PlusAchtergrond

Waarom het snelle geld uit de cokehandel jongeren blijft lokken

Beeld Getty Images/iStockphoto

Zolang de import van cocaïne in Nederland tientallen tot honderden miljoenen euro’s per dag oplevert, zal Amsterdam een spil blijven in de drugshandel, vreest recherchechef Olivier Dutilh. ‘In met name Zuidoost willen honderden jongens dolgraag een rol spelen’.

De rekensom is niet al te lastig. De inkoop van een kilo cocaïne kost ruwweg 21.000 euro. Na het versnijden, verpakken in kleine hoeveel­heden en verkopen aan de uiteindelijke gebruiker levert diezelfde kilo makkelijk het driedubbele op. Aangezien er duizenden kilo’s cocaïne binnenstromen via met name de havens van Antwerpen, Rotterdam en geregeld ook Vlissingen, verdienen de criminele organisaties tientallen tot honderden miljoenen.

“Vroeger vonden we zo nu en dan een paar honderd kilo, maar nu gaat het om duizenden kilo’s per week,” zegt hoofd Olivier Dutilh van de Amsterdamse recherche. “Stel dat we 10 procent in beslag nemen – zoals wel wordt gedacht: dan is de markt enorm. Het verdienmodel rond cocaïne is bizar en de bedragen zijn fenomenaal.”

De leiders van de grote organisaties komen veelal uit Amsterdam, de regio Utrecht en inmid­dels ook uit Rotterdam, al opereren ze vanuit buitenlanden. Dubai, Zuid-Amerika, ­Midden-Amerika, Spanje en Marokko: de syndicaten en hun miljoenen hebben zich over de ­wereld verspreid, maar houden nauwe banden met Nederland.

Dutilh: “Burgemeester Bart De Wever van Antwerpen had gelijk toen hij klaagde dat 80 tot 90 procent van de cocaïnehandel in handen was van Nederlandse drugssyndicaten. Het gaat dan vooral om organisaties uit Amsterdam, Rotterdam en Midden-Nederland.”

Uit de zwakste stadsdelen

Amsterdam is altijd al een draaipunt geweest in de import en verdere doorvoer van cocaïne, en de opgevoerde strijd tegen drugs heeft dat niet veranderd.

“De verwevenheid van de cocaïnehandel met de stad blijft heel groot,” zegt Dutilh. “En wel op twee niveaus: dat van de spelers met een toppositie, die drugslijnen organiseren en coördineren, en dat van de jongens en jonge mannen die worden ingezet voor de uitvoering.”

Vooral die laatste categorie baart de recherche zorgen. “Of het nou de jonge mannen zijn die worden gebruikt om de drugs uit de containers te halen, die spullen regelen zoals gestolen auto’s of rollen spelen in het geweld tegen concurrenten: het potentieel aan jongens en jonge mannen die paraat staan om zo’n rol te spelen, is verontrustend.”

De zwakste stadsdelen kampen zoals altijd met de grootste problemen. “Alleen al in Amsterdam-Zuidoost gaat het om honderden mannen van rond de twintig jaar die opkijken tegen de grote jongens die snel blingbling, geld, luxe spullen en status hebben vergaard. Als wij daar niet samen met andere partijen interveniëren, zullen we nog decennia te maken hebben met deze forse drugsproblematiek en het daaraan gerelateerde geweld.”

Klussen in buitenlandse havens

Inmiddels werken vele partijen samen om het probleem te beteugelen, zoals politie, justitie, belastingdienst, de gemeente en de douane.

In april werden in Antwerpen acht jonge mannen gearresteerd, merendeels afkomstig uit Amsterdam-Zuidoost, die 4200 kilo cocaïne uit de haven moesten halen. Eind juni waren het in dezelfde uitgestrekte haven vijf leeftijd- én buurtgenoten die 3400 kilo moesten ‘uit­halen’.

Volgens Duitse autoriteiten haalden liefst elf jonge mannen uit vooral Zuidoost in de nacht van 18 op 19 juli een partij cocaïne uit de haven van Karlsruhe. Ze werden gearresteerd, nadat was gezien dat ze pakken uit een container hadden gesleept. De lokale recherche raakte het verdere transport uiteindelijk kwijt, waardoor de precieze aard en omvang niet kon worden vastgesteld. De container die de jongens leeg­haalden, was afkomstig uit Antwerpen. Mogelijk was het daar te riskant bevonden de drugs te pakken.

Op 18 juni 2020 waren ook nog drie nieuwe aanhoudingen verricht in de haven van Antwerpen. Het ging nu om drie Nederlandse mannen: weer één uit Amsterdam-Zuidoost en twee uit Rotterdam. Zij worden ervan verdacht dat ze 1200 kilo cocaïne uit een container wilden halen. Nogmaals: zo’n partij is tientallen miljoenen waard.

Hoewel slechts een fractie van de wekelijks, mogelijk dagelijks ingevoerde duizenden kilo’s cocaïne voor de Nederlandse markt bestemd is, toont het jaarlijkse rioolonderzoek wel aan dat zeker ook in een stad als Amsterdam heel veel wordt gebruikt.

“De laatste keer schatten de onderzoekers het gebruik op 4,1 kilo per dag. Dat zijn 40.000 lijntjes!” zegt Dutilh. “Als je op de Zuidas of in de grachtengordel gaat staan kijken, wat echt de plekken zijn waar het piekt, zie je dat het schering en inslag is. Daar zijn aan de lopende band leveringen.”

Crystal meth

De recherchechef ziet Rotterdamse criminelen een belangrijkere positie innemen dan voorheen, met sterke banden met Amsterdam.

“De link tussen Amsterdam en Rotterdam was er altijd vooral vanwege de haven van Rotterdam, niet zozeer vanwege banden tussen de drugsmilieus in de twee steden. De laatste tijd zien we echter een grote verwevenheid tussen de mannen uit Zuidoost en Rotterdamse criminelen, waarbij de Rotterdamse tak aansturend is.” De Amsterdamse haven speelt nauwelijks een rol bij de invoer van cocaïne, omdat het geen zeehaven is en er weinig containers uit Zuid- en Midden-Amerika aankomen.

“De Rotterdammers gebruiken jongens uit Amsterdam-Zuidoost voor de uithaalklussen die vroeger door lokale groepen uit Antwerpen werden gedaan.”

Ook gecombineerde ‘uithaalgroepen’ van Amsterdammers en Rotterdammers komen voor. “Dit zagen we ook in Antwerpen bij de inbeslagname van die 4200 kilo. We zien ook wel dat de aansturing gebeurt vanuit bijvoorbeeld Brabant. Men gebruikt transportbedrijven uit het zuiden om containers met drugs uit de haven te rijden.”

In de enorme berg aan onderlinge tekstberichten die de laatste jaren in handen van de opsporingsdiensten zijn gekomen, was eveneens te ­lezen dat Amsterdammers zaken doen met grote spelers op de markt afkomstig uit Rotterdam.

De ontmanteling van EncroChat, de ook onder Nederlandse criminelen populaire dienst voor versleuteld berichtenverkeer, heeft nog meer inzicht opgeleverd in de overweldigende drugsmarkt.

De meer dan 25 miljoen berichten die werden verstuurd door de gebruikers van 2500 Nederlandse abonnementen, waarmee de recherche maandenlang live kon meelezen, bieden een schat aan informatie.

Mogelijk zit nog meer Nederlandse communicatie tussen de 117 miljoen berichten die wereldwijd via EncroChat zijn verstuurd, maar zijn die nog niet als zodanig herkend, doordat de zoekmachines straattaal niet altijd herkennen.

“De schat aan berichten uit EncroChat bevestigt in grote lijnen wat we wisten, maar er zijn ook wel nieuwe spelers in beeld gekomen,” zegt Dutilh. “Ook kwamen andere markten duidelijk naar voren: met nadruk die groeiende en zorgwekkende markt voor het extreem verslavende crystal meth en in mindere mate voor ketamine (een in de partyscene populair verdovingsmiddel).”

Crystal meth wordt in de meer landelijke gebieden verspreid over Nederland geproduceerd door Nederlandse criminelen die hulp krijgen van drugskartels uit Mexico, die hier kennelijk een veelbelovende markt zien.

De ontmanteling van EncroChat heeft bovendien nieuwe inzichten gegeven in corruptie. “Die stemmen niet vrolijk. Dat de criminele wereld contacten binnen de overheid gebruikt, is van alle tijden, maar het probleem is groot,” zegt Dutilh. “We zien voornamelijk problemen bij de ‘poortwachters’ in de havens en andere partijen waar je langs moet bij het naar binnen sluizen van de drugs. Het gaat zeker niet alleen om ambtenaren, maar ook om anderen die meewerken om er een slaatje uit te slaan.”

Binnendringen bij de overheid

Daarnaast proberen criminelen binnen te dringen bij overheidsinstanties die relevante informatie kunnen leveren over onderzoeken die draaien, en op wie die zoal zijn gericht.

Het professioneel ingerichte martelcomplex in aanbouw dat de politie vond bij Wouwse Plantage in West-Brabant heeft het land geschokt, maar martelingen binnen de onder­wereld zijn voor de Amsterdamse recherche absoluut niet nieuw. Al vaker doken ook foto’s op van criminelen die in stoelen zaten vastgebonden – vergelijkbaar met de tandartsstoel die in Wouwse Plantage klaarstond voor het eerste slachtoffer. Dutilh: “Recent hebben wij in Amsterdam nog een ontvoeringszaak beëindigd waarbij het alle tekenen heeft dat het slachtoffer is mishandeld, onder meer met kokend water.”

“Het excessieve geweld zoals dit soort praktijken, maar uitdrukkelijk ook de liquidaties, soms in woonwijken, baart ons al jaren zorgen en is een belangrijke reden geweest weer intensiever naar de drugs te gaan kijken,” zegt Dutilh. “Dat geweld is echt zonder uitzondering gekoppeld aan de cokewereld. Ik ken nauwelijks voorbeelden waarin het anders was. We komen vormen van agressie tegen waar je verstand bij stilstaat.”

Beweegt Nederland zich in de richting van een narcostaat? Zover wil Dutilh niet geen. “We zijn bepaald geen Mexico, maar hoe dan ook hebben we een groot probleem met de cocaïne die de Nederlandse markt overspoelt.”

Forse straffen

De verschillende politie-eenheden en justitie hebben de laatste drie jaar vele verdachten gearresteerd in Nederland en het buitenland. Zij kregen vaak (heel) forse straffen.

Dutilh: “De cokemarkt met dat enorme verdienmodel is moeilijk te bestrijden, maar het is niet onmogelijk. Het met de handel gepaard gaande excessieve geweld heeft prioriteit en daardoor hebben we veel van deze ellendige zaken opgelost.”

Momenteel wordt het nieuwe Multidisciplinair Interventie Team opgezet, bestaande uit politie, justitie, Fiod, douane, belastingdienst, Koninklijke Marechaussee en defensie. Ook dat extra team zal zich op de zware, georganiseerde criminaliteit richten. “Het gaat daarbij om het gebruik van hoogwaardige technologie, ontwikkelen van nieuwe methodieken en het opwerpen van stevige barrières, en daarnaast worden lopende onderzoeken ondersteund.”

De oplossing voor het drugsprobleem zal er niet van komen. “Het verdienmodel is zó fors dat het probleem zich lastig laat bestrijden. Met de vele duizenden kilo’s die binnenkomen is het logisch dat de tegenpartij machtig blijft. Maar dat de opsporingsdiensten zich blijven inzetten en elke kans benutten, is ook een feit.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden