Achtergrond

Zo word je beveiligd als je in levensgevaar bent

Na de liquidatie van advocaat Derk Wiersum rijst de vraag of hij voldoende werd beveiligd. Hoe werkt dat eigenlijk, de beveiliging van personen die met hun leven worden bedreigd? 

Politie bij het kantoor van de doodgeschoten advocaat Derk Wiersum. Beeld ANP

Wie bepaalt wie beveiligd moet worden?

Dat bepaalt de overheid samen met degene die levensgevaar loopt en eventueel de organisatie waaraan diegene is verbonden. Daarvoor is het ‘stelsel bewaken en beveiligen’ opgezet dat valt onder de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV).

Allereerst is iedereen zelf verantwoordelijk voor zijn of haar veiligheid, eventueel samen met de werkgever. Kunnen die dat samen niet aan, dan komt de overheid in beeld. Voor burgers, zoals advocaten en journalisten, geldt in principe dat het ‘decentrale gezag’ verantwoordelijk is: de hoofdofficier van justitie van het arrondissement waarin de betrokken persoon woont en de burgemeester. De hoofdofficier gaat over de te beveiligen persoon, de burgemeester over de handhaving van de openbare orde. Verschillende inlichtingendiensten en de politie verzamelen informatie.

Hoe werkt het in de praktijk?

Elke hoofdofficier van justitie heeft een ‘rechterhand’, een beleidsmedewerker die de maatregelen uitwerkt, in nauw overleg met de te beveiligen persoon. Die beleidsmedewerker stuurt een politieteam aan dat de maatregelen uitvoert. Als de openbare orde wordt bedreigd doordat bijvoorbeeld een aanslag op een woning dreigt, kan de burgemeester ook ingrijpen. In de praktijk is er uiteraard intensief overleg. De kosten voor bijvoorbeeld persoonsbeveiliging worden gedragen door de staat. Andere kosten, zoals voor een safehouse waarnaar de betrokken persoon moet uitwijken, eventueel met gezin, betaalt de werkgever.

Hoe wordt ingeschat hoe ernstig de dreiging is?

Aan de hand van voornamelijk informatie van de inlichtingendiensten, de politie en de betrokkene wordt een dreigingsanalyse gemaakt. Die leunt op twee poten: een inschatting van de ernst van wat er kan gebeuren en een inschatting van de waarschijnlijkheid dat het zal gebeuren. Uiteraard is het risico op moordaanslagen de hoogste categorie. Ook met de zwaarste beveiliging zijn risico’s nooit honderd procent uit te sluiten. Het doel is het gevaar beheersbaar te maken tot op ‘een acceptabel niveau’.

Wat voor maatregelen zijn denkbaar?

Dat kan van alles zijn. Van het ophangen van zichtbare of onzichtbare bewakingscamera’s en de bepantsering van woningen, werkplekken of auto’s tot bewaking van straten of (permanente) persoonsbeveiliging. Personen die het grootste risico lopen, kunnen beveiligd worden door de Dienst Koninklijke en Diplomatieke Beveiliging (DKDB): een zeer goed getrainde en bewapende speciale eenheid van de politie. Die organisatie beveiligt behalve het koningshuis en diplomaten bijvoorbeeld Geert Wilders en journalisten (momenteel al bijna twee jaar John van den Heuvel van de Telegraaf, een tijd lang ook ondergetekende).

Kun je beveiliging weigeren?

Ja, dat kan. Wie echt niet wil, kan maatregelen afslaan. Ook advocaat Derk Wiersum had door de gang van zaken rond zijn cliënt kroongetuige Nabil B. en diens familie geen vertrouwen in de door de overheid voorgestelde maatregelen en was bezig om zelf particuliere beveiliging te regelen. 

Heeft de overheid voldoende middelen om elke persoon die levensgevaar loopt adequaat te beveiligen?

Het eerlijke antwoord is hard: nee. Veel personen, onder wie Geert Wilders, John van den Heuvel en ondergetekende, worden of werden voor zo ver bekend over het algemeen zeer professioneel en accuraat beveiligd. De capaciteit van de professioneelste organisatie, de DKDB, is echter beperkt. Inclusief ondersteunend personeel telt die organisatie ongeveer 400 medewerkers.

 Elke dag beveiligen forse ploegen elke Te Beveiligen Persoon (TBP). Dat kost zoveel capaciteit dat van bijvoorbeeld de grote familie van kroongetuige Nabil B. de meeste leden (meestal) niet door de DKDB kunnen worden beschermd. Over de beveiliging van die familie zijn al jaren hoog opgelopen conflicten. Dat na de moord op advocaat Wiersum meer advocaten zullen moeten worden beveiligd, en daarnaast bijvoorbeeld officieren van justitie en rechters, stelt de overheid voor grote problemen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden