PlusAchtergrond

Waterballet op straat: wijken kunnen hemelwater slecht kwijt

Al weken staan delen van Amsterdamse straten blank. Het regent en het regent en dat is de afwatering op veel plekken te machtig.

De Eerste Van der Helststraat, De Pijp.Beeld Jakob Van Vliet

Op steeds dezelfde plekken in de stad ontstaan plassen, plassen en nog eens plassen. Wie dankzij Buienradar de regen weet te mijden, arriveert alsnog met natte sokken op de eindbestemming. Veel parken liggen diep, waardoor het gras een moeras is geworden. De Meeuwenlaan in Noord kwam vorig weekend in aanmerking voor een nieuwe naam: de Meeuwenvaart.

De foto’s van meterslange plassen die deze week werden ingestuurd na een oproep van deze krant illustreren hoe fietsers en voetgangers in de hele stad gebukt gingen onder de natte februarimaand vol storm en regen. Langs drukke uitvalswegen als de Mauritskade en de Houtmankade is het bar en boos: na een stevige bui plenst met elke auto een vloedgolf over het fietspad. Wie dan voor ziekenhuis OLVG West de Jan Tooropstraat wil oversteken, doet er verstandig aan lieslaarzen aan te trekken.

Tapijtwinkelier Mailo Harman keek deze week voortdurend met een schuin oog naar de wolkenlucht. Een paar jaar geleden werd aan de Ceintuurbaan een vrijliggend fietspad aangelegd en sindsdien komt de regen met enige regelmaat vanaf de brug naar de Hobbemakade zo zijn winkel binnengesijpeld. De straat loopt schuin af richting zijn winkelpui die aan één kant wordt beschermd door een put. Aan de andere kant stroomt het sinds de ‘herinrichting’ van de straat dwars door een gapende kier en de niet meer sluitende deurpost.

Vochtkringen in het tapijt

“Vorig jaar zomer kwam het tot hier,” wijst Harman. De vochtkringen zijn nog steeds te zien in het tapijt, twee stappen de winkel in. OLVG West heeft overigens geen klachten van patiënten over de natte entree van het ziekenhuis, maar vindt de plassen op de route vanaf de tramhalte wel reden om contact te zoeken met de gemeente.

D66-raadslid Jan-Bert Vroege post al een paar jaar met enige regelmaat foto’s van wateroverlast op Twitter onder de noemer: ‘Plas van de dag’. Opeenvolgende wethouders hebben beterschap beloofd, maar Vroege ziet er nog weinig van terug. “Ik zie het niet beter worden, eerder slechter.”

In de negentiende-eeuwse gordel rond het centrum treden de meeste problemen op, constateert hij. In de binnenstad is de afwatering nog redelijk op orde, doordat het regenwater zijn weg vindt naar de grachten. In de wijken daaromheen is de openbare ruimte krap en versteend. De geringste verzakking zorgt voor een kuil waarin het water blijft staan. Vergis je niet, zegt Vroege, plassen kunnen knap gevaarlijk zijn voor fietsers. ”Je weet niet wat eronder zit en hoe diep ze zijn.”

Er zijn ook plekken waar het structureel fout zit, zegt Vroege. Ook hij noemt de Mauritskade. “Terwijl daar net een paar jaar geleden voor een godsvermogen de riolering is vernieuwd.”

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Werk aan de afwatering van het Sarphatipark. Beeld Jakob Van Vliet

Als reden voor de problemen die ontstaan door nattigheid noemen de gemeente en Waternet in de eerste plaats de klimaatverandering. Onder de naam Rainproof bereiden ze de stad voor op de hoosbuien die in 2085 tot wel tien keer zo vaak kunnen vallen als nu vanwege de opwarming van de aarde. “Onze stad is daar niet op gebouwd.” Vandaar ook het plan dat stadsdeel West deze week ontvouwde: nieuwe tuinen in Oud-West mogen voortaan hooguit voor de helft uit stoeptegels bestaan. In de nieuwe Hemelwaterverordening schrijft de gemeente voor dat bij nieuwbouw voortaan 60 millimeter neerslag op het perceel moet worden opgevangen voordat het riool daarmee wordt belast.

Paraplu

Is het waterballet van de afgelopen weken dan alleen te wijten aan klimaatverandering? Dit was de op-één-na-zachtste en de natste februari sinds die statistiek wordt bijgehouden. Aan de andere kant: het regende vooral vaak, niet per se met een hoge intensiteit. In de top 5 van natte februari’s bij het KNMI in De Bilt staan verder jaren als 1946, 2002, 1970 en 1950, toen de klimaatverandering zich nog niet manifesteerde.

Als je het Vroege vraagt, vertoont de afwatering ook structurele gebreken. Als hij zijn ‘Plas van de dag’ op de kiek zet, valt hem vaak op dat het mankeert aan schoonmaak en onderhoud. “Dan prik ik met mijn paraplu het vuil uit de kolk en dan stroomt het water wél weg.”

Hij heeft ook stellig de indruk dat de gemeente, de stadsdelen en Waternet tot een paar jaar geleden langs elkaar heen werkten. “Men vroeg zich af: wie is verantwoordelijk? Het stadsdeel dat het fietspad schoonhoudt? Of Waternet, want het riool begint bij het putje?”

De gemeente wijst erop dat februari behalve nat met vier stormen ook onstuimig was. Het gevolg is dat de kolken meer vervuiling te verwerken krijgen van bijvoorbeeld takken. De samenwerking met Waternet is er door een ‘verbeterplan’ enorm op vooruitgegaan, zegt een woordvoerder. Ze hebben bijvoorbeeld samen alle kolken geregistreerd, zodat die niet meer versnipperd over de stadsdelen worden bijgehouden. Waternet kan daarom nu precies vertellen hoeveel kolken verstopt zijn: 256 van de 160.000.

Poreuze straatstenen

Zoals op de snelweg slippartijen worden voorkomen door zoab (zeer open asfaltbeton), zo krijgt de stad straks misschien wel klinkers van zoak: zeer open afvalkeramiek. De poreuze straatstenen laten water snel wegvloeien naar de ondergrond, waardoor plassen als sneeuw voor de zon verdwijnen, in vijf tot tien minuten.

Eerder deze maand kreeg de Limburgse start-up TileSystems een innovatieprijs voor de zoak-klinkers.

“De gemeente Amsterdam is heel enthousiast,” zegt Rob Alards van TileSystems. Waarschijnlijk wordt een ‘pilotstraat’ ingericht met de waterdoorlatende stenen die ook nog eens het voordeel hebben dat ze zijn gemaakt van bouwafval. Doordat ze als een spons een deel van het water vasthouden in een buffer onder de tegel, zorgen ze hartje zomer bovendien voor minder hittestress.

Dat betekent dan weer niet dat met deze stenen alle afwateringsproblemen tot het verleden gaan behoren. “Het is geen kwestie van de oude klinker eruit en de nieuwe erin.” TileSystems experimenteert daarom nog met een onderlaag van steentjes of steenwol.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden