Amsterdam Bewaar

Zo ziet de nieuwe Amsterdamse tram eruit

Een 'mock up' van een 15G-tram van de GVB.
Een 'mock up' van een 15G-tram van de GVB. © ANP

Amsterdammers krijgen in tramremise Lekstraat al de mogelijkheid om een kijkje te nemen in de nieuwe tram, de 5G, die vanaf 2019 voor het eerst zal gaan (proef)rijden in de stad.

Wat er eigenlijk zo bijzonder is aan de tram die hij heeft ontworpen voor Amsterdam? Hij moet er even over denken, directeur Adrés Arizkorreta Carcia van de Spaanse trambouwer CAF. Dan schiet hem iets te binnen: "De bruggetjes. Van die korte, steile bruggetjes. Dat is wel iets om rekening mee te houden als je een tram mag leveren voor deze stad."

Verder is het voor Arizkorreta Carcia een klus als iedere andere. Business as usual. Het is hier geen 50 graden, zoals in Saoedi-Arabië, waar CAF ook trams aan verkocht. Of Finland, waar de CAF-trams moeten kunnen blijven functioneren bij temperaturen ver onder het nulpunt. 

En Amsterdam mag prat gaan op zijn historische centrum, zo smal als de straatjes in de Franse stad Besançon zijn ze hier zéker niet, verzekert Arizkorreta Carcia, terwijl hij met zijn vingers aangeeft hoe weinig ruimte er nog maar was tussen de zijkant van de tram en de muur waar hij langs moest kunnen rijden.

Van hout
Vlak naast de Spaanse directeur in tramremise Lekstraat staat iets dat verdacht veel lijkt op de nieuwste aankoop van het GVB: de 15G. Of lijkt: het is hem precies. Alleen heeft deze 'mock up' geen wielen. En oh ja, hij is van hout. Als je flink stampt, voel je dat ie hol is van onderen. En aan de achterkant, terwijl je eigenlijk verwacht dat er nog een flink aantal strekkende meters tram volgt, houdt ie zomaar ineens op. Een spiegelwand, met aan de achterkant helemaal niets.

(Tekst gaat door onder de video)

Deze neptram heeft de reis van Zaragoza naar Nederland ondernomen om het GVB, het stadsbestuur en de Amsterdammers een beeld te geven van het vervoermiddel dat de komende dertig, veertig jaar het straatbeeld, in OV-zin, zal gaan bepalen. Grijs is ie, en die kleur staat vast, niets meer aan te doen.

Want die kleur, dat is eigenlijk het voornaamste bezwaar van Cris Vonk en Ap Everaarts van de Reizigersadviesraad. Als het regent, zie je hem helemaal niet, zo grijs. Everaarts: "Maar verder zijn wij zeer content met de keuze voor CAF en dit model. Hoewel we het natuurlijk goed in de gaten zullen houden."

Langdurige aanbesteding
Een modern ding is het, in nauwelijks iets te vergelijken met die ouwetrouwe gele trams die in de Turks Fruit-tijd door Amsterdam reden. Een snelle vormgeving met een ongekend spitse neus, een beetje van het type strijkijzer.

Vijftig zitplaatsen, een beetje minder dan de Amsterdammer gewend is, maar dat is beleid, sinds de stad uitpuilt van de drukte. Maarten Louwerse, programmamanager bij het GVB: "Staand passen er meer mensen in een tram. Maar we hebben ook gekozen voor groter balkon, zodat de tram bijvoorbeeld ook goed toegankelijk is voor mensen in een rolstoel."

Zo'n nieuwe tram bestel je niet eventjes van de plank, daar is een langdurige aanbesteding aan voorafgegaan. Want, zoals Louwerse het zegt: "Iedere tramstad heeft zijn eigen voorkeuren." De bruggetjes dus, die maken dat, als leek gezegd, de wielen dichter bij elkaar zitten, zodat de onderkant van de tram niets vast komt te zitten. "Maar wij hebben ook de hoogste deuren: Amsterdammers zijn lang, je wil niet dat ze hun hoofd stoten bij het instappen."

Goed, van hout is ie dus, dit showroommodel. Voordat het echte werk door de stad rijdt, zijn wel een paar jaar verder. Eind 2018, begin 2019 komt het eerste van in totaal 63 exemplaren naar de stad. Voor proefritten, want zo gaat dat. Begin 2021 zullen, volgens planning, alle bestelde trams in de dienstregeling zijn opgenomen.

Zonder bovenleiding?

Een tram zonder bovenleiding, het is in Amsterdam nog nooit vertoond. Maar met de nieuwe 15G behoort het ineens tot de mogelijkheden, zegt directeur Alexandra van Huffelen van het vervoerbedrijf. "In Zaragoza rijden ze met deze modellen deels op een bovenleiding, maar deels ook op batterijen."

Van Huffelen zegt dat een tram zonder bovenleiding op dit moment nog niet nodig is, maar dat dat in toekomst misschien wel het geval zal zijn. "Dan moet je bijvoorbeeld denken aan bruggen waar de tram dan rijdt en er dan dus niet de noodzaak een bovenleiding aan te leggen. Dat kan ook voor een stad best een interessant idee zijn."