PlusUitleg

Waarom het traumacentrum van VUmc sluit

Amsterdam heeft nu nog twee traumacentra voor zwaargewonde, instabiele patiënten die met loeiende sirenes worden vervoerd: AMC en VUmc. Over een half jaar eindigt die zorg bij VUmc. Andere Amsterdamse ziekenhuizen sluiten op termijn mogelijk hun Spoedeisende Hulp. Dat komt door het streven naar efficiëntere zorg en door personeelsgebrek.

Jop van Kempen
null Beeld Jakob van Vliet
Beeld Jakob van Vliet

Welke patiënten moeten naar een traumacentrum?

Motorrijders met een zwaar ongeluk, slachtoffers van een steekpartij die op het randje van de dood balanceren en mensen met een zwaar herseninfarct. “Het gaat om iemand bij wie de hartslag of de bloeddruk binnen een uur kan wegvallen, waarna diegene komt te overlijden,” zegt traumachirurg Frank Bloemers (Amsterdam UMC). “Niet om een fietser met een gebroken been.”

Waarom was het traumacentrum in het VUmc twee weken geleden kortstondig gesloten voor ambulances met traumapatiënten?

Vanwege personeelsgebrek. Voor de pandemie was er al een tekort van 10 tot 15 procent, en nu is dat verder opgelopen. Ter illustratie: Bloemers deed de afgelopen week drie avonddiensten, terwijl hij bij een volledige bezetting slechts één avond oproepbaar is. “Als het tegenzit, sta je drie nachten te opereren, terwijl het werk de dag erna ook doorgaat.”

Waar gingen die patiënten tijdens de sluiting naar toe?

Naar het traumacentrum van het AMC. Het is de voorbode van de situatie over een half jaar, want in april 2023 sluit die functie het traumacentrum bij VUmc. Ambulances met zwaargewonde motorrijders rijden dan niet meer naar VUmc, alleen nog naar het AMC. “Zo kunnen we efficiënter met het schaarse personeel omgaan,” zegt Mark Kramer, bestuurder van Amsterdam UMC en voorzitter van het Regionaal Overleg Acute Zorg (ROAZ) en het Landelijk Netwerk Acute Zorg (LNAZ).

Waarom heeft Amsterdam twee traumacentra?

Dat is historisch zo gegroeid. Het is een luxe dat Amsterdam twee traumacentra op nog geen 11 kilometer van elkaar heeft. Sinds het VUmc en het AMC in 2018 bestuurlijk zijn samengevoegd onder de naam Amsterdam UMC, fuseren alle afdelingen. Dus ook de traumacentra, inclusief de traumahelikopter, die nu nog landt bij het VUmc. Op het dak van het AMC wordt een landingsplek aangelegd die in 2024 klaar moet zijn.

Maakt de verhuizing iets uit voor de aanrijtijden van de ambulance?

Nee, zegt Frans Sier, directeur van Ambulance Amsterdam. Er geldt een kwaliteitsnorm om binnen een kwartier bij een ernstig ongeluk te zijn. Na aankomst moet een patiënt binnen drie kwartier bij een traumacentrum zijn. “Dat halen wij, ook in de nieuwe situatie,” aldus Sier. “We zijn bijna altijd op tijd op de Dam en zeker altijd op tijd bij het AMC in Zuidoost. Ook op Koningsdag. Een ambulance met ernstige spoed mag harder rijden dan het normale verkeer, rijdt door bij rood licht en pakt als het moet de tram- of busbaan. In onze stad zijn de afstanden klein.”

Blijft de Spoedeisende Hulp (SEH) bij VUmc volgend jaar open voor botbreuken?

Ja. Voor acute, maar niet-levensbedreigende zorg als een gebroken pols of hevige buikpijn kunnen Amsterdamse patiënten ook volgend jaar terecht op De Boelelaan. Wel wordt er landelijk gewerkt aan een plan om de toestroom naar de Spoedeisende Hulp te beperken. Niet alleen is er een tekort aan traumachirurgen, maar ook aan SEH-artsen en -verpleegkundigen.

Ook zorgt de vergrijzing voor meer druk op de SEH’s. In heel Nederland zijn er 600 SEH-artsen en naar schatting zijn dat er zo’n 600 te weinig, zo schetste David Baden, Voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Spoedeisende Hulp Artsen (NVSHA).

Hoe kun je de toestroom naar de SEH verminderen?

Allereerst door alle andere onderdelen van de zorgketen op orde te hebben. “De SEH is de enige plek in het hele zorgstelsel waar je zonder afspraak naar binnen kunt,” zegt Kramer. “Als het in de keten vastloopt, merk je dat dus op de SEH.”

Daarnaast moeten bijvoorbeeld ook huisartsenposten vaker en beter beschikbaar zijn voor niet-acute zorg. Zo werkt de huisartsenpost in Noord nauw samen met de SEH van het BovenIJ. Hetzelfde gebeurt bij OLVG West. “Jaarlijks bezoeken 2,2 miljoen Nederlanders de SEH,” zegt Kramer. “Tweederde van hen kan na een diagnose of behandeling direct naar huis. We zouden in Nederland dus vaker moeten zeggen dat patiënten op een ander tijdstip op een andere plaats moeten zijn. Die mensen hebben medische problemen en moeten uiteraard snel geholpen worden, maar niet per se op een SEH.”

In het Integraal Zorgakkoord (IZA), een schets voor de zorg in de komende jaren, hint minister Ernst Kuipers (Volksgezondheid) op een kleiner aantal SEH-posten in Nederland. Dat moet de efficiëntie, kwaliteit en personeelstevredenheid ten goede komen.

Blijven alle SEH-posten in Amsterdam bestaan?

De regio Amsterdam heeft nu zes SEH-posten die 24 uur per dag open zijn: AMC, VUmc, OLVG Oost, OLVG West, BovenIJ en Amstelland. Er is een plan om er op termijn vier over te houden, maar dat is ook een financiële en politieke kwestie. Een SEH is een winstgevend onderdeel van een ziekenhuis, dus afstoten doet pijn. Is een ziekenhuis daartoe bereid?

Als hoofd van de Veiligheidsregio gaat ook burgemeester Halsema over de spoedeisende zorg. “Een ruwe schets van de toekomst van spoedeisende zorg in de regio Amsterdam zal in januari klaar zijn,” zegt Kramer als ROAZ-voorzitter. “Die schets wordt dan besproken met de gemeente.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden