PlusReportage

Wijkkliniek helpt ouderen fitter naar huis na ziekenhuisopname: ‘Alleen bij koorts blijven ze in bed’

Ouderen die in het Amsterdam UMC op de spoedeisende hulp belanden, worden veelal overgebracht naar de Wijkkliniek: een speciale ziekenhuisafdeling in het verpleeghuis. Dat scheelt de Amsterdamse ziekenhuizen honderden opnames per jaar en is bovenal beter voor de gezondheid van de patiënten.

Ellen van Gaalen
De 92-jarige Tiny van der Poel kwam met een longontsteking en hartklachten in de Wijkkliniek in Amsterdam. Verpleegkundige Aranka verwijdert haar infuus.  Beeld Jean-Pierre Jans
De 92-jarige Tiny van der Poel kwam met een longontsteking en hartklachten in de Wijkkliniek in Amsterdam. Verpleegkundige Aranka verwijdert haar infuus.Beeld Jean-Pierre Jans

Met aan de ene kant een kop koffie en aan de andere kant haar rollator zit de 92-jarige Tiny van der Poel op haar gemak in een fauteuil. Alleen het infuus in haar linkerhand verraadt dat haar iets mankeert. “Ik had een longontsteking en mijn hart heeft flink moeten werken,” vertelt ze.

Dus al lijkt het niet zo, Tiny is wel degelijk opgenomen en krijgt ziekenhuiszorg. Ze is afgelopen maandag via de spoedeisende hulp van het Amsterdam UMC in de Wijkkliniek beland. “Ik kon mijn bed niet meer uit. Mijn kinderen hebben net zolang gedramd totdat de huisarts kwam. Die belde meteen de ambulance, zo slecht was ik eraan toe.”

Zo’n zevenhonderd ouderen belanden jaarlijks via de Amsterdamse ziekenhuizen in de Wijkkliniek: een afdeling voor ziekenhuiszorg met 24 bedden in een verpleeghuis van zorgorganisatie Cordaan. Op twee verdiepingen hebben ouderen hier een eigen ziekenhuiskamer, met eigen badkamer, zitje en tafel om aan te eten.

Te lang op bed liggen

Ruim vier jaar geleden werd de Wijkkliniek als proef gestart, omdat ziekenhuizen zagen dat de conditie van veel ouderen achteruitging na een opname. “We zijn erg goed in het behandelen van een medisch probleem, zoals een longontsteking. Maar we zijn er niet goed in om mensen op de been te houden,” vat klinisch geriater Hanna Willems van het Amsterdam UMC samen. Als ouderen in het reguliere ziekenhuis te lang op bed liggen, verliezen ze zoveel spierkracht dat ze vaak niet meer zelfstandig naar huis kunnen.

De Wijkkliniek moet daarop een antwoord bieden. Ouderen die hier belanden, krijgen medische zorg van artsen uit het Amsterdam UMC én werken vanaf dag 1 aan hun terugkeer naar huis. “Ze blijven alleen in bed met koorts,” stelt Willems. ’s Ochtends worden ze allemaal gewekt, eten ze hun ontbijt aan tafel, kleden ze zich aan én krijgen ze fysiotherapie.

Terug naar de kamer van Tiny. Verpleegkundige Aranka zit naast haar geknield om het infuus te verwijderen. “Niet te hard trekken hoor. Dat doet zeer,” merkt Tiny op. Als het infuus eruit is, gaan de twee voor een bord in de kamer staan. “Wat is uw doel voor uw ontslag,” vraagt Aranka. “Dat ik op eigen houtje kan staan.”

Minder vervolgzorg

Dagelijks praten verpleegkundigen en patiënten over wat de patiënt moet én wil bereiken. Alles met het oog op een fit vertrek naar huis. Tiny woont zelfstandig, een paar straten verderop. En dat houdt ze graag zo. “Ik loop tegenwoordig wel met een rollator, want ik ben twee keer gevallen en had twee keer botbreuken. Maar verder ben ik best fit.”

In de Wijkkliniek komen voornamelijk 80-plussers. Gemiddeld moeten ze een dag of acht blijven. De afgelopen jaren is onderzoek gedaan naar de voordelen van deze ouderenzorg. Daaruit blijkt onder meer dat de helft minder ouderen tijdens hun behandeling een delier (acute verwardheid) krijgt. Na een opname in de Wijkkliniek hebben ze minder vaak vervolgzorg nodig dan ouderen die op de reguliere ziekenhuisafdeling belanden.

“Bij ons gaat 30 procent naar een verpleeghuis, in een ziekenhuis is dat percentage vele malen hoger,” weet Willems op basis van onderzoek. Bovendien is het aantal ouderen dat binnen drie maanden opnieuw in het ziekenhuis belandt fors lager (24 ten opzichte van 40 procent buiten de Wijkkliniek). En het Amsterdam UMC heeft 11 procent minder opnames van 70-plussers.

Korte lijntjes

Volgens Willems zijn de lijntjes met andere zorgverleners veel korter. Benodigde medicatie wordt direct met de eigen apotheek gedeeld, de huisarts krijgt een telefoontje over de situatie van de patiënt en wijkverpleegkundigen komen soms even binnenlopen om alvast bij de cliënt te kijken. “De overdracht vanuit het algemene ziekenhuis naar huis verloopt niet altijd even goed. Voor een deel zien we daardoor ook meer heropnames,” aldus Willems.

Wanneer blijven ouderen überhaupt nog in het reguliere ziekenhuis? Met name als de diagnose onzeker is, zegt Willems. “We hebben hier geen apparatuur om bijvoorbeeld een hartecho of röntgenfoto te maken. Bij twijfel houden we ze in het ziekenhuis. En we kunnen natuurlijk niet opereren hier.” Maar met een long- of blaasontsteking, chronische ziekte of na een val waarvoor geen operatie nodig is, kunnen ouderen gewoon naar de Wijkkliniek.

Om dit voor elkaar te krijgen, is wel een samenwerking met een verpleeghuisorganisatie nodig. De Amsterdamse instelling Cordaan zag de voordelen. “Deze omgeving nodigt veel meer uit tot herstel. Daar werken we hard aan, zodat er minder vervolgzorg nodig is en mensen makkelijker naar huis kunnen,” verklaart bestuurder Ronald Schmidt. Daarbij kosten deze bedden zo’n 2000 euro per patiënt minder.

Meer plekken nodig

Met de toenemende vergrijzing en ouderen die langer thuis moeten wonen, verwacht Schmidt dat de Wijkkliniek in de toekomst meer bedden nodig heeft. “We halen hiermee een probleem weg uit de ziekenhuizen. Maar we zijn natuurlijk niet bedoeld als opvangplek omdat er onvoldoende verpleeghuisplekken zijn. We zijn er echt om ziekenhuiszorg op te vangen.”

Zorgverzekeraar Zilveren Kruis ondersteunt de proef en ziet de potentie. Inmiddels zijn op acht andere plekken in het land, waaronder Nijverdal, Nijmegen en Heerlen, proeftuinen gestart. Vier staan op het punt om te beginnen. “Voor een patiënt heeft de Wijkkliniek meerwaarde omdat die minder lang wordt opgenomen en zo fit mogelijk naar huis kan. En voor het ziekenhuis betekent dit minder opnames én minder heropnames,” verklaart woordvoerder Christine Rompa.

Opstaan en kleren aantrekken

Intussen staat Tiny met haar rollator naast fysiotherapeute Marlies op de gang. Ze loopt rustig heen en weer. “We begeleiden de patiënten best veel op hun kamer, bijvoorbeeld door ze te leren hoe ze uit bed kunnen komen, hun kleren kunnen aantrekken, uit een stoel kunnen komen. En soms gaan we met ze naar buiten om een flink rondje te wandelen,” vertelt Marlies. “In het ziekenhuis lig je veel, hier is het meer zoals thuis en kunnen ouderen een beetje op hun kamer rommelen.”

Als het zo doorgaat, mag Tiny snel weer naar huis. Hoewel ze natuurlijk liever thuis is, bevalt het verblijf in de Wijkkliniek haar prima. “Het is hier erg plezierig. Je hebt je eigen kamer, de verpleegkundigen komen zich elke dag voorstellen. Je weet precies wie je verzorgt.”

En als het mag, wil deze patiënt nóg twee grote voordelen benoemen: “Het parkeren is hier gratis. Nou, dat is voor het bezoek toch echt veel beter. En het is ook fijn dat ik in de buurt van huis ben. Van de week kwam mijn buurman met zijn 3-jarige zoontje even op bezoek. Die hoeft niet verplicht anderhalf uur tijdens het bezoekuur te blijven zitten, maar kan gewoon zo binnenlopen. Nee, dit voelt niet als een ziekenhuisopname.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden