Amsterdam Bewaar

Weerbaarheidsles kwetsbare leerlingen: 'Niet zomaar op schoot'

Juf Priene Schaap met rechts van haar leerlingen Nordin en Rebecca.
Juf Priene Schaap met rechts van haar leerlingen Nordin en Rebecca. © Carly Wollaert

Elke week krijgen de verstandelijk beperkte leerlingen van de Van Koetsveldschool in Oost een les in weerbaarheid en seksuele vorming. Broodnodig, want deze kinderen lopen een verhoogd risico op misbruik. De school ontving deze week het predicaat Excellente School ervoor.

Rebecca schuift dicht tegen Nordin aan. Hij moet er zelf een beetje om lachen tijdens deze speelse oefening. Maar hoe dicht mag iemand eigenlijk naast je komen zitten? "En wat doe je als je dat niet wilt?" vraagt juf Priene Schaap van groep Haan aan de kinderen, tussen 7 en 11 jaar oud.

In de lessen weerbaarheid en seksuele vorming krijgen de leerlingen aan de hand van plaatjes allerlei voorbeelden voorgeschoteld: wat doe je als een vriendinnetje troostend een arm om je heen slaat als je huilt om je zieke hondje? Als een buurman vraagt of je op zijn schoot komt zitten? Pak je een cadeautje aan van een wildvreemde? Op de laatste twee vragen weet de hele klas dat ze daar nee op moeten zeggen.

Grenzen aangeven
Op het digibord verschijnt een plaatje van een jongetje dat zijn piemel laat zien aan een vriendje. Er wordt hard gelachen, maar als de juf vraagt wat je dan moet doen, roept Selim: "Broek omhoog!"

De lessen weerbaarheid en seksuele vorming worden één keer in de week in alle groepen gegeven. Het idee kwam jaren geleden van de toenmalige schoolpsycholoog Sandra Zaal, die vond dat deze kinderen weerbaarheidslessen konden gebruiken.

Van kwetsbare kinderen kan door volwassenen of leeftijdsgenoten gigantisch misbruik worden gemaakt

Gertjan Bakker

"Van kwetsbare kinderen kan door volwassenen of leeftijdsgenoten gigantisch misbruik worden gemaakt. Zij kunnen moeilijk nee zeggen en vertrouwen iedereen. Ze knuffelen snel of gaan bij iemand, ook onbekenden, snel op schoot zitten. We leren ze hun grenzen aan te geven," zegt teamleider onderbouw Gertjan Bakker. 

"Sommige ouders hadden aanvankelijk hun bedenkingen tegen de lessen omdat ze dachten dat we blootplaatjes zouden laten zien. Er stond meteen een andere groep ouders op die juist zei dat we dit wel moesten doen."

Vaak herhalen
Ook aan seksuele diversiteit wordt aandacht besteed, zegt Bakker. "Sommige kinderen roepen voor de grap homo tegen iemand. Daar gaan we ook op in." De leerkrachten zien dat de stof beklijft. "Je moet het alleen vaak herhalen, net als rekenen en taal."

In de klas wordt ook geoefend met moeilijkere situaties. Wie vraag je om hulp als er iets naars is gebeurd? "Mijn moeder," zegt het leeuwendeel van de kinderen in groep Haan. "Maar ik aan mijn oma," roept Nordin.

Mooi speelgoed
"Als er rare dingen gebeuren, moet je niet bang zijn. Loop weg of ga naar je moeder of vader toe," zegt onderwijsassistente Jeannette Spekman. Een jongetje: "Of bel de politie."

Ten slotte wordt er nog in tweetallen geoefend. Een 7-jarig jongetje vraagt aan een klasgenootje of hij bij hem komt spelen, omdat hij mooi nieuw speelgoed heeft. Het jongetje knikt. "Maar wat antwoord je als een man op straat dit aan je vraagt?" "Néééé," roept hij.