Plus Ten slotte

Welmoet Spreij (1951-2019): motor achter politieke kentering

Welmoet Spreij was de aanvoerder die in de jaren tachtig de politiek in het stadsbestuur voor vrouwen openbrak. 'Ze heeft de politiek echt veranderd.'

Welmoet Spreij, 'geen doorsnee ambtenaar'.

Een 'praktische idealist', zo wordt Welmoet Spreij door vrienden omschreven. In 1951 kwam ze in Amsterdam ter wereld. Als jongste dochter van vier. Ze bleef de stad 67 jaar lang trouw, tot het einde. Vorige maand overleed de 'feministe, verpleegster, activiste, ambtenaar en politicus' aan de gevolgen van een hersentumor.

Haar vader was landsadvocaat, haar moeder onderwijzeres. Ze doorliep het gymnasium op het Christelijk Lyceum Buitenveldert en vertrok op 19-jarige leeftijd naar de Verenigde Staten. Om zieke, onverzekerde mijnwerkers te verzorgen.

Terug in Nederland koos ze voor de studie culturele antropologie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Daar ontmoette ze mensen die net als zij naar het buitenland waren gegaan om 'minderbedeelden' te helpen. Vijf studenten werden levenslange vrienden, met een politiek gemene deler.

De vrienden gingen samenwonen in een pand op de Bloemgracht dat ze hadden gekraakt. En in 1975 waren ze actief betrokken bij de strijd tegen de metrobouw op de Nieuwmarkt. Die protesten waren voor Spreij het begin van een grotere politieke beweging.

"Het stadsbestuur was een mannenbolwerk," zegt een van haar beste vrienden, Bert Holvast (71). "Zij heeft als voortrekker voor verandering gezorgd." Spreij ging de strijd aan met haar eigen politieke partij, de Communistische Partij van Nederland (CPN), die in 1990 met andere partijen is samengegaan in GroenLinks. Uiteindelijk kwam ze in 1982 als nummer twee op de kandidatenlijst. Maar belangrijker: er stonden meer vrouwen dan ooit op de lijst.

'Revolutionair kraakcomplex'
Van 1982 tot 1986 zat Welmoet in de gemeenteraad voor de CPN. Ze was betrokken bij het beleid tegen seksueel geweld. Ze was medeverantwoordelijk voor de invoering van het duoraadslidmaatschap. En ook de gezondheidszorg was een thema waar ze veel aandacht aan besteedde.

Ondertussen had ze, samen met haar vrienden, het 'revolutionaire kraakcomplex' op de Bloemgracht teruggeven aan de woningcorporatie. Zo konden ze het opknappen en zorgen dat er sociale huurwoningen kwamen. De praktische idealist.

Na haar raadsperiode ging ze terug naar 'haar' ziekenhuis, het Slotervaart. Ze gaf leiding aan personeelszaken. Daarna werkte ze weer voor de gemeente, tot haar pensioen, drie jaar geleden.

"Ik heb geprobeerd haar vast te houden, vanwege haar kwaliteiten," zegt oud-collega en vriendin Hetty Vlug (61). "Ze had altijd het perspectief van kwetsbare mensen in beeld, maar ook dat van professionals. Ze begreep het politieke spel en was zich bewust van wetgeving. Ze was geen doorsnee ambtenaar."

Aanvoerder
Zo hoorde Spreij van het initiatief om het Odensehuis te beginnen. Een ontmoetingscentrum voor mensen met (beginnende) dementie. Het was Spreij die hier heil in zag. Vlug: "Ze wist donders goed wat er moest gebeuren om het pasbaar binnen de gemeente te maken. Dit is een van de mooie voorbeelden van iets wat ze heeft gerealiseerd."

Holvast zag zijn vriendin Welmoet als een 'actieve levenslustige Amsterdammer'. "Ze was de aanvoerder die in de jaren tachtig de politiek voor vrouwen openbrak. In het huidige college zitten meer vrouwelijke dan mannelijke wethouders. Dat begon toen. Welmoet heeft de politiek echt veranderd."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden