PlusNieuws

Welvaart Amsterdammers lijdt onder de snelle economische groei, waarschuwt Rabobank

Amsterdammers profiteren zelf niet van de economische welvaart in de stad. Terwijl de economie jaar op jaar groeit, blijft de brede welvaart sterk achter. Daarom moet niet langer economische groei het streven zijn, stelt Rabobank Amsterdam na onderzoek, maar het welzijn van inwoners en bedrijfsleven.

Herman Stil
Werk aan de gasleiding bij de Raadhuisstraat in Amsterdam. Beeld Daphne Lucker
Werk aan de gasleiding bij de Raadhuisstraat in Amsterdam.Beeld Daphne Lucker

De sterke economische groei in de regio Amsterdam – Rabobank verwacht dat die dit jaar uitkomt op 5 procent – zorgt niet voor een hoge welvaart bij de inwoners. Volgens de bank zet de expansie juist andere onderdelen van de brede welvaart, zaken als levensgenot, baanzekerheid en huisvesting, onder druk.

Rotterdam en Den Haag blijven ook achter

Vergeleken met veel andere regio’s scoort groot-Amsterdam slechter op woontevredenheid, milieukwaliteit, veiligheid, gezondheid en inkomen. Ook in Rotterdam en Den Haag blijft de brede welvaart achter bij de rest van het land.

Dat komt ook doordat stedelingen door de bank genomen een minder goede gezondheid hebben, een lager besteedbaar inkomen, een minder veilige en schone leefomgeving met minder sociale cohesie dan het landelijk gemiddelde. Daar staan voordelen tegenover zoals een hoger opleidingsniveau, meer en diverse werkgelegenheid, meer voorzieningen en minder overgewicht.

Eindhoven doet het beter

Maar volgens Otto Raspe van Rabobank Research bewijzen andere grote steden dat er wel degelijk iets aan die welvaartsachterstand te doen is. “Utrecht en Eindhoven zijn ook grote steden en die scoren veel beter dan Amsterdam en Rotterdam; die hebben de zaken simpelweg beter voor elkaar.”

In Eindhoven gaat economische groei hand in hand met een relatief hoge brede welvaart. “Daar zijn in het verleden door bestuur, politiek en bedrijfsleven met Brainport Eindhoven zaken opgepikt toen het er slecht ging. Zaken op het gebied van bedrijvigheid en werkgelegenheid, maar ook huisvesting en stadsontwikkeling. Daar is veel voorspoed uit voortgekomen. Amsterdam kan daarvan leren.”

Het ontbreekt volgens de bank in groot-Amsterdam vooral aan samenwerking tussen overheden onderling, tussen overheden en bedrijfsleven en tussen ondernemers en samenleving. “De ambitie om te veranderen is vooral individueel,” zegt directeur Erik Versnel van Rabobank Amsterdam. “Er wordt onvoldoende samengewerkt.”

Met de presentatie van de Rabocijfers, afgelopen vrijdag bij de Amsterdam Economic Board, een verbond van regiobestuurders, bedrijven, kennisinstellingen en belangengroepen, wil de bank verdere stappen afdwingen. Zo wordt het bedrijfsleven volgens Versnel te weinig betrokken bij het aanjagen van veranderingen.

Meer ondernemend

“Overheden moeten een meer ondernemende houding aannemen. Zaken als economie, wonen en duurzaamheid worden door politiek en bestuur te veel los van elkaar gezien, terwijl alles in elkaar grijpt. Woningtekort en werkgelegenheid zijn met elkaar verbonden. Bedrijven missen jong talent doordat dat hier niet kan komen wonen. En het woonklimaat wordt slecht ervaren vanwege milieuproblemen.”

Volgens Rabobank ontbreekt het aan voldoende onderlinge samenwerking binnen de regio. “Gemeentes zijn nog te veel met zichzelf bezig. Terwijl elke gemeente in de regio zijn rol in het geheel kan spelen. Niet alle gemeentes moeten een economisch krachthonk zijn, er zijn ook plekken nodig voor wonen, recreëren. Koester de culturele verschillen.”

Dat is niet alleen een taak voor bestuur en politiek. “Het bedrijfsleven in de regio blijft achter in de transitie naar een nieuwe economie,” zegt Raspe. “Er is een onderstroom met bedrijven die duurzamer en inclusiever willen worden en een kopgroep die heel hard rent. Maar het grote peloton blijft achter. Terwijl, als je het als bedrijf goed doet op het vlak van maatschappelijke impact, dan zie je dat terug in betere financiële cijfers.”

Veranderaars zouden zich meer moeten profileren. “Je hebt rolmodellen nodig die een handreiking doen aan de rest van de economie. De koplopers moeten zich verbinden aan mkb-bedrijven.”

Balans

Rabobank, die zijn gefragmenteerde organisatie de afgelopen jaren al heeft gestroomlijnd, wil daarin een voortrekkersrol spelen. “Wij praten met onze klanten over dit soort zaken,” zegt Versnel. “We toetsen standaard elke investeringsaanvraag aan zaken als duurzaamheid, sociaal ondernemerschap en innovatie. Als we de keuze hebben tussen een krediet van een miljoen euro voor vastgoed, of een miljoen euro voor een groeibedrijf met maatschappelijke impact, dan kiezen we voor het laatste.”

Tata Steel moet een omslag maken, maar dat is complex.  Beeld ANP
Tata Steel moet een omslag maken, maar dat is complex.Beeld ANP

Versnel en Raspe erkennen dat er nog veel te doen is. “Er is een aantal grote spelers in de regio dat echt een omslag moet maken,” zegt Raspe, “zie Tata en Schiphol. Die willen ook veranderen, alleen is dat complex. Simpelweg zeggen dat ze weg moeten, is niet de oplossing. Onderdeel van brede welvaart is niet alleen duurzaamheid en milieu, maar ook werkgelegenheid en maatschappelijke impact. Het gaat om balans. Daar hoort een vitale economie bij. Met de economie inkrimpen en alleen voor het milieu gaan, is de regio ook niet geholpen.”

Brede welvaart

Waar welvaart traditioneel wordt afgemeten aan economische voorspoed, groei en bedrijvigheid voegt het begrip brede welvaart daar menselijke waarden als werkgelegenheid, huisvesting, inkomen en milieu aan toe.

Maar ook niet-materiële zaken als persoonlijke ontwikkeling, gezondheid, de balans tussen werk en privé, veiligheid, sociale contacten en maatschappelijke betrokkenheid. ‘Brede welvaart’, dat met een iets andere invulling ook wordt gehanteerd door CBS, is geen vervanging voor economische cijfers, maar een aanvulling erop.

Het begrip is niet onomstreden bij de vergelijking tussen gebieden. Landelijke regio’s – met minder economische diversiteit maar meer ruimte en groen – scoren traditioneel hoger op woongenot, groen en veiligheid dan stedelijk gebied. In gebieden met veel kleine gemeenten ontbreekt het soms aan voldoende informatie voor een afgewogen beeld.

“Er zitten geen vooroordelen in de elf punten die bij ons brede welvaart bepalen,” zegt Raspe. In plaats van vergelijken met andere gebieden moet brede welvaart volgens hem vooral gebruikt worden om de samenleving binnen regio’s te versterken. “Of je een goede baan kan vinden, of je kinderen een geschikte school kunnen vinden, of de lucht die je inademt schoon is, moet je juist op de schaal van de regio bekijken.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden