PlusAchtergrond

Ymere wil geen warmtepomp voor Van der Pekbuurt

Uit onderzoek blijkt: de Van der Pekbuurt kan ook zonder stadsverwarming van het gas af. Bewoners hopen dat ze met een warmtepomp goedkoper uit zijn, maar huisbaas Ymere wil daar niets van weten.

De Van der Pekbuurt staat op de rol om als een der eerste Amsterdamse wijken van het aardgas af te gaan. Beeld Jean-Pierre Jans

Is het wel zo duurzaam om een wijk te verwarmen door verbranding van hout of afval? Bert Müssig, huurder in de Van der Pekbuurt, vraagt het zich hardop af. Afval willen we in de toekomst toch veel meer hergebruiken? Biomassa is er niet genoeg. “Ik vrees dat we een dood­lopende weg inslaan.”

De 2300 woningen in de Van der Pekbuurt zijn aangewezen om samen als een van de eerste Amsterdamse wijken van het aardgas af te gaan. In een deel van de wijk, de Gentiaanbuurt, zijn al 38 woningen aangesloten op stadsverwarming. Het warmtenet van Vattenfall levert hitte uit de afvalovens van AEB, dat ook nog een ­biomassacentrale bouwt. Müssig: “Op den duur is dat niet circulair.”

Warmte uit het IJ

Er bestaat wel een circulair alternatief: bewoners denken aan een warmtenet met warmte uit het IJ, die wordt opgeslagen in de bodem. In de winter kan die met 15 graden Celsius in huis worden gehaald; een modern geïsoleerde ­woning is met die temperatuur goed warm te krijgen met gebruik van een elektrische warmtepomp.

Dat dit een optie is voor de Van der Pekbuurt, blijkt uit een onderzoek van adviesbureau Energygo, TU Delft en Waternet. Deze ‘lagetemperatuurverwarming’ komt samen met stadsverwarming als beste uit de bus. Het warmtenet van 15 graden heeft zelfs de laagste CO2-uitstoot.

Sommige huurders verwachten dat ze daarmee ook goedkoper uit zijn. Tanja den Broeder vreest de rekening die huurders gepresenteerd krijgen als ze eenmaal op het warmtenet van Vattenfall zijn aangesloten; dan zijn ze over­geleverd aan dit energiebedrijf, denkt zij. “Dit is zowat de armste wijk van Nederland. Die huurders kunnen hier straks niet meer wonen.” Voor de samenleving als geheel is stadsverwarming en lagetemperatuurverwarming volgens het onderzoek overigens even duur, maar er is niet gekeken naar welk deel van de kosten bij de huurders terechtkomt.

Geluidsoverlast

De gemeenteraad bleek vorige week enthousiast over de mogelijkheid dat de Van der Pekbuurt lagetemperatuurverwarming krijgt. Wethouder Marieke van Doorninck (Klimaat) temperde de verwachtingen. Zij benadrukte: de eigenaar van de woningen heeft altijd het laatste woord.

In de Van der Pekbuurt zijn de meeste woningen van woningcorporaties, met name Ymere. En Ymere blijft erbij dat het warmtenet van Vattenfall hier de beste oplossing is. “Het onderzoek sterkt ons in de conclusie die we al hadden getrokken,” zegt een woordvoerder. Dan gaat het bijvoorbeeld om de geluidsoverlast die een warmtepomp kan veroorzaken en de ruimte die de benodigde boiler inneemt in krappe huur­woningen. “We hebben alles afgewogen.”

Ymere betwijfelt bovendien of de Van der Pekbuurt zo goed geïsoleerd kan worden dat de woningen ook hartje winter comfortabel blijven met lagetemperatuurverwarming. “Dit is geen nieuwbouwwijk die ontworpen is op deze ­manier van verwarmen. Het zijn woningen van bijna honderd jaar oud.” En dat het duur­zamer is? “We zijn geen milieuorganisatie. Voor ons staat de betaalbaarheid van de huren voorop.”

De consequentie is dat onduidelijk is hoe het verdergaat in de Van der Pekbuurt. De gemeente heeft ruim de tijd genomen voor het onderzoek in de hoop dat dit de argwaan over stadsverwarming zou wegnemen. Een jaar later lijken de twijfels in de wijk nog levensgroot.

Voor de renovatieplannen en om de woningen aan te sluiten op stadsverwarming heeft Ymere de steun nodig van 70 procent van de huurders. Müssig is nog niet overtuigd, verre van. “Dan blijf ik voorlopig liever aan het gas tot er betere isolatie is en we wel kunnen overstappen op ­lagetemperatuurverwarming.”

Sterk afhankelijk van eigenaren

De Van der Pekbuurt is een van de ‘proeftuinwijken’ die geld krijgen van de rijksoverheid om als eerste van het aardgas af te gaan. De Algemene Rekenkamer con­cludeerde vorige week dat dit beleid van minister Kajsa Ollongren grote tekortkomingen heeft.

Het ministerie stak in 2018 en 2019 150 miljoen in het program­ma, met de bedoeling zo’n 2000 woningen van het gas te halen. Volgens de Rekenkamer waren eind vorig jaar echter pas enkele woningen werkelijk aardgasvrij.

Net als in de Van der Pekbuurt blijkt meteen dat de overheid sterk afhankelijk is van de eigenaren van woningen. Gemeenten en het ministerie kunnen bewoners en eigenaren niet dwingen om hun woningen aardgasvrij te maken, zo luidt de analyse van de Algemene Rekenkamer.

Dit dilemma kwam vorige week ook in de gemeenteraad terug. “Het is bijzonder onhandig dat het rijk wel de verantwoordelijkheid en de regie voor het aardgasvrij maken van buurten bij het gemeentebestuur heeft gelegd, maar niet de middelen of bevoegdheden die daarvoor nodig zijn,” vindt GroenLinksraadslid Jasper Groen.

‘Blind vertrouwen in geothermie’

Amsterdam kreeg onlangs een tik op de vingers bij de rechter, omdat stadsverwarming in de nieuwbouw van de Sluisbuurt een streepje voor had bij de gemeente. Een elektrische warmtepomp kwam minder goed uit de verf als alternatief voor stadsverwarming, doordat bouwers de zonnepanelen die de benodigde stroom opwekken niet mochten meenemen in hun berekeningen.

Dat manco keert terug in het onderzoek over de Van der Pekbuurt, stelt Matthijs Hisschemöller van adviesbureau Drift. Hij werkte mee aan de rechtszaak die milieuorganisatie Amsterdam Fossielvrij won van de gemeente. In de Van der Pekbuurt zijn zonnepanelen minder goed in te passen, erkent hij wel. Het is immers een beschermd stads­gezicht.

Een grotere valkuil vindt hij dat de onderzoekers er blind van uitgaan dat het Vattenfall lukt ruim voor 2050 over te schakelen van biomassa- en afvalverbranding op duurzame warmtebronnen als geothermie. Om die reden komt de stadsverwarming uit de bus als een tamelijk duurzaam alternatief voor aardgas, dat kan wedijveren met een warmtepomp op groene stroom. “Terwijl niet bewezen is dat geothermie mogelijk is. Ze geloven Vattenfall op hun blauwe ogen, maar er is nul garantie.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden