PlusAchtergrond

Winkeldiefstal door minderjarige? Politie geeft eerst een waarschuwing

Vanaf donderdag krijgen jongeren die voor het eerst een licht vergrijp begaan, zoals een winkeldiefstal, een reprimande. Zij worden niet meer meegenomen naar het politiebureau en uren vastgehouden, zoals voorheen wel kon gebeuren.

Beeld Hollandse Hoogte / ANP

“Een goede ontwikkeling,” zegt Maartje Berger, juridisch adviseur jeugdrecht bij Defence for Children. De nieuwe maatregel werd al in Oost-Nederland toegepast en de proef wordt nu in heel Nederland uitgerold. Eerder maakte de Nederlandse politie nauwelijks onderscheid bij een aanhouding tussen minderjarigen van 12 tot 18 jaar en volwassenen. Volgens Berger was dat in strijd met het Kinderrechtenverdrag van de Verenigde Naties dat Nederland in 1989 ondertekende.

Kinderen die voor de eerste keer een lippenstift stelen, een blikje frisdrank of kattenkwaad uithalen, zouden niet op het politiebureau moeten belanden, zegt Berger. In een adviesrapport, dat Defence for Children eerder uitbracht in samenwerking met de Vereniging van Nederlandse Jeugdrechtadvocaten, pleitte de organisatie hier al eerder voor.

Veters en kettingen

Bij een aanhouding kwamen kinderen veelal in een cel terecht met andere gevangenen op de gang. Veters, kettingen of andere verstikkende materialen moesten worden afgegeven en daarna was het wachten op de officier van justitie. Een proces dat soms wel enkele uren kon duren. Geen verschil met de behandeling zoals volwassenen die krijgen.

Jeugdadvocaat Harald Meijer vindt het ‘een goede verandering’ die de politie nu doorvoert. In Amsterdam hebben vier jeugdrechtadvocaten per dag piketdienst. Twee van zeven uur ’s ochtends tot half twee middags en twee van half twee tot acht uur ’s avonds. Wie na acht uur ’s avonds aangehouden wordt, loopt het risico een nachtje in de cel te belanden, omdat het systeem waarin de politie dan werkt, gesloten is. 

“Soms zat een minderjarige weleens twee dagen vast voor een winkeldiefstal,” vertelt Meijer. “Dat verandert nu gelukkig, al zijn er de laatste paar maanden in Amsterdam ook al stappen gezet op dit gebied.”

Eerder dit jaar deelden kinderen die na een klein vergrijp waren opgepakt, hun verhaal in Het Parool. Zo bracht de 16-jarige Timo een nacht in de cel door, nadat hij zich niet kon identificeren en werd opgepakt vanwege baldadigheid en een kleine hoeveelheid drugs op zak. 

“In mijn eentje zat ik in een cel. Die nacht heb ik geen oog dichtgedaan. Ik vond het geen pretje om te worden opgesloten in zo’n hokje en met niemand te kunnen praten,” vertelde hij. Uiteindelijk kreeg hij twee boetes en een taakstraf van veertien uur van bureau Halt.

Leren van fouten

Volgens Berger werkte de werkwijze die de politie hanteerde juist averechts. “Kinderen moeten kunnen leren van hun fouten. Een gesprek kan een veel beter effect hebben dan een nachtje cel. We moeten proberen minderjarigen zoveel mogelijk buiten het strafrecht te houden en niet op te sluiten tenzij het niet anders kan.” 

Wel wijst ze erop dat je ook in het geval van een reprimande onschuldig moet kunnen zijn tot het tegendeel bewezen is. “Die reprimande wordt wel geregistreerd bij de politie, voor hoe lang weten we nog niet. Belangrijk is dat duidelijk is dat het een waarschuwing is waar geen strafrechtelijke gevolgen aan verbonden zijn.”

Een koekje stelen

Kinderombudsvrouw Margrite Kalverboer noemt het een hele ‘ingrijpende’ ervaring voor kinderen om opgesloten te worden in een cel. “Kinderen die zoiets nog nooit hebben meegemaakt, hebben geen idee hoe het zal zijn. Ze houden geen rekening met de consequenties als ze iets doen dat niet mag. Mensen die nu bejaard zijn en in hun kindertijd zijn opgepakt, dragen dat soms hun hele leven met zich mee. Het heeft een grote impact.”

Advocaat Meijer sluit zich bij Kalverboer aan. “Dan denken kinderen een koekje te stelen bij de Bijenkorf en zitten ze een dag vast. Dat hakt erin. Een eerste aanhouding is al een straf op zich, daar leren de meesten al van.”

Ook worden ouders volgens Kalverboer met de nieuwe aanpak meer betrokken bij de aanhouding van hun kind. “Voor kinderen is dat vaak ingrijpender, dan dat ze alleen met politie en justitie te maken hebben. Voor hun ouders willen kinderen het vaak toch goed doen. En voor de politie is er dan beter zicht op de thuissituatie. Je kunt dan zien of het eenmalig pubergedrag is, of dat er meer speelt.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden