PlusNieuws

Zo moeten kwetsbare meiden uit gedwongen prostitutie worden gered

Dezelfde kwetsbare meisjes en jonge vrouwen vallen telkens opnieuw ten prooi aan pooiers die ze tot prostitutie dwingen. Justitie en het Leger des Heils willen Amsterdamse en Alkmaarse slachtoffers aan een nieuw leven helpen, via een eigen vertrouwenspersoon en een vaste hulpverlener.

Vrouwen in de gedwongen prostitutie hebben vaak geen verwachtingen meer van zichzelf. Beeld Shutterstock
Vrouwen in de gedwongen prostitutie hebben vaak geen verwachtingen meer van zichzelf.Beeld Shutterstock

Officier van justitie Lies Visser leidde onlangs een groot onderzoek naar twee pooiers die twee meisjes tot prostitutie dwongen. Een van de meisjes woonde al onder begeleiding nadat ze als minderjarige door twee andere jongens seksueel was misbruikt. Later maakten wéér andere pooiers misbruik van haar.

“Ze werd ’s nachts uit de instelling opgehaald, en moest car dates doen (mannen afwerken in auto’s, red.). Het doet zoveel pijn dat ik haar drie keer als slachtoffer tegenkwam,” zegt Visser, die is verbonden aan het parket van justitie in Noord-Holland. “Door haar eerste ervaringen was ze niet meer in staat in te schatten wie ze kan vertrouwen en wie niet. Ze is zó geraakt en zó kwetsbaar dat ze haar hele leven begeleid zal moeten worden.”

Uit onveilige gezinnen

Haar broer, zelf een bekende van de politie vanwege vermogensdelicten, stond ineens op een politiebureau: “Jullie zijn niet mijn vrienden, maar jullie moeten wat doen, want mijn zusje is slachtoffer en ik wil echt dat jullie haar hieruit halen.”

De daders zijn veroordeeld, hun zaak loopt in hoger beroep, maar Visser krijgt inmiddels signalen dat het meisje via sociale media weer contact heeft met mannen die mogelijk verkeerde bedoelingen hebben.

Het ‘herhaalde slachtofferschap’ is een grote zorg voor aanklaagster Visser en Ineke van Buren, programmamanager mensenhandel en prostitutie bij het Leger des Heils – en al jaren betrokken bij hulpverlening aan jonge slachtoffers.

“Het gaat vaak om meiden met een verleden van geweld, verwaarlozing of misbruik vanaf de eerste levensjaren,” zegt Van Buren. “Ze komen uit gezinnen waar al generaties op allerlei gebied onveiligheid is. Je ziet dat zo’n meisje beschadigd raakt, onthecht raakt, maar húnkert naar liefde.”

Foute aandacht is ook aandacht.

Vals beeld van happy hookers

Visser en Van Buren fronsen hun wenkbrauwen bij die televisieprogramma’s waarin vooral tevreden, soms trotse prostituees figureren. Zij zien een keiharde andere realiteit, van vrouwen die klem zitten.

In Groningen had je ooit de Bulgaarse Olga, in de woorden van Van Buren ‘het prototype happy hooker die vertelde dat ze zo’n geweldig beroep had’. Media wisten haar te vinden, ambtenaren omarmden haar als boegbeeld van de rosse branche.

Van Buren: “Na acht jaar stapte ze naar een agent en zei ze nog liever dood te gaan dan nog een dag te werken. Ze vertelde achteraf dat haar gewelddadige pooier vanuit Bulgarije dreigde dat de politie haar voor hem in de gaten hield. Als ik hoor dat je één dag niet lacht, ben je van mij, zou hij hebben gezegd. Ook ik was verbaasd over hoe dit verhaal kantelde.”

De Bulgaar kreeg 4 jaar cel, zijn via Olga verworven vermogen werd hem afgepakt.

Vertrouwenspersoon uit eigen kring

Visser en Van Buren zoeken met collega’s buiten de gebaande paden naar mogelijkheden om te voorkomen dat meisjes maar slachtoffer blijven worden. Nu komen die bijvoorbeeld in gesloten instellingen terecht om ze te beschermen, met als gevolg dat zíj vastzitten en hun onderdrukkers hun strafzaak in vrijheid mogen afwachten. Soms is een parade aan hulpverleners door hun jonge levens getrokken, zijn ze murw geraakt en wantrouwen ze iedereen. Uiteindelijk vluchten ze weer in de armen van een nieuwe ‘vriend’.

Nu gooien Visser en Van Buren het over een andere boeg. In een proef in Amsterdam en Alkmaar koppelen ze minderjarige slachtoffers van vrouwenhandel aan twee vaste helpers. Het streven is met zes meisjes te beginnen.

De eerste helper is een liefst door de vrouwen zelf gekozen vertrouwenspersoon, uit hun eigen omgeving. Die moet voor lange tijd ‘een arm om ze heen slaan’, ook als het tegenzit. Ze moeten de vrouwen helpen een toekomst te bedenken buiten de prostitutie – om vervolgens naar die droom toe te werken.

Dat kan een buurvrouw zijn, de moeder van een vriendin, of de basketbalcoach.

Hulp bij opleiding en woonplek

De tweede helper is een professionele hulpverlener die het koppel begeleidt en de praktische zaken regelt. Wil de ex-prostituee nagelstyliste worden? Parkeerwacht? Kan ze eens een dagje meelopen om te zien hoe het is? Waar kan ze een opleiding volgen? Wie draagt de kosten? Heeft het meisje een buskaart nodig, en is daar een potje voor te vinden?

Daarnaast: welke behandeling is nodig? Hoe zit het met de verzekeringen? Waar gaat ze wonen? Het is uiteindelijk de bedoeling de vrouwen te leren zo veel mogelijk op eigen benen te staan.

Van Buren: “Deze meiden hebben vaak helemaal geen verwachtingen meer van zichzelf, want alles breekt ze bij de handen af. Als ze dan iets bereiken, een certificaat bijvoorbeeld, is dát wat ze het liefst zeggen te willen. Iets wat ze het gevoel geeft dat ze iets kunnen.”

De vrouwen moeten beleven wat normaal is. Visser: “Door hun ervaringen hebben ze een finaal ontwricht normbesef. Ze hebben van hun pooiers geleerd dat het normaal is met Jan en alleman seks te hebben voor geld dat ze vervolgens moeten afgeven.”

Hoe leer je dat weer af?

Visser: “Dát is de belangrijkste vraag! We hopen dat ze een droomplan kunnen maken dat ze met hun rolmodellen verwezenlijken. Ze moeten zien dat iets anders mogelijk is dan wat ze gewend zijn.”

Positieve ervaringen bieden

Misschien kunnen influencers helpen, via sociale media. Of iemand uit het groepje van zo’n tien vrouwen die zelf uit de prostitutie zijn gestapt en nu trainingen geven aan bijvoorbeeld de politie en hulpverleners.

Waar de meisjes en vrouwen moeten gaan wonen, is nóg een grote vraag. Pooiers gaan doorgaans heel strategisch te werk bij het isoleren van hun slachtoffers van hun familie, vrienden en kennissen.

Hoe bouw je dat weer op?

Van Buren: “Met name door ze weer positieve ervaringen te bieden in een gezonde nieuwe omgeving. Ze niet weer gesloten te plaatsen tussen andere mensen met hun grensoverschrijdende gedrag. Ze te laten zien dat ze echt iets kunnen bereiken.”

Visser en Van Buren hebben hun plan voorgelegd aan ervaringsdeskundigen, zoals vrouwen die ook tot prostitutie zijn gedwongen. Die bevestigen dat het streven naar een ‘normale’ toekomst meer betekent dan welke therapie of opvang dan ook.

Uitstapprogramma

Een Hongaars meisje dat zich lang onder dwang prostitueerde, kreeg haar pooier zo ver haar in Nederland te laten werken. Hier zocht ze haar toevlucht in een uitstapprogramma. Nu is ze een bondgenoot van de hulpverleners.

Van Buren: “Van achter het raam is zij een sociale opleiding gaan doen, en nu werkt ze als maatschappelijk werker. Het is fantastisch te zien hoe zij prostituees echt kan bereiken. Zij kent hun strijd, maar ook de leegte. De afwijzing, het gevoel niets te kunnen.”

Zoals de Hongaarse, kunnen ook ‘een stuk of tien’ andere gewezen slachtoffers helpen. Die de rauwe, beklemmende wereld kennen die detoneert met het beeld uit sommige televisieprogramma’s.

Visser: “Die series of interviews tonen niet de afhankelijke, verstandelijk beperkte meiden die zo kwetsbaar zijn. We hoorden dat pooiers die programma’s gebruiken om meisjes die op het randje zitten, te laten zien hoe mooi die prostitutiewereld is. Ik zeg niet dat al die programma’s fout zijn, maar ik wil meisjes behoeden voor de heel harde, nare kant van die wereld.”

De initiatiefnemers zijn nog met de gemeentes Amsterdam en Alkmaar in gesprek over de potjes waaruit het project zal worden betaald.

Thuis, hotel, escort

Doordat de overheid het aantal ramen op bijvoorbeeld de Amsterdamse Wallen fors heeft ingedamd, heeft de prostitutie zich voor een belangrijk deel verplaatst.

Prostituees ontvangen klanten thuis of in een door pooiers of henzelf gehuurde hotelkamer, of zijn overgestapt op escort (in hotelkamers van klanten of bij hen thuis, bijvoorbeeld).

Die ontwikkeling is nog versterkt door de coronapandemie – nu de lockdown ook geldt voor bordelen.

Daardoor zijn de prostituees nog meer uit het zicht van de politie, de gemeente en hulpverleners verdwenen en worden misstanden waarschijnlijk nog minder snel opgemerkt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden