Onderzoek na moordpartij in de Staatsliedenbuurt.

Plus Analyse

Wat kan de gemeente doen in strijd tegen drugs?

Onderzoek na moordpartij in de Staatsliedenbuurt. Beeld Amaury Miller

Burgemeester Femke Halsema wil de strijd aangaan tegen drugs. Het voor haar verrichte onderzoek bevestigt dat die ambitie héél groot is. Wat kan een gemeente doen?

De strijd van ‘de overheid’ tegen drugs is een strijd tegen een veelkoppig, oppermachtig monster – daar moeten we niet naïef in zijn. De strijd van een gemeente tegen ‘de drugs’ is er helemáál een van David tegen Goliath.

Van David tegen vele Goliaths, want er is niet zoiets als één drugsmilieu.

Waar in het rapport De achterkant van Amsterdam van hoogleraar bestuurskunde Pieter Tops en journalist Jan Tromp de zorg is opgetekend dat de ‘honderden miljoenen, zo niet miljarden’ aan drugswinsten deels in Amsterdams vastgoed worden belegd, moet in acht worden genomen dat verreweg het meeste drugsgeld de stad niet eens bereikt. Dat slaat neer in ‘stenen’ en horeca in Dubai, belastingparadijzen, Marokko, Turkije en Midden- of Zuid-Amerika.

Om een reactie uit het milieu op berichten over het rapport te citeren: ‘Hoezo zou je je geld in Amsterdam wegzetten, met al die regeltjes?’

Verder maken drugscriminelen zich weinig zorgen om het overheidsingrijpen. Dat is begrijpelijk. Waar zij hun drugswinsten over de ­wereld laten flitsen, mag de staat achter ze aan met rechtshulpverzoeken etcetera. Áls we al enige betrekking hebben met het land waar het zwarte geld heen is.

Niet weer wiel uitvinden

Wat de gemeente kan doen, klinkt simpel, maar blijkt al decennia uiterst complex. Ten eerste: eindelijk barrières slechten bij het delen van kennis met niet alleen politie, justitie, fiscus enzovoort, maar óók nauwer samenwerken met banken en de Financial Intelligence Unit (meldpunt ‘ongebruikelijke transacties’).

Niet te vergeten: de eigen, versnipperde informatie eens wél goed benutten, in plaats van die te laten verstoffen in al die losse systemen van stadhuis, stadsdeelkantoren en diensten. Dat is terecht een hoofdmoot in het gemeentelijke programma De weerbare stad tegen ondermijning van Amsterdam door criminelen.

Dat is een megaklus.

Daarnaast, zoals Halsema belooft, ‘Ausdauer’ organiseren: succesvolle projecten – vaak met samenwerking als kern – vólhouden, in plaats van steeds het wiel opnieuw uitvinden.

Het zal helpen dat het Regionaal Informatie- en Expertisecentrum (Riec) de broodnodige nieuwe impulsen krijgt, nadat vorige burgemeesters dat platform van met name gemeente, politie, justitie en fiscus hadden laten versloffen. Dáár zit een kans de wijken, horeca en ‘kwetsbare’ branches (taximarkt, koeriers) in de greep te krijgen. Die operatie loopt. Nu moet het stadhuis uithoudingsvermogen tonen.

Acties Halsema

- Programma Weerbare Stad (voorjaar 2019): diverse maatregelen om informatie te delen, extra ambtelijke capaciteit en onderzoek.

- Programma Weerbare Buurten (voorjaar 2019): specifiek onderzoek naar plekken in stad die extra vatbaar zijn voor ondermijning.

- Project Niet Pluis (voorjaar 2019): nieuw loket waar ondernemers, ambtenaren en inwoners verdachte signalen kunnen melden.

- Programma Drugs (najaar 2019): aandacht voor de distributeurs, maar ook bewustwording bij de gebruikers.

Rechts: stille tocht in de stad na een liquidatie. Beeld Maarten Brante

‘Wat gaan we nu doen, en wanneer?’

Blijven doen wat we al doen? Een nieuwe aanpak? Of toch maar xtc decriminaliseren? Het onderzoek van Pieter Tops en Jan Tromp over de drugsproblematiek in Amsterdam zorgt voor veel ideeën, maar niet voor eenduidigheid.

“Nu gaan we met z’n allen roepen dat we hier wat aan willen doen. Maar dat kunnen we helemaal niet.”

Gevraagd naar zijn reactie op het rapport De Achterkant van Amsterdam is raadslid Johnas van Lammeren (Partij voor de Dieren) opvallend eerlijk. Een dag na de publicatie van het rapport waarin Amsterdam wordt afgeschilderd als de moderne equivalent van Sodom en Gomorra, kunnen raadsleden niet anders dan hun woede tonen over de conclusies.

Van Lammeren is realistisch. De stadspolitiek kan geschokt zijn, maar hoe eerlijk is het om te doen alsof de sleutel van het probleem in Amsterdam ligt? “Het is best lastig om deze discussie lokaal te voeren terwijl het gaat om landelijke spelers, zoals de Nationale Politie, de Belastingdienst en de douane,” erkent ook SP-raadslid Nicole Temmink. “Het geweld en de criminaliteit zijn symptomen van ons nationale drugsbeleid,” zegt Sylvana Simons van Bij1.

Het rapport maakt vooral gebruik van bestaande publicaties uit de afgelopen tien jaar. Maar door de stapeling van al die resultaten, geïllustreerd met opmerkingen van (anonieme) deskundigen is een brisant rapport ontstaan dat Amsterdam voorstelt als een ‘narcostad’, vrij naar de bekende Netflixserie Narcos.

Grondige aanpak

Vooral de coalitiepartijen reageren natuurlijk geschrokken op de bevindingen en willen het rapport heus bespreken met burgemeester Halsema, maar tegelijkertijd heerst er ook een soort gelatenheid. “Het is schokkend, maar ik lees er weinig nieuws in. Als je dit dossier een beetje volgde, wist je wel ongeveer dat het probleem zo groot was,” zegt D66-raadslid Reinier van Dantzig.

Femke Roosma, voorvrouw van de grootste coalitiepartij GroenLinks, wijst erop dat de stad al heel veel in gang heeft gezet om drugshandel en de ­infiltratie van drugsgeld in de stad, ondermijning, aan te pakken. “Dit vergt een structurele en grondige aanpak en daar wordt nu mee begonnen. Dit voorjaar heeft de raad er geld voor vrijgemaakt.”

Temmink (SP) is realistisch. “Nu vanwege dit rapport grootschalige projecten aankondigen is natuurlijk fijn, maar daar hebben wij de middelen niet voor. Als je deze grote, soms ­internationale spelers op de drugsmarkt wil aanpakken, heb je zelf ook grote spelers nodig.”

PvdA-raadslid Sofyan Mbarki, die al eerder voor een top 100 van ondermijnende spelers en branches pleitte, kijkt met het rapport in de hand wel nadrukkelijk naar burgemeester Halsema. Zij heeft het rapport besteld, het is aan haar om nu vervolg te geven aan de zorgen die eruit naar voren komen, vindt hij. “Er is nu genoeg onderzocht. We moeten met de burgemeester een tijdspad gaan afspreken wat en wanneer we dingen gaan doen.”

Samenhang

Ook oppositiepartij VVD wil ­regie van Halsema. “Er moet veel meer samenhang komen in de verschillende plannen die de burgemeester al heeft ­gelanceerd,” zegt VVD-raadslid Marianne Poot. “Zij moet de verantwoordelijkheid nemen om partijen beter met elkaar te laten samenwerken.”

Van Lammeren en Mbarki hebben ook begrip voor de vragen die D66 opwerpt naar aanleiding van het rapport: welke drugs zijn welkom in Amsterdam, en welke moeten écht bestreden worden? Van Dantzig: “Op cocaïne zitten woekerwinsten, het spul komt uit het buitenland en handelaren hebben bloed aan hun handen. Xtc zou, gereguleerd, mogelijk minder schade aan mens en maatschappij kunnen toebrengen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden