PlusInterview

‘We wonen onze mensen uit’, waarschuwt politiebaas Frank Paauw

In nóg een coronajaar zonder veel evenementen had de politie de handen niettemin meer dan vol. Aan rellen en betogingen op het Museumplein, aan het beheersen van maatschappelijk ongenoegen en aan schokkend geweld. Hoofdcommissaris Frank Paauw, Amsterdams politiechef, maakt zich zorgen.

Paul Vugts
Bij grimmige coronademonstraties op het Museumplein zette de politie een waterwerper in om de betogers uiteen te drijven. Beeld Joris van Gennip
Bij grimmige coronademonstraties op het Museumplein zette de politie een waterwerper in om de betogers uiteen te drijven.Beeld Joris van Gennip

Wat tekende 2021 voor u?

“We hebben nog nooit zo’n bizar jaar gehad. Met 14 zondagen rellen en betogingen op het Museumplein. Met een avondklok. Met het hele land in lockdown neemt de polarisatie toe. Daarbovenop hadden we zware incidenten. Ten eerste het doodschieten van Peter R. de Vries, waarmee we wéér wat van onze naïviteit kwijt zijn. Wie zal de volgende zijn? Welk symbool? We zijn weer met de neus op de feiten gedrukt, op wat voor maatschappij we zijn geworden. Ook vanuit politiestandpunt stel ik vast dat we een behoorlijke weg hebben te gaan.”

Hoe ziet u die weg voor zich?

“De ondermijning van de maatschappij, door de zware, georganiseerde criminaliteit staat steeds beter op de agenda, maar we zullen het systeem waarbinnen we mensen beveiligen drastisch en op verschillende manieren moeten versterken. Ik vermoed dat dit ook naar voren zal komen uit het onderzoek dat de Onderzoeksraad voor Veiligheid nu doet naar die moorden op Peter R. De Vries, advocaat Derk Wiersum en de broer van de kroongetuige.”
“Ik heb binnen de Nationale Politie de portefeuille Bewaken en Beveiligen. Dat kraakt en piept aan alle kanten. Het beveiligen van personen en panden die niet in de zwaarste dreiging vallen, wordt bijvoorbeeld nu door de Bewakingseenheid van de Amsterdamse politie gedaan. Onze mensen doen nu al twee jaar meer dan het uiterste. Voor hen is het een neventaak, wat betekent dat zij hun eigenlijke werk niet kunnen doen. De toppen van wat kan, zijn bereikt. Dat betekent dat je naar andere beveiligingsregimes moet gaan, en meer moet differentiëren in soorten beveiliging. We houden dit niet meer vol. We zullen fors moeten investeren en daar zijn ideeën voor.”

Hoe ervaart u de demonstraties tegen de coronamaatregelen?

“Ik heb zelf ook op het Museumplein staan praten met mensen met wie je niet meer in een echt gesprek kunt gaan. Ik kom uit een tijd waarin je kon discussiëren. ‘Ben jij voor of tegen kernwapens?’ Je had het over hetzelfde. Hier staan mensen me te vertellen dat corona niet bestaat. Mensen uit de zorg vertellen me hoe ze op de intensive care door familie van de patiënt verteld wordt dat de diagnose verkeerd is gesteld. Een wijkagent zei op het Museumplein: ‘Ga er maar niet mee in discussie. Je komt niet tot elkaar en je kunt geen argumenten uitwisselen’. Types als ik worden voor babybloed drinkende pedofielen uitgemaakt. Alles waarin de politie normaal goed is – verbinding maken met iedereen – ben je compleet kwijt.”

Wat te doen?

“Je ziet het nieuwe fenomeen dat hardwerkende mensen radicaliseren in ‘defend-groepen’ en geweld willen gebruiken. Nieuw is dat niet wordt geplunderd, maar dat men puur de confrontatie met de politie wil aangaan, zoals tijdens de rellen laatst in Rotterdam. Dat hebben wij in het begin op het Museumplein ook gehad, polarisatie met geweld. Ik ben beducht voor groepen zoals in Amerika. The Proud Boys en Oath Keepers. Daar zul je als overheid andere strategieën op moeten loslaten.”

Wat voor strategieën dan, nu juist de overheid niet wordt vertrouwd?

“Sowieso onze antiradicaliseringsregimes, het strafrecht en bestuurlijke trajecten. Deze mensen hebben vaak gewoon een gezin, kinderen en een baan. Ze zijn niet allemáál volstrekt van god los. Ik zie wel aangrijpingspunten om mensen op hun andere verantwoordelijkheden aan te spreken en mee te krijgen. Daarnaast hebben we gewoon ook het strafrecht als ze zich tegen de politie keren. Een nieuw fenomeen is dat er ook een hele groep is die peace and love zegt te komen brengen, temidden van mensen die de maatschappij geweld willen aandoen.”

Het schrappen van al die grote evenementen en voetbalwedstrijden met publiek leek veel politie-inzet te schelen, waardoor kampt u inmiddels toch met een enorm gebrek aan capaciteit?

“Mag ik mijn enorme waardering uitspreken voor al die collega’s die er zeker in de eerste helft van het jaar elke zondag stonden voor die demonstraties? We zaten in de coronaklem. De openbare orde hadden we op enig moment onder controle, maar toen moesten we optreden omdat mensen zich niet hielden aan de coronaregels. Al die moeilijke gesprekken, gedoxt worden.”

“We hadden dit jaar zo’n tachtig grootschalige optredens, het merendeel vanwege maatschappelijke onrust en polarisatie, waarbij een centrale commandocentrum moest worden ingericht en de driehoek van burgemeester, hoofdofficier van justitie en politiechef in de buurt zat. In 2019 waren het er vijftig, of zestig. Dit is nooit vertoond. Allemaal door maatschappelijke onrust en polarisatie.”

Korpschef Frank Paauw: ‘Onze mensen doen nu al twee jaar meer dan het uiterste.' Beeld Robin Utrecht/ANP
Korpschef Frank Paauw: ‘Onze mensen doen nu al twee jaar meer dan het uiterste.'Beeld Robin Utrecht/ANP

Hoe zit dat onder de streep met de capaciteit?

“Als ik het zorgenlijstje er even bijneem. Amsterdam zat vier jaar geleden 350 man boven de formatie, maar nu hebben we 350 mensen tekort, dus we zijn er 700 op achteruit gegaan. We hebben wel 600 mensen in opleiding, maar die moeten worden begeleid. Dit jaar en 2022 zijn de zwaarste jaren. Dit kan alleen opgevangen worden als we jaarlijks stabiele financiering krijgen waarmee we onze gehele instroom gelijk kunnen houden.”

Wat bedoelt u?

“Een groot probleem zijn de ‘geoormerkte gelden’ die aan zeden moeten worden besteed, aan bewaken en beveiligen, of het nieuwe Multidisciplinair Interventie Team tegen de zwaarste internationale criminaliteit. Dat klinkt mooi, maar je krijgt wat ik het cascade-effect noem. Iedereen schuift door. Als er bij een specialistisch team zoals dat MIT een vacature is, gaat daar iemand van de landelijke recherche heen. Iemand van onze regionale recherche gaat naar de landelijke recherche. Onze man of vrouw van de districtsrecherche gaat naar de regionale recherche en de agent van wijkteam Lijnbaansgracht gaat naar de districtsrecherche. Aan het einde van de dag trek je alleen nog maar meer gaten in het blauw op straat en heb ik geen agenten meer.”
“Landelijk zou er veel meer regie moeten komen op het vervullen van vacatures. We zijn nog steeds een van de beste polities van de wereld, met hooggekwalificeerde mensen die als geen ander kunnen schakelen tussen de gevechtsmodus en hulpverlening en verbinding, maar dit zijn mijn grote zorgen. We wonen onze mensen uit en dat blijft zo, als we niet uitkijken.”

Er hing zelfs een staking van de mobiele eenheid tijdens weer een grote nieuwe coronademonstratie in de lucht. De woede om de werkdruk leeft.

“Wat niet vergeten moet worden is dat de burgemeester en ik óók een goede cao willen voor onze politiemensen, net als de vakbonden. Het zou jammer zijn als we tegenover elkaar komen te staan. De werkgever zit in Den Haag, dus feitelijk is dat de boom waartegen geblaft moet worden. Ik vind het belangrijk om dat in verbinding met de bonden te doen en niet tegenover elkaar.”

Corona: minder criminaliteit, wel meer geweld

De coronatijd zorgt voor een forse daling van de reguliere criminaliteit, vooral van de inbraken en zakkenrollerij. Openlijk geweld tegen personen steeg. De cijfers, vanwege corona vergeleken met 2019 (want 2020 was ook al een raar jaar).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden