PlusAchtergrond

Wat maakt de uitspraak over het Haga Lyceum zo belangrijk?

Het Cornelius Haga Lyceum behaalde maandag een klinkende overwinning in de rechtszaal op Onderwijsminister Slob. Wat betekent deze uitspraak?

Beeld Eva Plevier

Dit is de zoveelste gerechtelijke uitspraak over het Cornelius Haga Lyceum. Wat maakt deze zo belangrijk?

Waar andere rechters zich bezighielden met bijzaken rondom de strijd tussen de overheid en de islamitische school uit Nieuw-West, ging deze over de hoofdvraag: is de situatie zo ernstig dat het wegsturen van het schoolbestuur gerechtvaardigd is? De rechtbank vindt van niet. Op een handjevol onrechtmatige uitgaven na aan schoolbestuurder Soner Atasoy en diens broer is er geen financieel wanbeheer.

De school doet niet te weinig aan burgerschapsles, zoals minister Arie Slob voor Basis- en Voortgezet Onderwijs stelde. De rol van vier ‘salafistische aanjagers’ waar de AIVD begin vorig jaar voor waarschuwde, stelt volgens de rechtbank weinig voor. Er is geen bewijs dat zij eventuele opvattingen die tegen de democratie en integratie indruisen ook op de school uitdragen. Al met al is de ‘aanwijzing’ waarmee Slob in september vorig jaar Atasoy de wacht aanzegde een veel te zwaar middel. De rechtbank heeft het besluit daarom vernietigd.

Wie moeten zich deze uitspraak aantrekken?

Allereerst minister Slob, die eind vorig jaar al van de Raad van State een tik op de vingers kreeg omdat hij de financiering van de school in één klap wilde stopzetten. Hij is te hard van stapel gelopen, aldus de rechtbank. Als bewindsman van de ChristenUnie zal het hem het verwijt niet lekker zitten dat hij de vrijheid van onderwijs met voeten heeft getreden. Hij stelt in een reactie dat er grenzen zijn aan die vrijheid. Hij noemt het ‘ongewenst’ dat de rechter op basis van de huidige wet niet kan opgetreden tegen antidemocratisch en anti-integratief gedachtegoed. Volgens hem voldoet die wet niet. Daarover later meer.

Wie krijgt nog meer kritiek van de rechtbank?

De Onderwijsinspectie. Met het rapport van die dienst in de hand kwam Slob tot zijn inmiddels omstreden beslissing. De inspectie velde een negatief oordeel over feiten waar het eind 2018 in een conceptrapport geen enkele moeite mee had. In het eerste rapport werd het bestuur nog geroemd om ‘transparant en integer functioneren’. De rechtbank constateert dat dit haaks staat op het ‘falend intern toezicht’ waar het tweede rapport van rept.

In de tussentijd trok de AIVD aan de bel over radicaalislamitische invloeden. Daarvan is in de praktijk weinig gebleken, aldus de rechtbank, die daarmee in feite ook de inlichtingendienst bekritiseert. De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid, wiens analyses over vier van de vermeende aanjagers vertrouwelijk aan de rechtbank zijn overhandigd, komt evenmin ongeschonden uit de strijd. De analyses zijn ‘niet altijd’ logisch opgebouwd en inzichtelijk.

Hoe reageert de politiek?

Niemand verlaat vooralsnog de eerder ingenomen posities. Slob, die tot nu toe de vrijwel unanieme steun geniet van de Tweede Kamer, zet zijn kaarten op het hoger beroep bij de Raad van State en hoopt dat de hoogste rechter het ‘maatschappelijk belang’ laat meewegen. Het stadsbestuur van Amsterdam stelt in een summiere reactie dat het aan de huisvestingsplicht zal blijven voldoen. Zonder tegenbericht blijft daarmee de eerdere oproep overeind aan Atasoy om af te treden.

En hoe reageert Atasoy?

Hij schermt met een rechtszaak waarin hij schadevergoeding gaat eisen voor de ‘tonnen’ die de school gemaakt heeft in de strijd met de overheid. Tegelijkertijd zegt hij open te staan voor een gesprek. Daartoe roept ook de Blauwe Moskee op, de enige moskee in Amsterdam die zich eerder tegen Atasoy keerde maar daar nu van terugkomt. Slob ziet dat niet zitten – hij wil het hoger beroep afwachten.

Is er meer bijval voor de school?

In de academische wereld was eerder al steun van met name onderwijsdeskundigen, die vonden dat de overheid te hard van leer trok. Dat argument is nu overgenomen door de rechtbank. Die zegt in feite dat er weliswaar het een en ander is aan te merken op de school, maar dat alle overheidsinstanties die zich ermee hebben bemoeid, te hoog van de toren hebben geblazen.

Hoe nu verder?

In principe verandert er niets. De school blijft open, het bestuur zit waar het zit, het ministerie van Onderwijs maakt gewoon geld over. Het hoger beroep is een zaak van lange adem; de Raad van State verwacht dat er op z’n vroegst in het najaar een uitspraak ligt. Ondertussen ziet minister Slob in het vonnis van maandag de noodzaak voor het parlement om haast te maken met zijn wetswijziging, waarin hij de eisen voor burgerschapsonderwijs aanscherpt. Als met de huidige wet stevig optreden niet mogelijk is, moet een nieuwe wet dat in de toekomst wél mogelijk maken.

Tip Het Parool

Heb je een nieuwstip of nieuwsfoto? Voeg ons toe op Whatsapp. Liever mailen of anoniem tippen? Bekijk hier hoe dat kan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden