PlusTen slotte

Wouter van der Kolk (1940-2022) was wegbereider van de Noord/Zuidlijn

Wouter van der Kolk durfde het na de rellen rond de Oostlijn als een van de weinigen aan over een nieuwe metrolijn van Noord naar Zuid te beginnen. Hij overleed eind juli.

Bas Soetenhorst
Wouter van der Kolk in 1997. Beeld Ed Suister/MAI
Wouter van der Kolk in 1997.Beeld Ed Suister/MAI

‘En overigens ben ik van mening dat de Noord/Zuidlijn er moet komen.’

Jarenlang sloot Wouter van der Kolk zijn toespraken als beleidsdirecteur van de Amsterdamse Kamer van Koophandel met die boodschap af. Dat deed hij al in de jaren tachtig van de vorige eeuw, toen er helemaal geen politiek draagvlak voor de nieuwe metrolijn was. Sterker nog, in PvdA-kringen op het stadhuis gold een verbod op het nadenken over uitbreiding van de metro.

Dat had alles te maken met de heftige rellen bij de aanleg van de eerste metro, de Oostlijn, waarvoor de Nieuwmarktbuurt werd gesloopt. Veel linkse intellectuelen sympathiseerden met de krakers die daartegen in opstand kwamen. Er volgden in 1975 grote onlusten en de autoriteiten en voorstanders van de metro verloren gezag door het harde politieoptreden. Vanaf dat moment hielden de voorstanders van de Noord/Zuidlijn, die aanvankelijk meteen na de voltooiing van de Oostlijn had moeten worden aangelegd, zich muisstil.

Kastanjes uit het vuur

Op Van der Kolk na dus, die meende dat modern en snel openbaar vervoer noodzakelijk was voor de dynamiek in de binnenstad en de hoofdstedelijke economie. Daarin stond hij niet alleen, maar bestuurders en raadsleden durfden zich in die jaren niet uit te spreken. Achter de schermen voedden topambtenaren en burgemeester Wim Polak (1977-1983) Van der Kolk met argumenten. “Ze lieten mij de kastanjes uit het vuur halen,” zei hij er later over.

Die klus was wel aan Van der Kolk besteed, als ervaren lobbyist. Mede door de files en de druk op de binnenstad zwakte het verzet af. In 1988 achtte hij de tijd rijp voor een symposium in Krasnapolsky over de voors en tegens van de Noord/Zuidlijn. Die bijeenkomst baande de weg voor het principebesluit dat de gemeenteraad drie jaar later nam om de metro te gaan bouwen.

Ook nadien bleef Van der Kolk het gezicht van de Kamer van Koophandel in de stad. Hij was er na zijn studie politicologie in 1970 aan de slag gegaan. “Hij dacht: laat ik dat een paar jaar doen,” vertelt zijn vrouw Marja-Liisa van der Kolk. Hij bleef er uiteindelijk 28 jaar. In die periode dijde het apparaat van de Kamer van Koophandel gestaag uit. Bij de start had hij vier medewerkers, bij zijn afscheid waren het er 28. Dat er nadien vanwege bezuinigingen heel weinig overbleef van dat apparaat, ging hem aan het hart.

Met zijn voormalige secretaresse Olga de Meij, die hij stimuleerde om een studie sociale geografie af te ronden, hield hij ook na zijn pensioen contact. Ze zagen elkaar wel een paar keer per maand. “Als directeur was hij altijd op pad en had hij een enorm netwerk,” aldus De Meij. “Wouter was heel aimabel en zorgde voor een goede werksfeer. We deden leuke dingen met de afdeling, naar het theater in het Amsterdamse Bos en vierden met z’n allen Sinterklaas.”

Lokale ondernemers

Van der Kolk verzette zich tegen het stadsdeelstelsel en stimuleerde het toerisme en de kenniseconomie. Ook na zijn pensioen in 1998 bleef hij actief, als voorzitter van de vereniging Amsterdam City. Nadien verrichtte hij van tijd tot tijd klussen in andere steden, die ook altijd draaiden om de positie van lokale ondernemers.

De laatste jaren van zijn leven kreeg hij steeds meer last van de ziekte van Parkinson die in 2005 bij hem was geconstateerd. Tot het eind toe bleef hij helder van geest. “Wouter was mijn geheugen,” zegt zijn vrouw. Zijn lichaam liet hem echter steeds meer in de steek en de laatste twee jaar bracht hij in een verpleeghuis in Weesp door.

Bij een herdenkingsbijeenkomst afgelopen week in Edam waren zo’n tweehonderd mensen.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden