PlusUitleg

Waarom is Amsterdam tegen de nieuwe kraakwet, en is dat terecht?

De Eerste Kamer stemde dinsdag in met een aanscherping van het kraakverbod. Amsterdam is geen voorstander. Maar waarom eigenlijk niet? En wat zijn de gevolgen? De belangrijkste vragen beantwoord.

null Beeld Nosh Neneh
Beeld Nosh Neneh

1. Hoe ziet de kraakwet er nu nog uit?

Nu nog is het zo dat krakers – als eenmaal is besloten dat een gekraakt pand moet worden ontruimd – de kans krijgen om de rechtbank om een uitspraak te vragen. Tot er een uitspraak van het kort geding is, mogen ze niet worden uitgezet. Dat kan tot acht weken duren.

2. Welke veranderingen brengt de wetswijziging met zich mee?

De aangenomen initiatiefwet maakt het mogelijk om krakers sneller uit te zetten. De officier van justitie kan, na een door de rechter-commissaris verleende machtiging, binnen 72 uur de politie verzoeken om een pand te ontruimen. Het doel: de tijd tussen de aankondiging en de daadwerkelijke ontruiming flink verkorten.

3. Welke bezwaren heeft de Amsterdamse driehoek tegen de wetswijziging?

In een brief aan leden van de Eerste Kamer benadrukte burgemeester Halsema dinsdagochtend dat het wetsvoorstel in de praktijk juist zal leiden tot een langere ontruimingstermijn.

Halsema schrijft dat een gedwongen ontruiming (binnen 72 uur) een dusdanige inbreuk op het huisrecht is, dat het OM niet kan volstaan met een minimaal dossier. De zwaarte van de maatregel zal eerst volledig moeten worden getoetst door de rechter-commissaris, voordat er tot ontruiming kan worden overgegaan. Met andere woorden: de nieuwe ontruimingstermijn is in de praktijk onrealistisch.

Daarnaast leidt de wetswijziging volgens de driehoek tot een forse stijging van de werkdruk voor de politie, het OM en de rechtbank. ‘Nu worden alleen dossiers gemaakt als er een kort geding is ingesteld. Straks moet dat voor alle zaken. Dat betekent een toename van 231 procent’. Krakers zouden bovendien alsnog na de uitspraak van de rechter een kort geding kunnen aanspannen. Daarmee wordt een onnodige extra stap toegevoegd aan het ontruimingsproces.

4. Wordt er nog veel gekraakt in Amsterdam?

In de brief verwijst Halsema naar het strengere kraakbeleid dat in 2019 werd aangekondigd. Zo worden kraakacties die de politie ziet gebeuren, onmiddellijk beëindigd. Een gekraakt pand waar een eigenaar concrete plannen mee heeft, wordt zo snel mogelijk ontruimd. Daardoor is het aantal kraken sindsdien al met 80 procent afgenomen, van 86 gekraakte panden in 2019 naar 15 in 2020.

In 30 procent van de gevallen wordt door krakers een kort geding aangespannen, dat binnen twee tot drie weken wordt ingepland. Vorig jaar werden alle vorderingen van krakers afgewezen, waarna er direct kon worden overgegaan tot ontruiming. Alle andere panden werden sneller ontruimd. De Amsterdamse burgemeester noemt het dan ook een ‘gemiste kans’ dat de indieners van het wetsvoorstel nooit contact hebben gezocht met de Amsterdamse driehoek.

5. Is het nieuwe beleid goed te handhaven?

Kort gezegd: nee, denkt Halsema. De ‘toch al schaarse opsporingscapaciteit’ biedt geen ruimte voor nog meer werkdruk voor politie, OM en rechtbank. Juist daarom wil de driehoek ook in de toekomst met een minimale inzet kraakpanden kunnen blijven ontruimen. Deze wetswijziging draagt daar volgens Halsema beslist niet aan bij.

6. Zijn de door Amsterdam ingebrachte bezwaren terecht?

Daar is geen eenduidig antwoord op te geven, omdat in de praktijk zal moeten blijken hoe rechter-commissarissen omspringen met de aangescherpte wet. Toch kan Jeroen Groenewoud, advocaat bij Hielkema & co en gespecialiseerd in vastgoedrecht, zich wel voorstellen dat rechters in sommige gevallen krakers het voordeel van de twijfel geven. Het verbaasde hem dat deze wet de eindstreep haalde, omdat meerdere partijen zoals het OM en de Raad van State eerder al kritisch waren op het voorstel.

Juist wanneer de rechter-commissaris binnen 72 uur een uitspraak moeten doen en er nog geen concrete plannen voor een pand op tafel liggen, hebben krakers mogelijk meer kans om te kunnen blijven in het gekraakte pand. “De rechter-commissaris zal zich waarschijnlijk niet laten opjagen door de tijdsdruk,” zegt hij.

Tegelijkertijd: Groenewoud staat als advocaat vaak aan de kant van particuliere beleggers die krakers hun pand uit willen hebben en ziet hoe moeizaam zo’n zaak kan verlopen. Het valt vaak niet mee om de politie en het OM een pand te laten ontruimen. Het is voor een eigenaar onbegrijpelijk dat de strafbare krakers zich kunnen beroepen op rechten op het pand. Het eigenaarsrecht wordt daarmee doorkruist, legt hij uit.

Hoe dan ook is het volgens Groenewoud onduidelijk welke gevolgen deze wet gaat hebben. “Misschien hebben we hier wel te maken met een dode letter in de wet en is het op papier een mooi idee, maar leidt het niet tot verdere of snellere ontruimingen. De praktijk zal het leren.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden