Zaterdagnacht op het Rembrandtplein.

Plus Reportage

Zaterdagavond, Leidseplein: Deniz Üresin verdient ‘kapot veel’ met lachgas

Zaterdagnacht op het Rembrandtplein. Beeld Amaury Miller

Ufogas verkoopt openlijk lachgas in de Amsterdamse binnenstad. Politie en gemeente zitten ermee in hun maag, maar kunnen Ufogasoprichter Deniz Üresin weinig maken. ‘Ik help juist om alles in goede banen te leiden.’

Denizhan Murat Üresin, roepnaam Deniz, is niet vies van een ballonnetje. Als we hem zaterdagavond om kwart voor elf op het Leidseplein ontmoeten, zuigt hij lachgas naar binnen. Met tussenpozen gaat het gebruik door tot zondagochtend half vijf, als we op het Rembrandtplein afscheid nemen. “Soms space ik, maar ik blijf toch kraakhelder, man.”

Üresin (25) is een bezienswaardigheid. Over zijn legerkleding (‘ik kom uit een militaire familie’) draagt hij een felgeel hesje met de naam van zijn bedrijf. Op het hoofd heeft hij – achterstevoren – een pet waarop ‘Security’ staat. Om zijn handen zitten vingerhandschoenen met een verharding bij de knokkels. Ook heeft hij drie mobiele telefoons en een portofoon. Die apparaten heeft hij nodig om zijn bedrijf te runnen.

De andere benodigdheden voor het leiden van Ufogas, dat lachgas verkoopt: een scooter om snel van verkoopplek naar verkoopplek te gaan – het Leidseplein, de Wallen, het Rembrandtplein en de Reguliersdwarsstraat. En natuurlijk zijn mond. Het grootste gedeelte van het werk bestaat uit praten.

Üresin praat met zijn medewerkers die de lachgasflessen en de ballonnen voor de verkooppunten in de stad moeten aanleveren. Hij praat met zijn beveiligers, die op alle werkplekken een oogje in het zeil houden. Maar Üresin praat vooral met handhavers en politieagenten.

Üresin kan goed praten. De geboren Amsterdammer doet het graag, en hij weet dat hij in de verbale krachtmeting met de autoriteiten sterk staat. De juridische strategie van Ufogas heeft hij zelf uitgestippeld, zegt hij. Met als vestigingsadres Maassluisstraat 2 (Nieuw-West) heeft hij vorig jaar het koeriersbedrijf Deliverbro’s opgericht. Üresin liet zijn medewerkers rijden voor bedrijven als Thuisbezorgd, PostNL, Deliveroo en Uber Eats.

Het thuisbezorgen van zelf bij de groothandel ingekocht lachgas – waar een grotere marge op zit – was slechts een kleine stap. Heen en weer rijden met lachgas betekende al meer inkomsten. Maar zou het ook lukken om in de stad een vast verkooppunt te krijgen? Dat bespaart tijd, en dus geld.

Een kwartiertje

Üresin heeft de volledige Algemene Plaatselijke Verordening (APV) ‘wel twaalf keer’ gelezen. Uiteindelijk heeft hij advocaat Cem Polat ingehuurd om zijn plan van een officieel stempel te voorzien. En verdomd: Ufogas heeft nu wel ‘vaste verkooppunten’.

Dit is de werkwijze: Ufogas verkoopt het lachgas via een koeriersbedrijf. De mensen die de ballonnen afnemen, doen hun bestelling on­line. Ze betalen cash, met pin, creditcard, Paypal of via een andere digitale wijze.

Nadat de bestelling op bijvoorbeeld het Rembrandtplein is geleverd, mag Ufogas als bezorgdienst daar nog een kwartiertje blijven hangen, legt een politieagent zondagochtend uit. Komt er in dat kwartier een nieuwe bestelling binnen, dan wordt de verblijftijd met een kwartier verlengd. Enzovoort, enzovoort. Het is voor handhavers en politieagenten haast ondoenlijk om die bedrijfsvoering te controleren.

Stoffer en blik

Het gezag probeert Ufogas geregeld dwars te zitten. Maar als de politie de gasflessen in beslag neemt, krijgt Üresin ze altijd weer keurig terug. Zonder boete of een andere straf. Er zitten vooralsnog geen juridische gaten in de strategie van Ufogas. Bovendien levert Polat bij de inbeslagnames prima werk, zegt Üresin. “Hij is teringduur, maar ook teringgoed.”

Üresin zelf doet de dingen ook keurig volgens het boekje. Hij weet dat zware gasflessen wettelijk verboden zijn in verband met bijvoorbeeld ontploffingsgevaar, dus heeft hij alleen gasflessen van twee kilo. Ook moeten bakfietsen verlichting hebben, daarom zorgt hij voor fietslampjes.

Een politieagent met wie Üresin zaterdagnacht een lange discussie voert, zegt dat hij Ufogas het liefste uit de openbare ruimte ziet verdwijnen, maar moet bekennen dat Üresin de zaken goed voor elkaar heeft.

Ufogas is er niet om de politie of de hand­havers dwars te zitten, zegt Üresin. Het is juist andersom. Ufogas is er om de politie, de handhavers en de inwoners van de stad te helpen. Kijk, zegt hij, de mensen die lachgas willen gebruiken, gebruiken het toch wel. Het is een vrij te verkrijgen product. Ufogas helpt juist om dat gebruik in goede banen te leiden.

Daarom dragen Üresin en zijn medewerkers ook gele en oranje hesjes met de naam Ufogas erop. Het straalt iets van autoriteit uit. Of zoals Üresin het zegt: het maakt je dictator. Zo kan Ufogas de handhavers en politie ondersteunen.

Hoe Ufogas dat doet? Simpel. Checken of mensen niet te veel hebben gedronken voor ze een ballonnetje happen. Bij twijfel over de leeftijd van klanten even naar een identiteitsbewijs vragen. Onder achttien betekent: geen ballon.

Ufogas doet meer, zegt Üresin. Een geste naar omwonenden: het harde gesis van de gasflessen met een dempertje bewerken. En wat te denken van de veger en blik in elke bakfiets, om de gebruikte ballonnen op te vegen?

Ook heeft Üresin beveiligers in dienst, die er volgens hem voor zorgen dat het altijd rustig is rondom de bakfietsen met ballonnen. Alles blijft leuk en gezellig, niks geen grimmigheid.

Bij Ufogas werken met name jongeren uit West, die op legale wijze hun brood verdienen en geen stomme dingen uithalen. “Hoe meer ze verkopen, hoe meer ze verdienen. Mooi toch? En iedereen betaalt keurig belasting.”

Sierwapens

Üresin zelf verdient ‘kapot veel’, zegt hij. Met een grijns: “Ik kan een eigen stad beginnen.” Onder de artiestennaam Denizswest maakt hij ook rapmuziek. In een videoclip zien we geld, vrouwen en drugs.

Op Instagram is Denizswest te zien met wapens. Onklaar gemaakt, zegt hij. Sierwapens. Bovendien is Denizswest een ‘character’ op sociale media. Ufogasbaas Üresin is niet dezelfde als Denizswest. Dat is een beetje kat en muis met identiteiten.

De baas van Ufogas gaat er prat op dat hij veel te besteden heeft, maar ook dat hij van ver is gekomen. “Ik heb ook in het park geslapen. Ik weet hoe dat is, weet je.”

Üresin werd geboren in Amsterdam. Na de scheiding van zijn ouders vertrok hij als zeven­jarige naar zijn grootouders, in Izmir. Zijn moeder kon niet meer voor hem en zijn zusje zorgen.

Het grootste probleem in Izmir: Üresin sprak aanvankelijk geen woord Turks. Behalve met zijn zusje kon hij in het begin met niemand praten. Op zijn vijftiende keerde hij terug naar zijn moeder in Amsterdam. Toen was Nederlands een beetje een probleem, vooral het schrijven. Hij stopte met school in 5 havo.

Enige tijd was Üresin ‘nogal Turks nationalistisch’, zo zegt hij zelf. In 2014 haalde hij het nieuws omdat hij het Amsterdamse PvdA-raadslid Emre Ünver fysiek had aangevallen vanwege een politieke kwestie. Kwam door de nationalistische brainwash van die Turkse school in Izmir.

Tegenwoordig is Üresin politiek neutraal, zegt hij, al wil hij ooit burgemeester van Amsterdam worden. Naast de tatoeages van Atatürk en het Ottomaanse Rijk heeft hij nu ook de Nederlandse leeuw en de naam van koningin Wilhelmina op z’n armen. Nederland is oké. Het staat voor chill met elkaar omgaan.

Met een ballonnetje lachgas erbij, ja. Alcohol zorgt voor veel meer problemen en mag toch ook gewoon? En heeft Nederland niet al 43 jaar dat hypocriete beleid met coffeeshops? Gaan we nu ineens moeilijk doen over wat ballonnetjes?

Ufogas kan ook moeilijk doen, vrienden.

Ufogas baas Deniz Üresin met zijn team op het Rembrandtplein. Beeld Amaury Miller

Wat is lachgas?

Lachgas is een populaire uitgaansdrug. Van oorsprong is dikstofmonoxide (de scheikundige naam) een pijn­stillend en rustgevend middel. In de jaren negentig dook het op in de partyscene, om een paar jaar later geruisloos te verdwijnen. Lachgas heeft echter een enorme come­back gemaakt, omdat het gebruik eenvoudiger is geworden. Vooral onder jongeren is het populair als roes­middel, ook onder degenen die vanwege hun islamitische geloofsovertuiging geen ­alcohol drinken.

Sinds 2016 valt lachgas niet meer onder de Genees­middelenwet, maar de ­Warenwet. Nu is lachgas voor iedereen eenvoudig verkrijgbaar.

In de Warenwet bewaakt de overheid de veiligheid van het product voor de oorspronkelijke toepassing. Lachgas wordt veel gebruikt als drijfgas in slagroomspuiten. Als dat veilig is, zijn er geen problemen.

Het inademen van lachgas geeft een roes van een kleine minuut: gebruikers rapporteren een prettig gevoel, euforie en soms hallucinerende effecten. Het geeft ook tintelingen in armen en benen. Van het Amsterdamse uitgaanspubliek heeft meer dan de helft ooit lachgas geïnhaleerd, blijkt uit onderzoek in 2017 van drugsonderzoeker Ton Nabben.

Hoe schadelijk lachgas is, hangt af van het de gebruikshoeveelheid. Wie één keer per maand minder dan tien lachgasballonnen neemt, loopt geen gezondheids­gevaar, aldus het RIVM. Bij intensieve gebruikers neemt de vitamine B12 echter af. Dat leidt tot ­zenuwschade: gevoelloosheid in armen of benen. Het kan zelfs tot een dwarslaesie leiden.

De kans op lachgasverslaving is altijd zeer klein ingeschat, maar toch zijn er mensen die naar eigen zeggen 250 ballonnen per avond gebruiken en niet kunnen stoppen. Staatssecretaris Paul Blokhuis (Volksgezondheid) laat het gezondheidsrisico van lachgas beoordelen door het Coördinatiepunt Assessment en Monitoring nieuwe drugs. In november volgt een advies.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden