PlusReportage

Zo lastig is het om een basisschool in coronatijd draaiend te houden

Een juf neemt het huiswerk door met een kind op basisschool De Toekomst.Beeld Jakob van Vliet

Op basisschool De Toekomst in Slotervaart is het elke maandag weer spannend of alle klassen naar school kunnen. Door de voortdurende onrust zijn leerachterstanden bovendien moeilijk weg te werken. ‘Dit houden we niet lang meer vol.’

Elke vrijdagmiddag maakt schooldirecteur Marlie de Wijs (39) de afweging: kan haar basisschool in Nieuw-West maandag weer open? Welke leerkrachten zitten er in thuisquarantaine, moeten er misschien klassen thuis blijven? “En vaak word ik dan in het weekend gebeld door leerkrachten die klachten hebben, en moeten we het plan wéér aanpassen.”

Het Parool keek in mei een week mee toen basisschool De Toekomst in Slotervaart na de lockdown weer openging. Bijna een half jaar later nemen we de stand van zaken op: hoe groot zijn de leerachterstanden, en houden leerlingen, ouders en docenten het nog een beetje vol?

Besmette collega

Dit schooljaar begon vol goede moed, vertelt directeur De Wijs, maar half september gaat het mis: nadat een leerkracht positief test op corona moet bijna een derde van het team in thuisquarantaine. “De voorzichtigheid van de eerste weken is er een beetje af, en ongemerkt hou je dan toch te weinig afstand,” zegt onderwijsassistent Emine Polat (24), een van de collega’s die in quarantaine moet. “In de pauze hadden we een tijd naast elkaar gezeten, niet goed opgelet.”

Nu zo’n groot deel van het team afwezig is, zit er niets anders op: de school gaat op 21 september voor twee weken gedeeltelijk weer over op thuisonderwijs. Ook de directeur, die vanwege een gebroken been heeft gecarpoold met de besmette collega, zit thuis. 

De Wijs: “We hebben toen bliksemsnel een noodplan geschreven: de helft van het onderwijs online, de andere helft fysiek op school. De leraren die in quarantaine zaten, waren over het algemeen niet ziek, dus die gaven vanuit huis online les.”

Na twee weken kan de school weer open, maar de onrust blijft. Elke week zijn er nieuwe docenten met klachten, waardoor het rooster voortdurend verandert. 

Klassen naar huis

“In het begin probeerden we dat op te vangen door bijvoorbeeld een onderwijsassistent voor de klas te zetten,” zegt zorgcoördinator Eefje Jansen (39). “Maar dan valt de extra ondersteuning weg, die we nu juist zo hard nodig hebben, bijvoorbeeld om achterstanden weg te werken.” 

Daarom kiest de school er nu noodgedwongen voor regelmatig een klas naar huis te sturen - dat komt de leerachterstanden niet ten goede.

Hoe groot die leerachterstanden precies zijn, komt op De Toekomst steeds beter in beeld. “Aan het begin van het dit schooljaar hebben we citotoetsen afgenomen, niet om een waardeoordeel aan te hangen, maar vooral om te zien waar de kinderen nu staan,” zegt Jansen.

“Vooral het technisch lezen, dus het herkennen van letters en woorden, is dramatisch achteruit gegaan,” zegt Jansen. “We merkten het ook aan de verhaaltjessommen; die vergen een vorm van analytisch denken die je online haast niet kunt oefenen.”

Meer conflictjes

Meester Matisse Kleinjans (33) merkt ook dat de houding van zijn vijfdeklassers veranderd is. “Na de zomervakantie reageerden ze minder actief op vragen, ze deden veel minder mee in de klas. Ze zitten veel binnen, ik hoor ook van ouders dat ze zich daar zorgen over maken.”

Niet alle ouders spreken bovendien goed Nederlands en kunnen hun kinderen daardoor onvoldoende begeleiden, zegt Kleinjans. “Dan wordt er dus best veel verantwoordelijkheid gevraagd van een tien-, elfjarige. De verschillen die er al waren, zijn uitvergroot. Sommige leerlingen hebben het prima gedaan tijdens de lockdown, bij anderen kon je eigenlijk weer opnieuw beginnen.”

De achterstand zit hem niet alleen in de lesstof, zegt directeur De Wijs. “De kleuters raakten bijvoorbeeld hun schoolse vaardigheden kwijt. Ze hadden ineens meer conflictjes omdat ze niet meer gewend waren om te delen, om samen te werken, om op elkaar te wachten. Dat leer je niet als je thuis alleen naar zo’n schermpje zit te staren.”

De Wijs: “In veel groepen is de rust weg. Omdat er steeds andere docenten in quarantaine moeten, hebben veel kinderen steeds iemand anders voor de klas. Dat geeft onrust, en dan komen de kinderen niet aan leren toe. De gedachte dat alles vanzelf weer goed komt als de kinderen maar weer naar school gaan, is dus echt te kort door de bocht.”

Laatste reserves

Sommige kinderen nemen de angst van hun ouders over corona mee naar school, merkt meester Matisse Kleinjans. “Die willen dan afstand houden, maar tegelijk merk je ook dat ze behoefte hebben aan een aai over hun bol.” 

Er zijn ook lichtpuntjes. “Als ik met de kinderen in de klas zit, is de sfeer fijn, dan is het soms net alsof er geen corona is,” zegt onderwijsassistent Emine Polat. “Ze hebben leren omgaan met de chaos. Ik probeer me zelf ook niet al te gek te laten maken; ik ben flexibel, ik pas me wel aan.”

Toch trekt de onrust een wissel op het docententeam, aldus De Wijs. “Een positief effect is dat het gezamenlijke verantwoordelijkheidsgevoel groeit, iedereen staat nu weleens voor een klas die niet de zijne is. Maar er is ook angst, sommigen docenten hebben zich al vier keer laten testen.”

De directeur weet niet hoe lang ze de school nog open kan houden. “Ik had graag een positiever beeld geschetst, maar we houden dit niet lang meer vol. Het griepseizoen komt eraan, we lopen al maanden op onze laatste reserves. Steeds meer docenten staan op het punt van omvallen, dat hoor ik ook van andere schoolleiders.” 

Ook zorgcoördinator Eefje Jansen ziet het spanningsveld. “Nog een lockdown is niet goed voor de kinderen. Maar dit is niet goed voor de docenten.” 

De Wijs: “Ik hoop dat we het tot de kerst in ieder geval gaan redden, maar daarna? Daar lig ik ’s nachts weleens wakker van.”

‘Zo weinig besmette leerlingen, dat kan haast niet kloppen’

Tot nu toe werden slechts twee kinderen van basisschool De Toekomst officieel positief getest op corona. “Dat kan haast niet kloppen, als je kijkt naar de besmettingscijfers van Nieuw-West,” zegt De Wijs. “Maar lang niet alle ouders melden het als iemand in het gezin positief getest is; ze zijn bang voor een waardeoordeel van de omgeving. Ze melden hun kind wel ziek, maar zeggen niet waarom.” 

Het zorgt voor extra angst binnen het docententeam, merkt de directeur. “Een van onze leerkrachten komt alleen nog maar naar haar werk, die gaat zelfs geen boodschappen meer doen. En die bleek toch besmet. Dat moet haast wel op school gebeurd zijn.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden