Amsterdam Bewaar

Was Hamid een slaaf op de Dappermarkt?

Sfeerbeeld van de Dappermarkt
Sfeerbeeld van de Dappermarkt © Rink Hof

Twee Marokkaanse kooplui haalden hun veertienjarige neefje uit de Rif naar de Dappermarkt en lieten hem 9,5 jaar onbetaald werken in hun textielhandel, stelt justitie. Moderne slavernij. Leugens, zegt hun advocaat. Vrijdag is de strafzaak.

Het was zijn veertiende verjaardag en voor Hamid uit Nador begon in december 1998 de toekomst. Zijn ouders hadden geen geld meer om hem naar school te sturen, maar er deed zich een prachtkans voor.

Ooms Hmida L. (nu 51) en El Mustapha L. (nu 45), die over waren voor een maand vakantie, namen hem mee uit Noord-Marokko, stelt Hamid. Hij reisde op het paspoort van één van hun zonen mee naar Amsterdam, in de auto.

Hamid zou naar school gaan en uiteindelijk een opleiding in de textiel volgen, de branche waarin de ooms actief zijn op de Dappermarkt. Wat klonk als de weg naar een rooskleuriger bestaan, liep volgens het Openbaar Ministerie uit op moderne slavernij.

Zes volle dagen werken
De ooms stuurden hun net veertienjarige neefje niet naar school, maar hielden hem voor de autoriteiten verborgen en stelden hem vaak zes volle dagen per week te werk in hun winkel en marktkramen in stoffen en kleding, luidt de aanklacht in de strafzaak die vrijdag dient. Hij werd afwisselend ondergebracht bij zijn grootouders en tante. Zijn paspoort bleef in handen van zijn ooms.

Als hij vroeg waarom hij niet naar school mocht, schermden zijn ooms met zijn illegaliteit. Ooit zou hij wel aan een verblijfsvergunning komen, al was het maar door een huwelijk met een (Marokkaans-)Nederlandse vrouw zodra hij volwassen was.

Het zwaarste werk, zoals het sjouwen met rollen textiel en het inrichten van de kramen, was voortaan voor Hamid, vertelde die de politie.

Volgens officier van justitie Jolanda de Boer, gespecialiseerd in mensenhandel, hielden de ooms hun neefje in hun macht door misbruik van hun natuurlijke overwicht en zijn volledige afhankelijkheid van hen: door hem geen Nederlands te laten leren, te voorkomen dat hij vrienden maakte en hem behalve van de markt af te schermen van de samenleving.

Op de markt mocht hij alleen heel oppervlakkig contact met andere kooplieden of klanten hebben. Een mobieltje dat hij op de kop had getikt, werd na ontdekking door één van de ooms stukgeslagen, aldus Hamid.

Van december 1998 tot medio 2008 deed hij het zware werk in de textielhandel. De ooms dreigden hem volgens justitie bij de politie aan te geven als hij niet deed wat zij wilden.

Behalve voor de langdurige uitbuiting en afpersing klaagt justitie de ooms aan voor het verlenen van medewerking aan zijn illegale verblijf in Nederland, 'uit winstbejag', en voor het tewerkstellen van een illegaal.

In de zomer van 2008 - Hamid was inmiddels 23 - kwam hij stap voor stap los van zijn ooms. Hij had steeds meer contact met een Marokkaanse ondernemer die hem uitlegde dat hij aanspraak kon maken op veel meer rechten dan hij tot dan toe dacht te hebben. Dat een werknemer in Nederland recht heeft op een fatsoenlijk inkomen, bijvoorbeeld, en op vrije tijd.

Hamid werkte langzaamaan steeds meer onder normalere omstandigheden voor de andere koopman toen hij in 2009 tegen een politiecontrole aanliep. Hij werd aangehouden als illegaal. Bij de Vreemdelingenpolitie deed hij zijn relaas - dat volgens de recherche goeddeels bleek te kloppen toen die op de markt en in Marokko onderzoek deed en een lange reeks getuigen verhoorde, onder wie Marokkaanse familieleden van Hamid.

Als slachtoffer van mensenhandel kreeg hij de zogeheten 'B9-status', volgens een regeling waarmee de overheid wil voorkomen dat slachtoffers blijven zwijgen uit angst onmiddellijk het land te worden uitgezet. Zij krijgen op humanitaire gronden een verblijfsvergunning. Hamid woont inmiddels elders in Nederland en het lijkt hem goed te gaan, meldt justitie.

De ooms werden in oktober 2010 gearresteerd. Ze werden na verhoor vrijgelaten in afwachting van hun proces, maar het Openbaar Ministerie tilt zwaar aan de zaak.

Lees vandaag meer in Het Parool