Plus Achtergrond

Wielrennen leeft in Amsterdam: van Orteliusstraat tot Tourstart

De hernieuwde Ronde van de Orteliusstraat wordt zaterdag voor het derde jaar op rij georganiseerd. Wielrennen leeft, ook in Amsterdam. En wel om deze acht redenen.

De Ronde van de Westerstraat werd in juni dit jaar weer verreden. Beeld Amaury Miller

1. Terugkeer van de rondjes

Decennia geleden stond Amsterdam bekend als een echte fietsstad. De Amsterdamse zomeragenda was gevuld met de zogenoemde straatrondjes. Vrijwel elke buurt organiseerde op een zomeravond een wielerkoers. Tot groot verdriet van de liefhebbers stierven door de toenemende drukte in de stad al die wedstrijden een vroege dood.

Die fans misten niet alleen de slagers- en bakkerszonen die op een andere manier door hun buurt raasden, maar ook de volksfeesten die om de rondjes heen werden gebouwd. Complete buurten liepen uit om de lokale helden naar de overwinning te schreeuwen.

Inmiddels herleven de vervlogen tijden. De Ronde van de Orteliusstraat wordt na een lange afwezigheid alweer voor het derde jaar op rij georganiseerd, de Ronde van de Westerstraat is na 64 jaar terug en ook de Ronde van het Purmerplein staat weer op de kalender.

2. Tour de France

Je doet als fietsstad pas echt in de wereld mee als het grootste jaarlijkse sportevenement er is gestart. Dat zal met een beetje geluk in 2025 weer het geval zijn, zeker als het aan de coalitiepartijen GroenLinks, D66 en PvdA ligt. Amsterdam zoekt voor dat jaar een sportevenement om het jubileumjaar (750 jaar stadsrechten) kracht bij te zetten. Het toeval wil dat de Tour de France juist in oneven jaren buiten Frankrijk start. In 2019 was het Grand Départ in Brussel, in 2017 Düsseldorf en twee jaar daarvoor Utrecht.

Een primeur wordt het niet, maar een mooie voorbode misschien wel. Amsterdam had de eer om in 1954 als eerste stad in het buitenland de startetappe van de Tour de France te organiseren. Die werd gewonnen door Wout Wagtmans. Het Amsterdamse jubileumjaar is helemaal compleet als 71 jaar later weer een Nederlander zegeviert.

3. Dylan Groenewegen

Laat die ritwinst dan maar meteen voor een Amsterdammer zijn. Geen mens is sneller op de fiets dan Dylan Groenewegen en hij is geboren en getogen in de stad. Zijn vader, die hem overal volgt, heeft een fietsenzaak in de Rivierenbuurt. De sprinter van het huidige Jumbo-Visma heeft de afgelopen jaren een flinke erelijst opgebouwd. Zo heeft hij al vier keer een touretappe gewonnen.

Anders dan veel andere professioneel wielrenners blijft Groenewegen (26) zijn geboortegrond trouw. Hij woont nog steeds in de omgeving van Amsterdam, terwijl anderen vooral naar Zuid-Europa trekken vanwege het gunstige trainingsklimaat. Het trapt volgens hem nergens zo aangenaam als op de wegen rond de stad.

4. Olympia

De ontstaansgeschiedenis van het wielrennen in Amsterdam is nauw verbonden met A.S.C. Olympia, de oudste wielervereniging van Nederland en al opgericht in 1898. De club bracht al vele grote wielernamen voort en is nog steeds de bakermat van talent. Samen met DTS uit Zaandam en WTC de Amstel uit Amstelveen strijdt Olympia onder de naam WPGA (Wielerploeg Groot Amsterdam) mee op het hoogste club­niveau van Nederland.

De stad heeft niet alleen de oudste club van Nederland, ook de oudste klassieker vindt zijn oorsprong in Amsterdam. Amsterdam-Arnhem-Amsterdam is in 1893 voor het eerst gereden en bestaat nog steeds: als jaarlijkse toertocht voor amateurs.

5. Toertochten

Exacte getallen ontbreken, maar het aantal wielrenners in Nederland groeit, ook in Amsterdam. Op warme zomeravonden of in het weekend schieten groepen wielrenners vanuit de stad de polder in. Volgens de Nederlandse Toer Fiets Unie gaat het om bijna een miljoen actieve fietsers. Een derde deel van hen rijdt regelmatig een toertocht, een georganiseerde rit over grote afstanden.

Voordeel voor de sport is dat leeftijd niet uitmaakt. De beruchte mamils, middle aged men in lycra, vormen volgens sommigen een grote plaag voor de openbare weg wanneer ze in grote groepen op de racefiets van hun vrije dag genieten. Ook vrouwen hebben, meer dan tien tot twintig jaar geleden, de sport ontdekt. Ook zij zoeken elkaar op in pelotons om gezamenlijk van de ritten te genieten.

Een korte blik op de toertochtkalender geeft in Amsterdam al minimaal tien opties gedurende de voorjaars- en zomermaanden. Van Le Tour du Fou Pédalant, waar je in een groot peloton over 160 kilometer naar Den Bosch fietst, tot Cycle Tour Amsterdam met afstanden voor alle ­niveaus. De bekendste zijn waarschijnlijk de Dam tot Dam Fietsclassic, met start en finish naast het Koninklijk Paleis op de Dam, en de Gerrie Knetemann Classic.

6. Velodrome

Wat hebben Amsterdam, Almaar en Apeldoorn met elkaar gemeen? Dit zijn nog de enige drie steden in Nederland met een wielerbaan. Die van Amsterdam is iets korter, 200 meter tegen 250 meter, dan de andere twee steden, maar wordt nog bijna dagelijks bereden door fanatiekelingen.

Helaas bestaat de Zesdaagse van Amsterdam niet meer, maar tot voor kort werd in de wintermaanden door baanwielrenners uit binnen- en buitenland gestreden om de prijzen. Vanwege financiële redenen werd de stekker er in 2017 uitgetrokken. Het wachten is op een partij die nieuw leven wil blazen in het evenement, dan staat baanwielrennen ook weer echt op de kaart in Amsterdam.

7. Knetemann, Post, Faanhof, Van Heusden

Waar Groenewegen een van de grote wieler­helden van het heden is, heeft Amsterdam een rijk verleden met grote kampioenen in de sport. Zo werd Henk Faanhof in 1949 wereldkampioen op de weg bij de amateurs en deed Piet van Heusden (trots ambassadeur van de Ronde van de Orteliusstraat) dat op de baan in 1952.

Die twee oude strijders werden in de jaren vijftig op handen gedragen in Amsterdam. Ze waren dan ook graag geziene gasten bij de eerder genoemde buurtrondjes.

Later waren onder anderen Peter Post en Gerrie Knetemann, ook wereldkampioen, nog enorm succesvol en bouwden zij in hun actieve carrière een imposante erelijst op. Knetemann zorgde ook voor actief nageslacht. Zijn dochter, Roxane Knetemann, maakte lange tijd deel uit van het vrouwenpeloton. Ze besloot onlangs, op 32-jarige leeftijd, een punt achter haar carrière te zetten.

8. Cycle Capital

In Amsterdam wordt hard gewerkt aan de toekomst, ook op het gebied van wielrennen. Afgelopen jaar werd de ambitieuze wielerclub Cycle Capital opgericht. Het uiteindelijk doel is met een Amsterdamse selectie deelnemen aan de Tour de France. De gedroomde kopman is natuurlijk Dylan Groenewegen, maar of die droom realiseerbaar is, blijft voorlopig een vraag.

Naast de professionele afdeling hoopt Cycle Capital ook vele amateurwielrenners uit de regio Amsterdam naar een nog te bouwen clubhuis aan de rand van de stad te trekken. Al deze ingrediënten moeten de basis vormen voor een duurzame wielertoekomst in Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden