aangehaakt. “We zouden de zomerschool bijna dubbel zo groot kunnen maken. De behoefte is er.”

Nieuwe breuken

Dat geldt niet alleen in dit stadsdeel. Sinds de coronacrisis is er stadsbreed een toename aan plekken op zomerscholen en bijbehorende financiering. De gemeente houdt deze zomer rekening met 3500 plekken (basis- en voortgezet onderwijs) ten opzichte van ongeveer 500 plekken in 2019. De lesperiodes op de zomerscholen variëren van een week tot meerdere weken. Sommige, zoals deze in Zuidoost, startten direct na de laatste reguliere lesdag, andere beginnen in de weken voor het nieuwe schooljaar.

Die paar weken extra waren voor corona ook al van toegevoegde waarde, zeggen de vrouwen, maar het belang is groter na zo’n periode met veel onderwijs op afstand. Enerzijds omdat leerlingen cognitieve achterstanden – “Of hiaat? Achterstanden is zo’n stom woord” – hadden opgelopen door corona. Scholen deden vooraf een inventarisatie per kind: op welk gebied is extra begeleiding nodig? Breuken, meetkunde, verhaalsommen? Hierop zijn de groepen dit jaar ingedeeld, zodat de aanpak gerichter kan. Zat je bijvoorbeeld in groep zes dit jaar, dan waren breuken nieuw. Sommigen hebben dit door het online onderwijs niet goed genoeg meegekregen, dus kunnen ze dat hier drie weken lang oefenen. Van Ginkel: “Zo heb je in ieder geval één onderdeel echt onder de knie, in plaats van alles een beetje.”

Nieuwe vrienden

Binnen drie weken een paar niveaus omhoog is een illusie, zeggen Van Ginkel en Schurman-De Bruin. Dat is dan ook niet meer het hoofddoel. Van Ginkel: “Veel belangrijker is dat een kind zich weer goed voelt, veilig, en weer met plezier naar school gaat.” Omdat het meer zelfvertrouwen heeft gekregen, doordat het breuken onder knie heeft, maar ook omdat nieuwe vrienden zijn gemaakt.

Want als je het deze vrouwen vraagt, zijn juist op het sociaal-emotionele vlak de echte ‘achterstanden’ ontstaan in de afgelopen anderhalf jaar. “Ik heb veel heftigheid gezien en ik denk dat met name tijdens de eerste lockdown te weinig is nagedacht over de nevenschade voor kinderen. Ik ben bang dat sommigen hier altijd last van blijven houden.”

Er zijn volgens haar leerlingen die thuis dingen hebben gezien die ze helemaal niet horen te zien. Huiselijk geweld, armoede omdat ouders beide hun baan zijn verloren en de eindjes zo goed en zo kwaad als ze kunnen aan elkaar proberen te knopen. Daarnaast zijn er kinderen die weinig buiten gespeeld hebben uit angst voor corona en kinderen die niet naar school mochten, omdat ouders bang waren dat de school ze stiekem zou vaccineren. “Terwijl het voor kinderen zo belangrijk is dat ze tussen vriendjes zijn. Daar hebben ze misschien wel het meeste last van gehad, dat ze niet van elkaar konden leren.”

Zes weken thuis

Op de zomerschool gebeurt dit volop. En scholen hebben hier volgens de vrouwen, meer dan voorheen, op geselecteerd. Was het eerst: wie zin heeft. Nu is het: voor deze leerling is weer zes weken thuis veel te lang.

Ze lopen langs een donker, maar vol lokaal, waar een film draait. Ze wenken meester John, leerkracht van de nieuwkomersklas – kinderen die minder dan een jaar in Nederland wonen en vooral taal­onderwijs krijgen. Het coronajaar was voor deze kinderen misschien wel extra zwaar. Beheers je de Nederlandse taal niet, dan is aanhaken op online onderwijs nog lastiger. En een taal leren binnen een jaar is al een opgave, zegt hij. Stel je dan voor dat je nog een paar weken mist. Elke dag zomerschool betekent voor hen een dag extra Nederlands horen en spreken, zodat ze straks in een gewone klas beter mee kunnen komen.

Anton de Kom

Leerlingen van een klas hebben net de jas aangetrokken en lopen richting schoolplein, terwijl een andere groep eerst fruit eet in het lokaal. Het is tijd voor het meer speelse middag­programma, dat aansluit op dat van de ochtend. Hebben ze ’s ochtends een taalles gehad over Anton de Kom, dan doen ze straks een black heritage tour.

“Kinderen kwamen de eerste dag zenuwachtig en schuchter binnen,” zegt Schurman-De Bruin, “maar gingen aan het einde van de dag vrolijk naar huis.” Dat is na zo’n ingewikkelde periode precies wat ze hoopte te zien. En hoe kinderen na drie weken naar buiten lopen? In koor: “Is het nu al afgelopen?!”

Deuk in leergroei goedmaken

Na de eerste lockdown in het voorjaar van 2020 bleek uit onderzoek naar de staat van het Amsterdamse primair onderwijs dat scholieren minder zogeheten leergroei hadden doorgemaakt dan in een jaar zonder corona. Een jaar later laat een groot deel van de leerlingen echter weer een ontwikkeling zien die vergelijkbaar is met de periode voor corona, aldus een rapport van de afdeling Onderzoek, Informatie en Statistiek (OIS) over de leergroei, gemaakt in opdracht van Amsterdamse school­besturen. Dit zou vooral te maken hebben met een betere voorbereiding op online onderwijs bij de tweede lockdown. Wel zijn er nog altijd grote verschillen tussen scholen. Zo blijkt de leergroei op scholen met meer leerlingen met een risico op onderwijsachterstanden gemiddeld rond de 10 procent minder. Ook vreest wethouder van Onderwijs Marjolein Moorman dat de bredere sociaal-emotionele ontwikkeling door het afstandsonderwijs te beperkt aan bod is gekomen.

Uit lopende onderzoeken moeten achterstanden in het voortgezet onderwijs blijken, laat een woordvoerder van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap weten. Zo bekijkt Cito het leerlingvolgsysteem en hoe leerjaren 1 tot en met 3 presteren ten opzicht van voorgaande jaren. DUO richt zich op de examenresultaten.

Voor het inhalen van vertragingen, ook op sociaal-emotioneel gebied, heeft de overheid 8,5 miljard euro uitgetrokken. Dit kunnen basisscholen, middelbare scholen en scholen voor (voortgezet) speciaal onderwijs de komende twee jaar uitgeven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden