PlusStadsgeluiden

Wat lawaai doet met de gezondheid: ‘Kans op hartziekten neemt toe’

Geluidhinder brengt forse gezondheidsrisico’s met zich mee. De komst van nieuwe lawaaimakers in de stad maakt dat het effect van allerlei maatregelen vrijwel nihil is. 

Beeld Mathilde Bindervoet

De afdeling Leefomgeving van de GGD houdt zich bezig met alle vormen van narigheid die vallen onder de paraplu van de medische milieukunde: bodemverontreiniging, luchtverontreiniging, chemische stoffen, geluidhinder, straling en dierplagen. Het hoofd van de afdeling, Fred Woudenberg, heeft een speciale interesse voor geluidhinder. “Geluid heeft lang geleden mijn hart gestolen,” geeft hij als verklaring voor zijn enthousiasme. “Misschien ook omdat het zo ongrijpbaar is, terwijl de impact op mensen zo groot is.”

Wat bedoelt u met ongrijpbaar?

“Een onderwerp als asbest, daar maken heel veel mensen zich meteen hevig zorgen over als het opduikt. De risico’s zijn echter beperkt. Geluid heeft precies het tegenovergestelde. De gezondheidsrisico’s zijn fors, de bezorgdheid is gering. Een van de oorzaken daarvan is dat de individuele verschillen zo groot zijn. Jij kunt last hebben van het verkeerslawaai in de straat en je buurman haalt er zijn schouders over op. Geluidhinder wordt al snel gezien als een probleem van de persoon, en niet van de veroor­zaker.”

Mensen die klagen over geluidhinder worden niet serieus genomen?

“Als jouw buurman gevoelige luchtwegen heeft, zal niemand het in zijn hoofd halen hem een aansteller te noemen. Dat wordt geaccepteerd als een feit. Maar er zijn ook geluidsgevoelige mensen, ongeveer tien tot vijftien procent van de bevolking. Dat kan allerlei vormen aan­nemen. Het kost mensen meer moeite zich af te sluiten van geluid. Het kan ook betekenen dat het de slaap verstoort. En ook als mensen doorslapen, kan de kwaliteit van de nachtrust flink worden aangetast.”

Wat zijn de gezondheidsrisico’s van geluidhinder?

“Als de slaap maar lang genoeg wordt verstoord, kunnen de gevolgen ernstig zijn. Het hart-vaatstelsel komt onder druk te staan, de hartslag gaat omhoog, net als de bloeddruk. De kans op hartziekten neemt aanzienlijk toe. We weten uit onderzoek dat in Nederland tientallen, misschien wel honderden mensen over­lijden als gevolg van lawaai. Het wordt nooit vastgesteld als doodsoorzaak, dat is dan bijvoorbeeld een hartinfarct, maar dat is met luchtverontreiniging net zo.”

De luchtverontreiniging wordt nu flink aan­gepakt in de stad met de komst van de milieuzones.

“Het probleem van geluid is dat er weinig ­technische oplossingen voorhanden zijn. Lucht­verontreiniging kun je aanpakken door bijvoorbeeld een schonere auto te nemen. Een elektrische auto is wel iets stiller dan een auto met een verbrandingsmotor, maar veel scheelt het ook weer niet. Omdat de auto’s zwaarder zijn, maken de banden meer geluid. Vanaf een bepaalde snelheid wordt dat geluid heel dominant.”

“Bij het ontwerp van auto’s wordt trouwens ook scherp naar geluid gekeken. Mensen die een dure auto kopen, willen dat het portier met een stevige klap sluit en niet met een zucht als een koektrommel.”

Moet de wetgever daar niet strenger in worden?

“Beleidsmakers zoeken bij voorkeur naar oplossingen voor problemen die niet te veel pijn doen. Geluidsmaatregelen zijn bijna altijd vervelend. Ze kosten geld of ruimte. Er is op het terrein van de geluidhinder ook nauwelijks progressie geboekt in de afgelopen tientallen jaren. De pieken in het geluidsniveau zijn verdwenen, maar de hoeveelheid lawaai in de stad is niet minder geworden.”

Hoe kan dat?

“Heel simpel: het effect van de maatregelen wordt gecompenseerd door de volumegroei. Er wordt een strook stil asfalt aangelegd of een geluidsscherm geplaatst. Maar het wordt nog steeds drukker op de wegen, met auto’s die steeds groter en zwaarder zijn. Er komen steeds meer apparaten in huis die lawaai maken. De warmtepomp is nu in opmars, die maakt ook behoorlijk veel geluid. De evenementen zijn er natuurlijk bij gekomen in de stad. Daar kunnen alle maatregelen niet tegen op. Alleen de vliegtuigen zijn iets stiller geworden, ondanks de volumegroei. Als je de trends doortrekt, verwacht je geen verslechtering in de nabije toekomst, maar ook geen verbetering.”

Dat moet voor uw dienst een teleurstellende conclusie zijn.

“Europa eist dat Amsterdam elke vijf jaar een actieplan maakt om de geluidhinder tegen te gaan. Wij zijn druk bezig om ervoor te zorgen dat de stad daar serieus werk van maakt. Maar in de praktijk gaat het vaak over botsende belangen. We weten bijvoorbeeld dat het enorm scheelt in de beleving van overlast als mensen in hun woning een zijde hebben waar het rustig en aangenaam is, het liefst met uitzicht op een beetje groen. Dat advies geven wij dan ook bij elk bouwplan. Het lastige is dat de stad voor een enorme bouwopgave staat door de woningnood. Er worden enorm veel appartementen neergezet zonder zo’n aangename zijde. Die kost ruimte en geld. Dat is een afweging die door de politiek wordt gemaakt.”

Welke maatregelen zetten zoden aan de dijk?

“Vooral maatregelen om de auto verder uit de stad te weren en meer ruimte te geven aan fietsers en wandelaars. Dat is niet alleen goed tegen de geluidhinder, maar ook voor de gezondheid. Daarvoor is natuurlijk ook goed openbaar vervoer nodig. En ik zou er toch voor kiezen nieuwe woningen een aangename zijde te geven. Het kost weliswaar wat meer, maar het woongenot wordt er veel groter door.”

Welk geluid hoort volgens u bij Amsterdam? Mail naar hetgeluidvandestad@parool.nl

Stoorzenders

Uit de laatste Gezondheidsmonitor van de GGD, verschenen in 2016, bleek dat 41 procent van Amsterdammers ernstig gehinderd wordt door geluidsoverlast. Een aanzienlijke toename: in 2008 was dat percentage nog 30. Als belangrijkste stoorzender werd het verkeer genoemd, met name bromfietsen en scooters. Twintig procent van de ondervraagde Amsterdammers gaf aan daar veel last van te hebben. Het lawaai door bouw en sloop scoorde 14,6 procent, overlast door de buren 11 procent. 

­Zomerserie

Hoe klinkt Amsterdam? En hoe gaan Amsterdammers om met die dagelijkse kakofonie? In deze serie verdiepen we ons in het geluid van deze mooie maar luidruchtige stad.

1.De stilte van de stad in tijden van corona

2. De beleving van geluid zit tussen de oren ­

3.Ook een zeeleeuw moet zich aan de regels houden

4.Wat lawaai doet met de gezondheid

5.Slimme technologie als wapen tegen geluidhinder

6.Oude geluiden zijn vertrouwde geluiden

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden