Plus Interview

Waarom sneuvelden minstens 150 bomen tijdens de storm?

Voor een bomenconsulent is het een droevige, maar ook intrigerende dag. Want waarom zijn er bij de storm woensdagnacht minstens honderdvijftig bomen gesneuveld – alleen al in het centrum? In de hele stad loopt het aantal zelfs in de honderden en op sommige plekken gingen complete rijen plat. Hoe zit dat?

Boomconsulent Hans Kaljee. Beeld Dingena Mol

Hans Kaljee, de bomenexpert van de gemeente, breekt zijn hoofd over deze vraag. Neem het Oudekerksplein. Beschut tussen de eeuwenoude panden en in de luwte van de Oude Kerk staan de bomen daar relatief ‘uit de wind’. Toch liggen ze allemaal om. “Inclusief een dikke oude Hollandse iep die daar al tachtig jaar alle stormen doorstaat. Dat ook deze boom is omgewaaid, geeft wel aan dat er iets bijzonders aan de hand is.” Kaljee denkt dat de bomen wellicht door een valwind zijn geveld. “Bomen zijn heel goed bestand tegen wind uit één richting. Maar als de wind plots van de andere kant komt, dan kunnen ze daar slecht tegen. Wind is een gek ding, ook voor bomen.”

Wat mogelijk ook meespeelt is volgens Kaljee dat de wind in de grachten meer snelheid heeft gekregen. “Een soort tunneleffect.” Er zijn namelijk opvallend veel bomen langs de grachten omgewaaid. Aan de Amstel, ter hoogte van Hotel De L’Europe lag een heel rijtje om. Het zijn allemaal theorieën, benadrukt Kaljee, maar wellicht speelt naast het tunneleffect ook het domino-effect een rol. “Als er een boom omwaait, staat de volgende ineens vol in de wind. Dan kan de één na de andere omwaaien. Dat noemen we in de bomenwereld het oproleffect. In bossen zien we dit vaker. Het zou heel goed kunnen dat dit aan de Amstel ook is gebeurd.”

Kwetsbaar

Recent zijn overal in de stad Canadese populieren gekapt. Dat roept de vraag op of de (buur)bomen nu extra kwetsbaar zijn. Kaljee denkt van niet. “Bij elke boom die gekapt moest worden, hebben we gekeken: ‘Als we boom A weghalen, wat betekent dat dan voor boom B?’ Bomen waarvan de voorspelling was dat hij bij een storm takken zou verliezen, zijn gesnoeid – ook om te voorkomen dat ze kunnen omvallen.”

De komende dagen blijft het druk voor Kaljee en zijn collega’s. Sowieso zijn er tweehonderd medewerkers van de gemeente bezig met het vrijmaken van de wegen en het opruimen van alle takken en bomen. Kaljee bestudeert ondertussen welke scheef gewaaide bomen kunnen worden gered. “Op het Beursplein staan hemelbomen die scheef gewaaid zijn. Het is teleurstellend, want ze zijn nog niet zo lang geleden geplant. We hopen dat we ze kunnen redden. Dat is een hele toer, want daar moet een kraan bij komen. Je kan niet zeggen: ‘We duwen de boom even met vier man recht en hij staat weer’.”

Beeld ANP

Gammel

Ook inspecteren Kaljee en zijn collega’s welke bomen er zo gammel bij staan, dat het risico groot is dat ze bij de eerstvolgende windvlaag omgaan. Dat heeft de prioriteit, niet in de laatste plaats omdat de wind vrij krachtig blijft en er onweersbuien zijn voorspeld. “Maar we gaan ook op onderzoek uit: Waarom is deze boom bij het maaiveld afgebroken? Hebben we iets over het hoofd gezien? Is er een patroon? Maar bij de storm in 2013 zijn er 1197 bomen omgewaaid. En toen hebben we totaal geen patroon kunnen ontdekken.”

Elke omgewaaide boom, zegt Kaljee, is in die zin vaktechnisch interessant. Maar tegelijkertijd is het verdrietig. “Zo’n mooie oude boom aan de gracht is zo beeldbepalend dat het een enorm gat achterlaat als hij omvalt. Dat is een groot gemis. Dat geldt ook voor die prachtige iep met zijn broccolivormige kroon op het Oudekerksplein. Hollandse iepen, daar hebben we er niet zoveel meer van. Hij stond daar fantastisch. Er zijn mensen met die boom opgegroeid, ze zagen er elk voorjaar vogeltjes in en uitvliegen, dan is het heel ingrijpend dat die boom weg is.”

Onheil op Oudekerksplein

Op het Oudekerksplein is de schade die de storm van woensdagnacht aanrichtte goed zichtbaar: naast schade aan de kerk, liggen er takken op daken van huizen, zijn er vier bomen gesneuveld en bankjes verpletterd. Omwonenden spreken van een wonder dat er geen slachtoffers zijn gevallen.

Mark Hendriks (39) woont sinds 2011 aan het Oudekerksplein en kwam een uur voor het onheil losbarstte thuis na een avondje uit met vrienden. “Ik zag dat er bij de boom een groepje op het bankje zat dat een uur later is verpletterd door de vallende boom. Ze hebben echt geluk gehad. Ook mijn huis is wonderbaarlijk zonder schade de nacht doorgekomen. Er blijven op deze manier alleen wel weinig bomen over, want drie jaar geleden is er ook al een gesneuveld tijdens een storm.”

Net zoals veel andere gebouwen in de stad liep ook de Oude Kerk schade op. Naast schade aan de muur en het dak, is er een steiger door de omvallende boom gekatapulteerd over het dak van de kerk. “Omwonenden spraken over een tornado op het plein,” vertelt directeur van de Oude Kerk Jacqueline Grandjean. “Dat laat zien dat we de kracht van de natuur niet moeten onderschatten.” Terwijl de expert de schade nog in kaart aan het brengen is, is de restauratiearchitect al druk bezig met de renovatie die waarschijnlijk in de tienduizenden euro’s zal lopen. “De schade is groot, maar belangrijker is om als een haas noodvoorzieningen te treffen zodat de bewoners het in elk geval drooghouden. Gelukkig stond het hoekpandje waar de boom op viel toevallig leeg. Stel je voor dat daar iemand had gewoond!” Cor Ockeloen van loodgietersbedrijf Jobsen werkt aan het renovatieproject van een van de huisjes naast de kerk. “De boom is tegen het huisje afgeketst en heeft de steiger gesloopt, dus we kunnen weer opnieuw beginnen.”

Terwijl de gemeentewerkers druk zijn om de bomen op te ruimen, maakt de buurt zich op voor de volgende storm aankomend weekend.

Thomas van de Pol

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden