PlusReportage

Wandeling door de Kolenkit met Felix Rottenberg: ‘Het is een gotspe’

De Kolenkit was officieel de slechtste buurt van Nederland en de film die Felix Rottenberg erover maakte, maakte veel los. Een wandeling door de buurt toont aan dat samenleven ingewikkeld blijft.

Felix Rottenberg tijdens de wandeling door de Kolenkitbuurt.Beeld Marc Driessen

Botsende werelden in de Kolenkit, op het Jan van Schaffelaarplantsoen om precies te zijn. Aan de ene kant de nieuwbouwwoningen, smetteloos en precies zo prijzig als de buitenkant doet vermoeden. Aan de andere kant de grauwe bakstenen van de portieketalageflats uit de tijd van vlak na de oorlog.

Felix Rottenberg krijgt het er bijna te kwaad van. ‘Een gotspe is het’, het spijt hem dat hij het moet zeggen. “Hoe kan je zulke nieuwe woningen nou neerzetten tegenover de huizen die er al stonden? Hebben ze nooit gedacht: wat ís dat eigenlijk voor een wijk, waar we van die witte, chique gebouwen gaan neerzetten? Dan mis je ieder gevoel voor de historische context waarin je werkt. En nog belangrijker: het leidt tot onbegrip.”

Rottenberg is een van de deelnemers aan de Kolenkit-wandeling die deze onstuimige middag is georganiseerd door het Van Eesterenmuseum. Hoewel, helemaal alleen deelnemer is Rottenberg natuurlijk nooit: aan de lopende band moet gids Karin Ruijsch, zelf oud-bewoonster en cultuurwetenschapper, alle zeilen bijzetten om zelf ook nog aan het woord te komen.

Dat zit ‘m ook in het feit dat Rottenberg zojuist de laatste hand heeft gelegd aan een documentaire die het vervolg is op de belangrijke film die hij maakte in 2003: De Akbarstraat. Het afgelopen jaar keerde hij terug naar de straat en peilde hoe het gaat met de buurt en de bewoners. Hoe is het gesteld met ‘de integratie’? En als je dat dan toch aan het onderzoeken bent: wie moet er eigenlijk integreren dan? De deelnemers aan de wandeling kregen na afloop een speciale voorvertoning van Terug naar de Akbarstraat.

Problematische wijk

Het levert een bijzonder interessante wandeling op door de buurt die in 2009 nog officieel werd betiteld tot de meest problematische wijk van Nederland. Want de Kolenkit verandert en de wandeling maakt dat duidelijk. Van de tochtige huizen in het noordelijke deel van de buurt, gaat het naar Rhapsody in West, waar alles spic en span is. Er is gesloopt en er wordt gebouwd. Wat lelijk en deprimerend is verdwijnt, maar wat terugkomt is niet in alle gevallen beter.

Gids Karin Ruijsch begrijpt dat niet de hele Kolenkit kan blijven zoals ie was. “Maar wat ervoor terugkomt, is in veel gevallen veel te duur voor de oorspronkelijke bewoners. Ooit was het hier negentig procent sociale huur, dat wordt 55 procent. Het gevolg is dat mensen die uit hun huizen moeten omdat ze worden gesloopt, híer in ieder geval niet meer terugkeren: ze kunnen het niet betalen. Dat is verdringing.”

Rottenberg is het ermee eens en staat driftig te knikken. “Er is in veel gevallen sprake van een stenen vernieuwing, maar dat je ook bezig bent met een sociale operatie, daar heeft niet iedereen even goed rekening gehouden.”

Het raakt direct aan de film die Rottenberg net heeft gemaakt, die eind januari op tv wordt uitgezonden. Toen hij begin deze eeuw voor het eerst in de Kolenkit kwam, aanvankelijk vooral omdat zijn dokter tegen hem had gezegd dat hij lange stukken moest lopen, trof hij een buurt waarin spanningen soms hoog opliepen. De oorspronkelijke bewoners, de Amsterdammers die de arbeiderswoningen bevolkten, en de nieuwkomers van Turkse en Marokkaanse komaf leefden volledig langs elkaar heen.

Inmiddels heeft in de buurt de stedelijke vernieuwing huisgehouden. In Terug naar de Akbarstraat is te zien dat autochtone, hogeropgeleide Amsterdammers in de Kolenkit zijn neergestreken. Wie moet zich nu aanpassen aan wie? De buurt is nu misschien wel gemengder dan ooit, maar mengen doet het nog altijd niet. Het zijn fraaie scenes in de film: kleine Marokkaanse jongetjes, spelend in het zand, afgewisseld door een witte vader, staand bij een schommel waarop zijn kind zit met een helmpje op het hoofd.

Rottenberg zegt het, hij zei het al eerder: samenleven is een zaak van een lange adem. “Mixen gaat altijd van onderaf, dat kan je een buurt niet opleggen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden