PlusAchtergrond

Wandelend raadsel: wie was Paul George de Bruyn Ouboter?

Wie was de man die op een zomermorgen in 2005 aan de Costa Blanca voorgoed zijn ogen sloot? Zijn leven was één grote leugen geweest. Paul George de Bruyn Ouboter, de naam die hij opgaf bij zijn arrestatie in 1945, was hij zeker niet. 

Paul George de Bruyn Ouboter (hier in 1950) zat na de oorlog meer dan vijf jaar in Amsterdam in voorarrest.Beeld Politie Amsterdam

In het Stadsarchief Amsterdam ligt een vuistdik politiedossier op naam van Paul George de Bruyn Ouboter, geboren op 6 mei 1917 te Amsterdam − het betreft een imaginaire identiteit. Het volledige dossier is verspreid over het Stadsarchief en het Natio­naal Archief en telt 1500 stukken. De inhoud bevat een adembenemend verhaal.

De kleine, tengere en onopvallende Paul deed zich eind augustus 1945 aan de grens bij het Twentse Glanerbrug voor als een vanuit Duitsland terugkerende Nederlandse dwangarbeider. Zijn antwoorden kwamen in een verdachte mengelmoes van Duits en Nederlands. Hij viel door de mand toen hij de SS-bloedgroeptatoeage bleek te hebben. Hij miste alle vingers van zijn linkerhand, op zijn duim na.

De man die aan de grens werd aangetroffen had Duitse marken en Russische roebels op zak. Aan de authenticiteit van zijn identiteitsbewijs werd toen al getwijfeld. Hij werd gearresteerd en overgebracht naar Amsterdam, naar eigen zeggen de stad waar hij vandaan kwam, maar waar de politie nooit één spoor van hem heeft kunnen vinden.

‘Rattenlijn’

Meer dan vijf jaar zat Paul in Amsterdam in voorarrest. Gedurende zijn verblijf in het Huis van Bewaring aan de Amstelveenseweg bekeerde hij zich tot de islam en kreeg hij geestelijke bijstand van Nederlands eerste imam Quadratullah Hafiz. Nadien beweerde Paul joods te zijn (hij was besneden) en stuurde hij zichzelf stiekem brieven om de gevangenisadministratie te ontregelen.

Zodoende trachtte hij met de pauselijke Pontificia Commissione Assistenza in Genua in contact te komen. Langs hen liep de ‘rattenlijn’ waarlangs onder meer Adolf Eichmann en Jozef Mengele naar Zuid-Amerika waren gevlucht. Paul epileerde zijn haar om z’n uiterlijk te veranderen en was doodsbang herkend te worden door Polen. Ook stuurde hij tientallen ambassades asielaanvragen − van de Israëlische tot de Russische, van de Pakistaanse tot de Chileense.

Wat politiecommissaris Stoett al die jaren ook deed om de waarheid te achterhalen, het mocht niet baten. Paul bleef een wandelend raadsel. Begin 1951 werd hij bij gebrek aan bewijs vrijgelaten. Daarna zwierf hij nog een jaar door Amsterdam. In 1952 emigreerde hij naar Chili, het enige land dat hem uiteindelijk asiel verleende.

Na zijn aankomst in Chili ging Paul als ­‘Jorge’ door het leven. Tussen 1952 en 1973 werkte hij zich als ingenieur op tot ambtenaar bij het departe­ment van stedenbouw in de hoofdstad Santiago. Hij trof ‘alte Kameraden’, zoals voormalig SS-kolonel Walter Rauff, de ontwikkelaar van de gaswagens, die via het Vaticaan naar Chili was gevlucht en voor de Bundesnachrichtendienst spioneerde.

Paul bezocht in Chili ook de Colonia Dignidadwaar een totaal ontspoorde Duitse sekte was neergestreken. Sekteleider Paul Schäfer was pedofiel en misbruikte gedurende dertig jaar alle op het sekteterrein aan­wezige jongens. Onder het bewind van Augusto Pinochet stelde Schäfer zijn landgoed ter beschikking aan de Dina, de Chileense geheime dienst, die er ongeremd martelde en er meer dan honderd staatsvijanden liet verdwijnen.

Paul was na Pinochets staatsgreep in 1973 naar het Estadio Nacional in Santiago overgebracht − hij was immers medewerker geweest van de overheid van de afgezette linkse president Salvador Allende. Daar werd hij tijdens verhoren mishandeld en vervolgens geïnterneerd in concentratiekamp Chacabuco.

Naziburgemeester

Onduidelijk blijft hoe Paul datzelfde jaar samen met zijn vrouw als politiek vluchteling naar ­Europa kon ontkomen. Bij aankomst in Noorwegen liet hij zich als George de Bruyn registreren. Tot zijn pensioen werkte hij als ingenieur voor de Noorse spoorwegen, daarna lokte de Spaanse zon.

Dat Paul in 1945 de identiteit van de Hamburgse Otto de Bruyn Ouboter had aangenomen, blijkt na onderzoek in Berlijnse archieven. De echte Otto behoorde tot de staf van Hitlers plaatsvervanger Martin Bormann en was vanaf 1939 als nazi burgemeester van verschillende gemeenten rondom Auschwitz.

Pauls verklaringen komen exact overeen met Otto’s levenswandel , maar dat kon de politie indertijd niet weten, net zo min als dat Paul en ­Otto tijdens de Duitse capitulatie in 1945 in Tsjechië in elkaars nabijheid waren. Otto’s inmiddels 90-jarige zoon heeft geen idee wie Paul kan zijn. Vast staat dat hij ingenieur en SS’er was. Kennelijk was hij betrokken bij zaken die hem ertoe noopten met zijn ware identiteit te breken.

Stijn Reurs is journalist en onderzoekt al jaren het verleden van Nederlanders die tijdens de bezettingsjaren met de Duitsers collaboreerden.

Artikel in Het Parool, 6 oktober 1949.

‘Geheimzinnig man in arrest’

Op 6 oktober 1949 publiceerde Het Parool een nieuwsartikel over de arrestatie in Amsterdam van ‘een geheimzinnig man’, mogelijk verdacht van oorlogsmisdaden: ‘In het Amsterdamse Huis van Bewaring bevindt zich een geheimzinnig man, die zich Paul George de Bruyn Oubut of ­Ouboeter noemt. Omdat zijn inlichtingen alle op leugens bleken te berus­ten, verspreidde de politie onlangs zijn portret. Het vermoeden bestaat, dat deze man als SS-officier in Duitsland, Polen of Italië, zich aan oorlogsmisdaden heeft schuldig ­gemaakt en thans, door zich als Neder­lander uit te geven, aan gevol­gen daarvan tracht te ontkomen. Hij komt in geen enkele burgerlijke stand van ons land voor, zodat het zeer goed mogelijk is, dat al zijn verhalen op fantasie berusten. ­Iedere inlichting over deze duistere ­figuur is de politie daarom zeer welkom.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden